II SA/Lu 19/09

WyrokWSA w Lublinie2009-06-02

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Leszek Leszczyński, Krystyna Sidor

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie była stroną postępowania o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej ten podział, jeśli twierdzi, że decyzja naruszyła jej prawo własności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie umorzyło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki, uznając, że wnioskodawczyni nie była stroną. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji może być osoba, której interes prawny może być naruszony skutkami stwierdzenia nieważności, nawet jeśli nie była stroną postępowania pierwotnego. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, który twierdzi, że jego prawo własności zostało naruszone przez decyzję podziałową, ma interes prawny uzasadniający jego status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
Stan faktyczny
B.Ł. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki, twierdząc, że w wyniku podziału naruszono granice jej sąsiedniej działki i pozbawiono ją części własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że B.Ł. nie była stroną postępowania podziałowego i w związku z tym nie ma legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności. WSA uchylił decyzję Kolegium, uznając, że B.Ł. ma interes prawny jako współwłaścicielka sąsiedniej działki, której granice mogły zostać naruszone.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego Kolegium i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B.Ł. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. znak: [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję tego Kolegium z dnia [...] października 2008 r. znak: [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Inspektora ds. Geodezji Urzędu Gminy z dnia [...] września 2000 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] o pow. 0,6400 ha, położonej we wsi J. stanowiącej własność L.S. na działki: nr [...] o pow. 0,1224 ha, nr [...] o pow. 0,1054 ha, nr [...] o pow. 0,1084 ha, nr [...] o pow. 0,0639, nr [...] o pow. 0,0815 ha i nr [...] o pow. 0,1584 ha w sposób uwidoczniony na mapie projektu podziału zaewidencjonowanej w Wydziale Geodezji, Kartografii i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Ł. pod numerem [...], wykonanej przez geodetę. Powyższe orzeczenie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2007 r. B.Ł. zwróciła się do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Inspektora ds. Geodezji Urzędu Gminy z dnia [...] września 2000r. znak: [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] położonej we wsi J. stanowiącej własność L.S.. Kolegium wszczęło w dniu 21 sierpnia 2008 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Następnie zaskarżoną decyzją umorzyło wszczęte w tej sprawie postępowanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na brzmienie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.) i art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej u.g.n.) i stwierdziło, iż wnioskodawczyni nie jest stroną w sprawie podziału działki nr [...] , gdyż uprawnienie strony w takim postępowaniu przysługuje jedynie właścicielowi (współwłaścicielowi) bądź użytkownikowi (współużytkownikowi) wieczystemu działki podlegającej podziałowi. Kolegium podniosło, że wnioskodawczyni nie wskazała żadnego przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby jej interes prawny. Na potwierdzenie swego stanowiska Kolegium przytoczyło treść orzecznictwa zawartego wyrokach sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, jak i poglądy doktryny prawa, wynikające z przytoczonych komentarzy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła B.Ł.. Stwierdziła, iż błędnie został ustalony stan faktyczny i w oparciu o tak błędnie ustalony stan faktyczny została podjęta decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji zatwierdzającej podział. Wniosła o wnikliwą analizę składanych przez nią pism i przedstawionych dokumentów dotyczących działki nr [...], której jest współwłaścicielką, w szczególności odpisu z księgi wieczystej nr [...] założonej dla tej działki w 1998 r., tj. w roku jej nabycia. Stwierdziła, iż przedstawiony przez nią wypis i wyrys z ewidencji gruntów dla działki nr [...], ale także działki nr [...] sporządzony wg stanu z 1990 r., stanowiący podstawę wpisu do księgi wieczystej jest jedynym znajdującym się w aktach sprawy uwierzytelnionym dokumentem z ewidencji gruntów, mającym moc dokumentu urzędowego, aktualnego na dzień dokonywania podziału. Wnioskodawczyni stwierdziła, iż w razie kwestionowania danych przedstawionych w tym dokumencie należy przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu. Dalej podniosła, iż w trakcie postępowania podziałowego organ posłużył się mapą, której treść różni się w sposób zasadniczy od dokumentu urzędowego, który przedstawiła. Stwierdziła, iż Wójt Gminy przy opiniowaniu wstępnego projektu i wydawaniu decyzji podziałowej działki nr [...] posłużył się fałszywym dokumentem - mapą, na której granice działki nr [...] i dz. nr [...] ale i dz. nr [...] są pokazywane w sposób niezgodny z ich stanem prawnym. Działka nr [...] została bezprawnie powiększona na tej mapie kosztem działek nr [...] i nr [...] o pas terenu wzdłuż drogi - dz. o nr ew. [...]. Podział dz. nr [...] został wykonany tak, iż w sposób oczywisty ingeruje w stan prawny jej nieruchomości i narusza jej interes prawny. Granica dz. nr [...] została pokazana wewnątrz działki nr [...], tj. w obrębie jej własności. Decyzja zatwierdzająca podział nie wymienia dz. nr [...] jako przedmiotu podziału, ale faktycznie dokonuje jej podziału, odcinając jej wschodnią część i dołączając ją do terenu działki nr [...], pozbawia ją prawa do części jej nieruchomości. Dlatego nieuprawnione jest odmawianie jej przymiotu strony w tym postępowaniu. Podział odbywa się ewidentnie w obszarze działki, której jest współwłaścicielką. Dlatego jako współwłaścicielka działki, która została faktycznie w tym postępowaniu podzielona niewątpliwie jest stroną tego postępowania. Stwierdziła, że nie istnieje żaden uwierzytelniony dokument w aktach sprawy, z którego wynikałby inny przebieg granic jej działki niż ten zapisany w księdze wieczystej. Mimo to geodeta w sposób nie mający żadnego uzasadnienia prawnego narysował granicę, dzieląc działkę nr [...] a także działkę nr [...]. Załączona do postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału działki nr [...] mapa jest sfałszowana i konsekwentnie decyzja podziałowa zawiera sfałszowane dokumenty i opiera się na fałszywych przesłankach, czego dowodem jest mapa załączona do księgi wieczystej dla działki nr [...]. Wnioskodawczyni na koniec stwierdziła, iż organ wydający decyzję zatwierdzającą podział działki nr [...] , ignorując stan prawny jej działki nr [...], ale także działki nr [...] , w oparciu o świadomie błędne ustalenie stanu faktycznego oraz o fałszywe przesłanki wydał decyzję, która nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Rozpatrując wniosek B.Ł. Kolegium uznało, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek oraz art. 97 u.g.n. w brzmieniu na dzień wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki, który stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2008 r., iż treść powyższych przepisów przesądza o tym, że B.Ł. nie mając przymiotu strony w sprawie dotyczącej podziału działki, nie ma tym samym przymiotu strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki. Na poparcie powyższego twierdzenia organ odwoławczy przytoczył fragmenty uzasadnień orzeczeń wydanych przez sądy administracyjne zapadłe przy rozpoznawaniu spraw dotyczących podziału nieruchomości. W odpowiedzi na zarzut skarżącej o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości będącej współwłasnością wnioskującej ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, Kolegium stwierdziło, iż przysługuje jej prawo do żądania usunięcia tej niezgodności w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze. zm.) w postępowaniu przed sądem powszechnym, a także prawo do żądania ustalenia spornych granic w toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Pozostałe zarzuty dotyczące decyzji z dnia [...] września 2000 r. zatwierdzającej podział działki o nr [...] , nie zostały rozpatrzone przez organ odwoławczy z uwagi na to, iż skarżąca nie była strona tego postępowania. B.Ł., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2008 r. wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze . W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że działkę nr [...] nabyła na współwłasność w 1998 r. Do zakładanej księgi wieczystej nr [...] dla przedmiotowej nieruchomości została dołączona mapa obrazująca jej kształt i przebieg granic, z której wynika że zgodnie z ewidencją gruntów wsi J. działka [...] graniczy z jeziorem Z., działką nr [...] oraz działką nr [...] która stanowi ogólnodostępną drogę dojazdową należącą do Gminy i nie ma wspólnej granicy z działką nr [...] . W wyniku podziału działki nr [...] , który został przeprowadzony niezgodnie ze stanem prawnym i stanem uwidocznionym w katastrze nieruchomości, działka nr [...] zyskała wspólną granicę z dzieloną działką. Skarżąca wskazała, że na jej pytanie skierowane do Starostwa Powiatowego w Ł., kiedy i na jakiej podstawie zostały zmienione granice jej działki, organ odpowiedział w piśmie z dnia 2 kwietnia 2007 r., iż zmiana ta została wprowadzona w operacie ewidencyjnym przez Starostwo Powiatowe w Ł. dnia 23 października 2000 r. na podstawie operatu podziału działki nr [...] przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz decyzji Urzędu Gminy z dnia [...] września 2000 r. B.Ł. nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, iż nie przysługuje jej prawo do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Powołując się na treść art. 28 k.p.a., który w jej ocenie stanowi, że stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, swój interes prawny wywiodła z faktu, że w wyniku podziału działki nr [...] została zmieniona granica jej działki [...] w ten sposób, że została pozbawiona prawa własności do pasa działki, dołączonego w wyniku decyzji podziałowej do działki nr [...] a tym samym pozbawiono jej nieruchomość dostępu do drogi, którą stanowi działka nr [...]. Dodatkowo zarzuciła organowi odwoławczemu niezbadanie dokumentów potwierdzających stan działek [...] i [...] , uwidoczniony w katastrze nieruchomości w chwili dokonywania podziału oraz brak odniesienia się do podniesionej w odwołaniu kwestii pozbawienia nieruchomości, której jest współwłaścicielką, dostępu do drogi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do oceny, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 powyższej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. W przedmiotowej sprawie rzeczą najistotniejszą jest to, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że B.Ł. wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] września 2000 r., nie przysługuje przymiot strony, bowiem ta przesłanka przesądziła o braku merytorycznego rozpatrzenia przez organ argumentów skarżącej uzasadniających wszczęcie tego nadzwyczajnego trybu postępowania. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte z urzędu albo na wniosek strony. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] października 2008 r. wskazało, że B.Ł. nie była stroną postępowania w sprawie o zatwierdzenie projektu podziału działki o nr ewid. [...] , bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych właściciele nieruchomości bezpośrednio przylegającej do innej nieruchomości w odniesieniu do której wszczęte zostało postępowanie administracyjne o podział nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Kolegium na tej podstawie stwierdziło, że nie ma ona legitymacji strony do składania wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji ostatecznej. Organ zatem najpierw wszczął postępowanie na gruncie art. 157 § 1 k.p.a., a następnie, opierając się na założeniu o braku przymiotu strony do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, umorzył je na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.. Odwołał się przy tym do treści art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazującego na podmiot, który może wszcząć postępowanie podziałowe i który ponosi jego koszty. Przyjął na tej podstawie, że skarżąca nie będąc stroną postępowania podziałowego z tego powodu, że nie jest właścicielką działki podlegającej podziałowi, nie posiada statusu strony postępowania o stwierdzenie nieważności. Rozumowanie organu odnośnie do braku przymiotu strony opierało się zatem na jednoznacznym przekonaniu, wynikającym z treści art. 97 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 k.p.a., a mimo to organ nie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ma gruncie art. 157 § 3 k.p.a. Nie wskazał także podstaw takiego rozumowania w uzasadnieniach obu decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu nie można się zgodzić z zasadniczym dla treści decyzji poglądem Kolegium o automatycznym braku u skarżącej przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności, jeżeli nie była ona stroną postępowania podziałowego. Wbrew takiemu stanowisku Kolegium - stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji może być nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją kwestionowaną, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por.: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt II SA 2164/92 ONSA 1995 Nr 1, poz. 32, wyr. NSA z dn. 10 listopada 2004 r., OSK 802/04, ONSAiWSA 2005, poz. 53). Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i stanowi rodzaj postępowania kasacyjnego w ramach działań organów administracji w stosunku do postępowania głównego. Stronami tego postępowania są bez wątpienia strony postępowania głównego, ale zakres podmiotowy podstaw kompetencyjnych do jego wszczęcia może ulec rozszerzeniu. (por. B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2006, s. 757-758). Podmiot żądający stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji musi jedynie wskazać na interes prawny w postępowaniu administracyjnym wszczętym na jego wniosek. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że treścią pojęcia "interes prawny" jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie jednostce przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny jest konkretny, aktualny i sprawdzalny, a jego istnienie musi znaleźć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny musi być przy tym osobisty, własny i indywidualny. Jego ustalenie następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2004, s. 215-233, G. Łaszczyca, A. Matan: "Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego", Kraków 2002, s. 56-58, wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie I SA 2312/99, wyrok NSA z dnia 27 września 2001 r. w sprawie I SA 2326/00, wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie IV SA 1132/00, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r. w sprawie I SA 1019/99). Interes ten może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego. W wyroku z dnia 8 marca 2005 r. (OSK 682/04, LEX nr 176144) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Znaczenie interesu prawnego właściciela nieruchomości, której granice, w jego ocenie, zostały w wyniku decyzji podziałowej zmienione w ten sposób, że część jej działki została włączona do działki powstałej w wyniku podziału wiąże się także z wagą, jaką ustawodawstwo przywiązuje do prawa własności. Jest to prawo chronione na gruncie prawa krajowego nie tylko w ustawodawstwie zwykłym (k.c.), ale także konstytucyjnym. Art. 64 Konstytucji RP wyraża bowiem zasadę prawa, łącząc jej treść z ochroną własności jako prawa człowieka i obywatela. Ponadto, co nabiera szczególnego znaczenia aksjologicznego w kontekście podejmowania jakichkolwiek decyzji związanych z prawem własności, jego ochrona została na gruncie art. 21 ust. 1 Konstytucji uznana za jedną z podstawowych zasad ogólnych tego prawa oraz całego porządku prawnego. Niezależnie od powyższego poszanowanie własności wynika także z art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który określa rygorystyczne wymogi związane z pozbawieniem własności i który prowadzi do sformułowania ewidentnych standardów orzeczniczych Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ograniczających możliwości takiego działania, także w postaci tzw. wywłaszczenia faktycznego (np. wyrok z dn. 23 września 1982 r. w sprawie Sporrong i Lonnroth przeciwko Szwecji, A.52, wyrok z dn. 23 kwietnia 1987 r. Poiss przeciwko Austrii, A.117 czy wyrok z dn. 15 listopada 1996 r. Protsch przeciwko Austrii, RJD 1996). Ewentualne pozbawienie własności pasa działki stanowiłoby zatem rodzaj wywłaszczenia, pozostającego w ewidentnej sprzeczności z art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz standardami art. 1 powyższego Protokołu do Konwencji. W ocenie Sądu, każde wskazanie na ewentualność naruszenia tego prawa, nawet jeśli nie jest to we wniosku precyzyjnie uzasadnione, wymaga zbadania przez organ, czy do takiego naruszenia mogło dojść. Dotyczy to także, w ocenie Sądu, kontroli poprawności decyzji w postaci prowadzenia postępowania o stwierdzenie jej nieważności, jeśli taki zarzut się pojawia. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że B.Ł. we wniosku z dnia 14 grudnia 2007 r. wyraźnie wskazała na swój interes prawny poprzez stwierdzenie, że: "postępowanie w sprawie podziału działki nr [...] zakończone decyzją z dnia [...] września 2000 r. toczyło się bez mojej wiedzy i udziału pomimo, że w oczywisty sposób ingerowało w granice działki której jestem właścicielką [...]. W wyniku przeprowadzonego podziału oddzielono część gruntu przynależnego do działki nr [...] i dołączono do dzielonej działki nr [...] ". Jego istnienie powinno zostać zatem przez organ zbadane. Legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przytoczonej powyżej decyzji podziałowej w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadnia więc stwierdzenie iż w toku postępowania podziałowego mogło dojść do wzruszenia lub naruszenia granic działki, a sama decyzja podziałowa mogła mieć określony wpływ na zakres praw, którymi dysponuje właścicielka nieruchomości sąsiedniej. Naruszenie prawa własności jako rezultat kwestionowanej decyzji, na które wskazuje wnioskodawczyni, powinno być zatem przedmiotem badania przez organ administracji w toku postępowania wyjaśniającego i być przedmiotem uzasadnienia decyzji wydawanej przez organ w kontekście czy powyższego interesu lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Z treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2008 r. wynika, że podejmując ją organ nie tylko nie uwzględnił treści oświadczenia B.Ł., iż w wyniku decyzji podziałowej naruszone zostało jej prawo własności, ale także nie ocenił złożonych przez nią map będących załącznikiem do Księgi Wieczystej działki nr [...] jako dowodów w sprawie (a z nich skarżąca wywodzi swoje prawo do występowania jako strona postępowania o stwierdzenie nieważności). Nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych zmierzających do ich obalenia oraz nie uzasadnił dlaczego odmawia im wiarygodności. Nastąpiło zatem naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przymiot strony przysługuje jedynie stronom postępowania, w którym wydano decyzję, o stwierdzenie której wniesiono oraz poprzez niezbadanie interesu prawnego odnośnie do samego stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy skutki decyzji podziałowej dotyczyć mogą naruszenia prawa własności skarżącej. Wnioskująca powtórzyła swoje argumenty we wniosku z 10 października 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium działając w trybie odwoławczym ponownie nie ustosunkowało się do zawartości wniosku w kontekście całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przyjęło, że decyzja jest prawidłowa, opierając swoje przekonanie na założeniu o braku przymiotu strony, wskazując cywilnoprawną drogę realizacji jej roszczeń. Nie rozpatrzyło zatem argumentów strony wnioskującej oraz zarzutów, wskazanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy obowiązany jest natomiast do merytorycznego rozpatrzenia sprawy na nowo w jej całokształcie. Oznacza to, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Miało tym samym miejsce naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro Kolegium utrzymało w mocy decyzję, przyjmując że jest ona prawidłowa, w istocie bez ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu rozpatrzenia zarzutów wniosku. Organ naruszył także przy podejmowaniu obu decyzji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co jest następstwem zasadniczego dla niniejszej oceny prawnej problemu przyjęcia przez organ braku posiadania przez skarżącą przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności. Przepis art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej między innymi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej). Zasada ta jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez przepis art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego. W rezultacie braku wyczerpujących ustaleń faktycznych (m. in. w oparciu o dostępne w aktach administracyjnych mapy, wskazujące na różne, zmieniające się w czasie, granice działek) nie można było stwierdzić, czy mogło mieć miejsce naruszenie interesu prawnego strony skarżącej, a w konsekwencji – rozstrzygnięcia kwestii nieważności decyzji podziałowej. Powyższe uchybienia mogły mieć jednoznaczny i istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Błędne przyjęcie zakresu pojęcia strony spowodowało bowiem przede wszystkim przyjęcie założenia o braku potrzeby badania interesu prawnego skarżącej, co z kolei spowodowało brak ustaleń faktycznych, odnośnie do składników tego stanu, mogących wypracować ocenę, czy naruszenie tego interesu mogło mieć i miało miejsce. Odmienne zakreślenie pojęcia strony tego postępowania, zwłaszcza w sytuacji wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, prowadziłoby bowiem do odniesienia się organu do obu powyższych składników postępowania. Mając na uwadze na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że decyzja zaskarżona wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast zarówno decyzja zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2008 r. wydane zostały z naruszeniem art. 28 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. (w zakresie uzasadnienia prawnego), co skutkuje koniecznością ich usunięcia z obrotu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując wniosek z dnia 14 grudnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2000 r. znak: [...], rozważy przede wszystkim, czy wnioskodawczyni przysługuje przymiot strony postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, biorąc pod uwagę taką interpretację art. 28 k.p.a., która nie utożsamia zakresu pojęcia strony postępowania o stwierdzenie nieważności z pojęciem strony postępowania "zwykłego", prowadzącego do wydania badanej decyzji. Jednocześnie rozważania na ten temat Kolegium zamieści w uzasadnieniu decyzji podjętej na skutek rozpoznania wniosku, przedstawiając argumenty przemawiające za przyjętym rozwiązaniem. To zaś, a zwłaszcza odniesienie się do kwestii interesu prawnego, będzie determinować dalsze działania organu w kwestii ewentualnego rozpoznania merytorycznej części wniosku skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, Sąd nie mógł stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Działając zatem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło