V SA/Wa 59/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, , Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi D Ś na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARIMR w W z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy przyznania płatności obszarowych; oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: D Ś złożył w dniu [...].05.2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. We wniosku zadeklarował grunty rolne o łącznej j powierzchni [...]ha użytków rolnych. Następnie w dniu [...].06.2007 r. strona cofnęła wniosek co do działek rolnych M i N o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu [...].08.2007 r. została w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona kontrola zasadnicza na miejscu metodą inspekcji terenowej w oparciu o art. 27 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady(WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L141 z 30.04.2004r. ze zm. ). Kontrola objęła wszystkie działki. Z kontroli sporządzono raport nr[...], w którym stwierdzono kod GR5, oznaczający wystąpienie na działce nieprawidłowości oznaczonych kodami DR. Wnioskodawca był obecny przy kontroli i otrzymał kopię protokołu, jednakże nie zgłosił do niego uwag. Przeprowadzona następnie kontrola administracyjna wniosku wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do działek rolnych oznaczonych numerami [...] . W dniu [...] kwietnia 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S wydał decyzję , w której umorzył postępowanie co do działek M i N oraz odmówił przyznania płatności do gruntów rolnych . Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym wskazała, że stwierdzone różnice w trakcie kontroli na miejscu powstały ze wzglądu na fakt, że działki zadeklarowane we wniosku położone są na terenie stawów rybnych w czasie kontroli zalanych wodą. Strona powołała się przy tym na pismo informacyjne Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] według którego – zdaniem strony - użytki takie są objęte dopłatami. Nadto Strona wskazała, że jej gospodarstwo znajduje się na terenie istniejącego obszaru Natura 2000 [..] i projektowanego obszaru Natura 2000[...] . Ze względu na ochronę środowiska projektowany jest na tym obszarze rezerwat przyrody "[...] ", na dowód czego strona dołączyła kopię pisma Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Na podstawie powyższego strona stwierdziła, że utrzymywanie tych użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami jest sprzeczne z ustawą o ochronie przyrody, albowiem wykaszanie łąk objętych wymienionymi uwarunkowaniami w terminie przewidzianym normami sprzeczne jest z ochroną środowiska. Wykaszanie trzcin, według deklaracji strony, możliwe jest zimą w zależności od warunków pogodowo- lodowych. Na dowód powyższego strona dołączyła "Opinię w sprawie wykaszania trzciny Phragmites avstalis na terenie gospodarstwa rybackiego R koło S" opracowaną przez [... ]. Decyzją z dnia [...] .10.2008r. nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. 2007 r., nr 35 poz. 217) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust 4 zd. 2 rozporządzenia nr 1782/2003 jeżeli: 1. posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004, to jest 1 ha; 2. utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami; 3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Dalej organ odwoławczy wskazał, że powyższa ustawa nie definiuje "posiadania", jednakże z regulacji normatywnych przywołanej ustawy wynika jednoznacznie, że posiadanie w jej rozumieniu ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przywołanej wyżej ustawy o płatnościach należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest zatem, kto w danym roku gospodarczym użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej. Postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie powinno zmierzać do ustalenia, czy producent rolny deklarujący sporną działkę we wniosku obszarowym posiadał ją w opisanym wyżej rozumieniu. Dyrektor Oddziału Regionalnego podniósł, że na potrzeby postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich przez pojecie działalności rolniczej rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, lub utrzymywanie gruntów w dobre kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (art. 2 pkt c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia(EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE nr L 270 z 21.10.2003 r., str. 1)). Normy w ramach płatności bezpośrednich określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. 2007 nr 46 poz. 306 ze zm.) wskazując m. in. dopuszczalną powierzchnię naturalnego oczka wodnego (lustra wody) poniżej 100 m² , nadto wskazując termin koszenia łąk i pastwisk do 31 lipca. Dyrektor wskazał, że powyższe warunki na gruntach zgłoszonych przez stronę nie zostały zachowane. Organ odwoławczy nie zgodził się z postawionymi przez stronę w odwołaniu twierdzeniami, że grunty zgłoszone przez nią do płatności jako położone na obszarach Natura 2000 podlegają innym normom, nadto że utrzymanie ich zgodnie z tymi normami stoi sprzeczności z przepisami ustawy o ochronie środowiska. Organ stwierdził, że nie kwestionuje znaczenia ekologicznego wymienionych terenów, ani ich częściowego przynajmniej położenia na obszarach Natura 2000. Jednakże w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich postępowanie dowodowe winno zmierzać do ustalenia stanu faktycznego i weryfikacji spełnienia przez stronę warunków przyznania tej płatności. Fakt położenia zgłoszonych gruntów na obszarach chronionych mógłby mieć znaczenie dla zastosowania innych norm tylko w sytuacji wystąpienia przez stronę o płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego. Płatności te przyznawane na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 Nr 174 poz.1809 ze zm.) przewidują specjalne premie do obszarów chronionych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D Ś powtórzył argumenty zaprezentowane w odwołaniu. Ponadto podniósł, że nie był powiadomiony o wizytacji dokonanej [...] .09.2008r. W jego ocenie zawarte w protokole wizytacyjnym stwierdzenia, że "wygląd trzciny, jej łamliwość i gęstość" świadczą o braku zachowania norm wynikających z art. 2 pkt c rozporządzenia Rady / WE/ nr 1782/2003 oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r w sprawie minimalnych norm jest całkowicie dowolne i w żadnym razie nie odpowiada wiedzy z zakresu łąkarstwa. W piśmie z dnia 11 maja 2009r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a nadto wskazał, że za bezzasadny uznaje zarzut, że nie utrzymuje zadeklarowanych do płatności gruntów w dobrej kulturze rolnej. Wskazał, że są to trwałe użytki zielone , które art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 definiuje jako grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych / samosiewnych/ lub powstałych w wyniku działalności rolniczej /zasianych/, niewłączonych do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami ugorowania, ale nie są łąkami czy pastwiskami. Ponadto zarzucił niewłaściwe przeprowadzenie kontroli, w których nie uczestniczył i nie otrzymał protokołu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26.01.2007r.. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przedmiotem sporu między stronami jest w niniejszej sprawie kwestia czy działki zgłoszone do płatności bezpośrednich są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Zdaniem skarżącego termin koszenia – co najmniej raz do roku , w terminie do 31 lipca określony w § 1 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia ministra Rolnictwa w sprawie minimalnych norm nie odnosi się do jego działek, a jedynie do łąk i pastwisk, podczas gdy jego grunty są trwałymi użytkami zielonymi w rozumieniu art. 2 Rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 796/2004. Nie jest to stanowisko trafne . Przede wszystkim należy zauważyć, że pojęcie "trwałe użytki zielone" to nie oznacza innego rodzaju gruntów rolnych niż łąki i pastwiska, ale obejmuje łąki i pastwiska i jest po prostu stworzone do innych celów ( płatności zwierzęce). Dlatego też nie można uznać, że do gruntów zadeklarowanych przez stronę jako "tuz" nie będą miały zastosowania wymogi co do minimalnych norm przewidziane dla łąk i pastwisk , a sprowadzające się do obowiązku ich koszenia co najmniej raz do roku w terminie do 31 lipca. Na rozprawie skarżący podał, że w ewidencji gruntów działki zgłoszone do płatności figurują jako wody śródlądowe i łąki. Sam przyznał, że w okresie zimowym wykasza tylko część trzcinowisk – w zależności od warunków pogodowych, trzcinę usuwa . Również w okresie letnim część trzciny usuwa za pomocą pływającej kosiarki. Tak więc sam skarżący nie twierdzi, że spełnia wymóg określony w Rozporządzeniu MRiRW w sprawie minimalnych norm. Kwestionuje co prawda wyniki kontroli twierdząc, że została ona przeprowadzona niefachowo i bez jego udziału, jednak jak już wspomniano nie kwestionuje faktów wynikających z kontroli ( grunt zalany wodą i nie koszony w terminach wynikających z Rozporządzenia w sprawie minimalnych norm ), a jedynie inaczej interpretuje obowiązujące przepisy prawa. Sąd podziela pogląd organu, że fakt , iż grunty są objęte ochroną, są cenne przyrodniczo i nie mogą być koszone w sposób taki jak typowe łąki i pastwiska nie może mieć dla ustalenia prawa do jednolitej płatności żadnego znaczenia. Wsparcia dla takich obszarów można szukać wyłącznie w ramach programów rolnośrodowiskowych. Sąd podziela także pogląd Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR co do znaczenia prawnego, a właściwie jego braku, pisma M Z Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.