VII SA/Wa 442/09

WyrokWSA w Warszawie2009-06-03

Skład orzekający: Małgorzata Miron, Leszek Kamiński, Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie finansowania leczenia niestandardową chemioterapią z użyciem określonych leków, wydana na podstawie wewnętrznego zarządzenia Prezesa NFZ i negatywnej rekomendacji AOTM, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 9, 105 § 1 i 107 § 3 k.p.a., a także zastosowały niewłaściwą podstawę materialną rozstrzygnięcia. Zarządzenie Prezesa NFZ, jako akt wewnętrzny, nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej rozstrzygającej o prawach i obowiązkach obywatela. Umorzenie postępowania było niezasadne, gdyż sprawa nie była bezprzedmiotowa, a organy powinny rozpoznać ją merytorycznie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku E. B. o sfinansowanie leczenia niestandardową chemioterapią nowotworu za pomocą leków S. lub N. Dyrektor OW NFZ umorzył postępowanie, uznając, że leki te nie znajdują się w wykazie leków refundowanych, a żądanie nie mieści się w granicach ustawy. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na brak podstaw prawnych do ingerencji w wykazy leków i brak możliwości stosowania uznania administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa do ochrony zdrowia i przepisów postępowania, wskazując na oparcie decyzji na akcie niemającym rangi ustawowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OW NFZ i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy finansowania kosztów leczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia we W., po rozpatrzeniu wniosku E.B. ubiegającego się o świadczenie opieki zdrowotnej przez zastosowanie chemioterapii niestandardowej nowotworu za pomocą leku S. lub N. oraz sfinansowanie tego leczenia z środków publicznych, na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie. Wydanie tego rozstrzygnięcia poprzedziły następujące zdarzenia i okoliczności. E. B. po zdiagnozowaniu choroby nowotworowej podjął leczenie w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym SPZOZ we W., zw. dalej Szpitalem. Po stwierdzeniu nieskuteczności leczenia Szpital ten zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (OW NFZ) z dwoma kolejnymi wnioskami (w dniu 17 lipca 2008 r. i 25 września 2008 r.) o zastosowanie chemioterapii niestandardowej z użyciem leku S., który jest lekiem przeciwnowotworowym zarejestrowanym w leczeniu chorych z zaawansowanym rakiem nerki, a następnie N., który jest lekiem przeciwnowotworowym w postaci doustnej (tabletki), zarejestrowanym w leczeniu chorych z zaawansowanym rakiem nerki, po niepowodzeniu leczenia interferonem lub z przeciwwskazaniami do stosowania tego leku. Dyrektor [...] OW NFZ w odpowiedzi na wnioski Szpitala nie wyraził zgody na finansowanie świadczenia związanego z zastosowaniem ww. leków, przytaczając jako podstawę odmowy negatywną rekomendację Agencji Oceny Technologii Medycznych - AOTM (uchwały 14/04/2008 z 1 kwietnia 2008 r. oraz 22/07/2008 z dnia 30 czerwca 2008 r.). Jak podano dalej, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] po przeprowadzeniu powyższej wymiany korespondencji pomiędzy Dyrektorem [...] OW NFZ i Szpitalem, w dniu 22 października 2008 r. E. B. zwrócił się do tego organu o wydanie decyzji w zakresie finansowania leczenia jego terapii lekiem S. lub N. Wydając decyzję umarzającą postępowanie, Dyrektor [...] OW NFZ powołał się na rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 lipca 2008 r. w sprawie wykazu leków podstawowych i uzupełniających oraz wysokości odpłatności za leki uzupełniające (Dz. U. Nr 125, poz. 806 ), wskazując, że leki S. oraz N. nie znajdują się w Wykazie leków refundowanych, w związku z czym w leczeniu ambulatoryjnym leki te można nabyć za 100% odpłatnością. Natomiast zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, tekst jednolity), zw. dalej ustawą, Narodowy Fundusz Zdrowia dokonuje refundacji aptece ceny leku wydanego z apteki bezpłatnie lub za częściową odpłatnością. Ustawodawca w art. 36 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy wprowadził zasadę częściowej odpłatności za leki wydawane świadczeniobiorcy z aptek oraz wskazał Ministra Zdrowia jako organ kompetentny do określenia tej odpłatności, a jednocześnie zakresu finansowania ze środków publicznych. Oznacza to, że została wyłączona w tym zakresie możliwość stosowania uznania administracyjnego przez inny organ, tj. Dyrektora Oddziału czy Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Organ dalej stwierdził, iż w świetle powyższego indywidualny wniosek świadczeniobiorcy o terapię nowotworu za pomocą leku S. lub N. oraz sfinansowanie tej terapii jest żądaniem niemieszczącym się w granicach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ uznał, że nie miał on podstawy prawnej do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku. Od powyższej decyzji odwołał się E. B. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż ustawodawca w art. 36 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy wprowadził zasadę częściowej odpłatności za leki wydawane świadczeniobiorcy z aptek oraz wskazał Ministra Zdrowia jako organ kompetentny do określenia granic tej odpłatności, a jednocześnie granic finansowania ze środków publicznych. Oznacza to, że została wyłączona w tym zakresie możliwość stosowania uznania administracyjnego przez inny organ - Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, a ewentualne takie jego działania nosiłyby cechy bezprawności. Wykazy leków, które mogą być wydawane z apteki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością określił Minister Zdrowia w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób i wykazu leków i wyrobów medycznych, które ze względu na te choroby są przepisywane bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością. Jednakże żaden z tych aktów prawnych nie wymienia produktów leczniczych S. i N. wśród leków objętych refundacją. Jak podano w uzasadnieniu decyzji, możliwość refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia ww. produktów leczniczych istnieje wyłącznie w przypadku podawania tego leku w ramach udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pacjentom przez świadczeniodawców w granicach umów zawartych z Funduszem. Obecnie zaś leczenie pacjentów wymienionym wyżej produktem leczniczym nie jest finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia ani w ramach terapeutycznych programów zdrowotnych, ani katalogu chemioterapii, które stanowią kontraktowany przez świadczeniodawców zakres świadczeń. W świetle § 11 ust. 3 Zarządzenia Nr 37/2008/DGL (ze zm.) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemioterapia, dopuszcza się w wyjątkowych przypadkach leczenie z użyciem substancji, które nie znajdują się w katalogu substancji czynnych stosowanych w chemioterapii nowotworów. Terapia taka kwalifikowana jest jako "chemioterapia niestandardowa" i może być realizowana na warunkach ściśle określonych w wytycznych stosowania świadczenia "chemioterapia niestandardowa" załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 37/2008/DGL. Finansowanie ww. świadczenia odbywa się w ramach zawartej ze świadczeniodawcą umowy o udzielanie świadczeń w rodzaju: leczenie szpitalne-chemioterapia i nie zwiększa kwoty zobowiązania oddziału funduszu wobec świadczeniodawcy z tytułu realizacji umowy. Nie leży w kompetencjach Prezesa NFZ ingerencja w wydawane przez dyrektorów oddziałów stanowiska, odnośnie zgody bądź odmowy sfinansowania terapii konkretnych pacjentów w ramach terapii niestandardowych. Prezes NFZ stanął na stanowisku, iż zgoda dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ na sfinansowanie w ramach umowy chemioterapii niestandardowej nie jest aktem o charakterze decyzji administracyjnej, wydawanej w trybie i na zasadach określonych w przepisach k.p.a. ani też w ustawie. Zgodnie z art. 109 ust. 3 tej ustawy wniosek o rozpatrzenie indywidualnej sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym także Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego. Natomiast stanowisko dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ odnośnie wniosku na leczenie niestandardowe przekazywane jest na wniosek świadczeniodawcy, a nie świadczeniobiorcy i jest swego rodzaju wewnętrznym porozumieniem pomiędzy stronami umowy o udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej co do jej rozliczania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. B. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa NFZ nr [...] z [...] i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji lub o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił rażącą obrazę art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa do ochrony zdrowia polegającego na oparciu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora DOWNFZ na zarządzeniu Nr 37/2008/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia tj. na akcie niemającym rangi ustawowej. Nadto zarzucono, obrazę przepisów postępowania art. 105 § 1 k.p.a. i art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych polegającą na nierozpoznaniu istoty sprawy i błędnym przyjęciu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe skutkujące umorzeniem postępowania i utrzymaniem w mocy decyzji Dyrektora DOWNFZ z [...] nr [...] wobec błędnego przyjęcia, że przepisy w/w ustawy nie dają podstaw prawnych do wydania indywidualnej merytorycznej decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia w zakresie chemioterapii niestandardowej. Skarżący wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonych decyzji polegający na wadliwym oparciu się na rekomendacji Agencji Oceny Technologii Medycznych, tj. uchwałach 14/04/2008 z 1.04.2008 r. i 22/07/2008 z 30.06.2008 r. i odmowie na tej podstawie sfinansowania świadczenia, o które wystąpił [...] Wojskowy Szpital Kliniczny SPZOZ we W. W odpowiedzi na skargę, Prezes Narodowego Funduszu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożył kopię Stanowiska nr 19/05/2009 z dnia 2 marca 2009 r. Rady Konsultacyjnej Agencji Oceny Technologii Medycznych, rekomendującej pozytywnie finansowanie leczenia nowotworu nerki lekiem S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Argumentacji skargi nie sposób odmówić zasadności, chociaż i z innych względów wymienionych dalej skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy lub też naruszenia przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że w postępowaniu administracyjnym naruszone zostało prawo procesowe w stopniu, który wpłynął na końcowy wynik sprawy. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 9, 105 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zastosowano niewłaściwą podstawę materialną rozstrzygnięcia, wskazując w decyzjach organów obu instancji art. 36 i 37 ustawy, które to przepisy nie miały zastosowania do wniosku strony, a więc i do przedmiotu sprawy. Ponadto organ II instancji oparł decyzję o przepisy zarządzenia Prezesa NFZ nr 37/2008/DGL, które jako wewnętrzny akt organu, niewchodzący w zakres konstytucyjnie określonych źródeł prawa, nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej, której przedmiotem jest określenie praw i obowiązków obywatela. W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, że umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość powinno być poprzedzone prawidłowym zidentyfikowaniem i określeniem przedmiotu tego postępowania, gdyż bezprzedmiotowość oznacza, że przedmiot postępowania albo zniknął w toku sprawy, albo też w ogóle nie istniał. Postępowanie administracyjne zapoczątkowane wnioskiem strony toczy się zaś w przedmiocie określonym w treści tego wniosku. W razie wątpliwości co do określenia przedmiotu wynikającego z wniosku strony obowiązkiem organu, o którym mowa w art. 9 k.p.a., jest udzielenie stronie stosownego wyjaśnienia z pouczeniem o skutkach prawnych sformułowania wniosku w określony sposób. Takiego działania organy w kontrolowanej przez Sąd sprawie nie przeprowadziły. Organ I instancji, chociaż prawidłowo we wstępnej części decyzji opisał żądanie strony jako wniosek o ustalenie prawa do świadczenia opieki zdrowotnej, tj. chemioterapii szpitalnej nowotworu nerki z zastosowaniem określonych leków, to w rozstrzygnięciu, powołując się na zarządzenie wykonawcze do art. 36 ustawy, odniósł się tylko do możliwości nabycia tego leku w leczeniu ambulatoryjnym za 100% odpłatnością. Organ przyjął zatem w decyzji, że przedmiot sprawy dotyczy żądania refundacji (pokrycia kosztów leku), chociaż z treści wniosku ani też z okoliczności sprawy nie wynikało, że chodzi o pokrycie kosztów zakupu leku w leczeniu ambulatoryjnym. Zgodnie z treścią art. 35 tej ustawy , świadczeniobiorcy przyjętemu do szpitala lub innego zakładu opieki zdrowotnej przeznaczonego dla osób potrzebujących całodobowych lub całodziennych świadczeń opieki zdrowotnej oraz przy wykonywaniu zabiegów leczniczych i pielęgnacyjnych, diagnostycznych i rehabilitacyjnych przez podmioty uprawnione do udzielania świadczeń, a także przy udzielaniu przez te podmioty pomocy w stanach nagłych zapewnia się bezpłatnie leki i wyroby medyczne, jeżeli są one konieczne do wykonania świadczenia. Wniosek strony dotyczył zastosowania w leczeniu szpitalnym chemioterapii niestandardowej z wykorzystaniem leku S. lub N. i sfinansowania tych świadczeń ze środków publicznych. W takim przypadku zastosowanie winien mieć zatem art. 35 ustawy. Zważyć jednak należy, że niezależnie od wadliwego zidentyfikowania żądania strony i zastosowania skutkiem tego wadliwej podstawy prawnej, nawet gdyby strona domagała się sfinansowania zakupu leku niemieszczącego się w ww. wykazie, to i tak nie można określić sprawy zainicjowanej takim wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia zdrowotnego jako bezprzedmiotowej, gdyż jej przedmiotem jest właśnie żądanie ustalenia takiego świadczenia, należy wówczas rozstrzygnąć sprawę merytorycznie przez ustalenie lub odmowę ustalenia takiego prawa, nie zaś przez umorzenie postępowania. Czym innym jest bowiem niemożność pozytywnego ustalenia prawa do świadczenia, a czym innym umorzenie postępowania, które załatwia sprawę formalnie bez jej rozstrzygania co do istoty. Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji przyjął, że jej przedmiotem nie jest ustalenie prawa do świadczenia zdrowotnego polegającego na chemioterapii niestandardowej, lecz odmowa finansowania kosztów leczenia określonym lekiem. Prezes NFZ inaczej zatem niż organ I instancji zidentyfikował przedmiot sprawy, chociaż utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji umarzające sprawę. W decyzji tej podzielono argumentację organu I instancji, dodając, że zarządzenie Prezesa NFZ nr 37/2008/DLG z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie chemoterapia niestandardowa, zw. dalej zarządzeniem, dopuszcza wprawdzie leczenie z użyciem substancji nieznajdujących się w katalogu substancji czynnych stosowanych w chemioterapii nowotworów (§ 11 pkt 3), lecz może ono być realizowane w warunkach ściśle określonych w załącznikach 5 i 5a do tego zarządzenia. Finansowanie takiego świadczenia odbywa się w ramach zawartej przez NFZ umowy ze świadczeniodawcą, Prezes NFZ nie ingeruje zaś w wydawane w tym zakresie stanowiska dyrektorów oddziałów odnośnie zgody bądź odmowy sfinansowania terapii konkretnych pacjentów w ramach terapii niestandardowych. Zdaniem Prezesa NFZ, taka zgoda dyrektora oddziału lub jej brak sfinansowania chemioterapii niestandardowej w ramach umowy nie jest aktem administracyjnym podlegającym działaniu przepisów k.p.a., gdyż z wnioskiem do dyrektora o finansowanie takiej terapii nie występuje świadczeniobiorca lecz świadczeniodawca, postępowanie takie ma zaś charakter wewnętrzny pomiędzy stronami umowy i dotyczy sposobu rozliczenia świadczenia. Z takim poglądem, zawartym w decyzji rozstrzygającej sprawę zainicjowaną wnioskiem o ustalenia prawa do świadczenia zdrowotnego, nie sposób się zgodzić. Po pierwsze, trzeba zauważyć, że organ II instancji bez żadnej ku temu podstawy przyjął w rozstrzygnięciu, że przedmiotem postępowania jest odmowa sfinansowania kosztów leczenia wnioskodawcy, gdy tymczasem żądanie wyraźnie sprecyzowane w odwołaniu dotyczyło objęcia leczeniem w ramach chemioterapii niestandardowej określonym lekiem oraz sfinansowanie tego leczenia ze środków publicznych. Żądanie nie dotyczyło zatem pokrycia (zwrotu) kosztów już dokonanego leczenia (co w istocie nie mieści się w granicach określonych w ustawie, a postępowanie takie może okazać się bezprzedmiotowe), lecz było żądaniem ustalenia prawa do określonego rodzaju świadczenia zdrowotnego (chemioterapii niestandardowej), zastosowania w jej ramach określonego leku, a także sfinansowania takiego świadczenia ze środków publicznych. Takie żądanie, wynikające z okoliczności kontrolowanej przez Sąd sprawy, ma oparcie w art. 35 ustawy, a zatem sprawa administracyjna wywołana tak sformułowanym wnioskiem nie jest bezprzedmiotowa, dlatego organy NFZ winny załatwić ją w drodze decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, a nie przez umorzenie postępowania, z obrazą art. 105 § 1 k.p.a. Po drugie, skoro Zarządzenie Prezesa NFZ przewiduje możliwość zastosowania określonego sposobu leczenia, nazwanego dla celów rozliczeniowych chemioterapią niestandardową, realizowaną w różnych trybach, oznacza to, że taki sposób leczenia jest określonym przez Prezesa NFZ świadczeniem zdrowotnym, a co za tym idzie świadczeniobiorca może żądać ustalenia prawa do takiego świadczenia zdrowotnego, a jego żądania nie można kwalifikować jako bezprzedmiotowego. To, że w zarządzeniu tym uregulowano sposoby rozliczania kosztów takiego leczenia oznacza tylko tyle, że mają go stosować podmioty, których ono dotyczy, natomiast w oparciu o to zarządzenie, niebędące prawem powszechnie obowiązującym, organ administracji publicznej nie może rozstrzygać o prawach i obowiązkach obywateli. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 87 nie wymienia bowiem tego rodzaju aktów kierownictwa wewnętrznego wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Prezes NFZ, rozstrzygając indywidualną sprawę administracyjną dotyczącą ustalenia prawa do świadczenia zdrowotnego nie może opierać podstawy prawnej decyzji administracyjnej o przepisy wydanego przez siebie zarządzenia. W części odnoszącej się do ustalenia prawa do świadczenia, polegającego na zastosowaniu określonego sposobu leczenia, nazwanego chemioterapią niestandardową, organ przywołał zatem przepisy niemogące stanowić podstawy prawnej decyzji. Niezależnie od powyższego dodać trzeba, że z akt przedstawionej sprawy administracyjnej i decyzji Prezesa NFZ wynika, iż podejmując decyzję co do odmowy zastosowania w leczeniu skarżącego chemioterapii niestandardowej lekiem S. lub N., Dyrektor [...] OW NFZ kierował się rekomendacją Rady Konsultacyjnej działającej na podstawie zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 czerwca 2006 r. w sprawie Agencji Oceny Technologii Medycznej, której zadaniem jest przygotowywanie rekomendacji dla Ministra Zdrowia dotyczących finansowania technologii medycznych ze środków publicznych. O ile jednak rekomendacje takie mogą mieć znaczenie dla przygotowywania aktów o charakterze generalnym wydawanym przez Ministra Zdrowia, to nie mogą wywołać negatywnego skutku przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej, ze względów wyżej opisanych, gdyż zarządzeniami organ nie może negatywnie ukształtować sytuacji prawnej obywatela. Kwestia ta warta jest podniesienia w kontekście znajdującej się w aktach karty wniosku o zastosowanie chemioterapii niestandardowej, w której od pozytywnego lub negatywnego stanowiska Rady jest uzależniony dalszy tok postępowania, niedający dyrektorowi oddziału NFZ możliwości podjęcia innej decyzji, niż wynika to ze stanowiska Rady, co w praktyce oznacza, że negatywne stanowisko ciała konsultacyjnego w zakresie rekomendowania leku przesądza w sposób stanowiący o odmowie jego zastosowania. Tak ustalony tryb postępowania organu rozstrzygającego o ustaleniu prawa do określonego rodzaju świadczenia zdrowotnego powoduje, że organ był związany negatywną rekomendacją Rady Konsultacyjnej w zakresie podjęcia leczenia określonym lekiem. Jak się jednak okazuje, w przypadku leku S. Rada zmieniła stanowisko, rekomendując obecnie finansowanie leczenia tym lekiem ze środków publicznych. Skoro zatem leczenie tym lekiem może być stosowane w określonych przypadkach, nic nie stoi na przeszkodzie wnioskowania przez świadczeniobiorcę o zastosowanie takiego leczenia, co rodzi obowiązek wydania decyzji merytorycznej. Organy, rozstrzygając ponownie sprawę, wezmą zatem pod uwagę powyższe rozważania. Z tych przyczyn, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzec należało o uchyleniu zarówno decyzji zaskarżonej, jak i jej poprzedzającej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło