V SA/Wa 2294/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Harasiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości oddala skargę. Przedmiotem skargi z 15 lipca 2008 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez H. Sp. z o.o. w K. jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z ... czerwca 2008 r., nr ... utrzymujące w mocy postanowienie własne z ... lutego 2008 r. nr ... wydane w przedmiocie sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych. Stan sprawy przedstawia się następująco. H. Sp. z o.o. w K. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem (zawartym w piśmie datowanym na 6 sierpnia 2007 r.) o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej położonej w obrębie wsi B. o ogólnej powierzchni ... m2. Wskazała, że nieruchomość jest przedmiotem własności Skarbu Państwa i wchodzi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - Oddział Terenowy w B., a stronie przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, gdyż jest jej dzierżawcą od ponad ... lat. Ponadto planuje dalsze inwestycje w gospodarstwie na kwotę ... zł. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z ... grudnia 2007 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku strony. Postanowieniem z ... lutego 2008 r. nr ... Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ], dalej: k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców [t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.], dalej: ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnych oznaczonych działkami nr ... o łącznej powierzchni ... ha. W uzasadnieniu postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że dla przedmiotowych działek brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Według danych z ewidencji gruntów powyższe nieruchomości stanowią grunty orne, pastwiska trwałe, zabudowane grunty rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione, tereny rekreacyjno – wypoczynkowe, rowy oraz nieużytki. Minister Rolnictwa zauważył, iż przedmiotem działalności spółki jest rolnictwo. Wyjaśnił także, iż wnioskodawca nie wskazał przyczyn, dla których wnosi o nabycie nieruchomości o tak dużej powierzchni, a wyrażenie zgody na taki zakup oznaczałoby zgodę na nadmierną koncentrację nieruchomości rolnych w rękach jednego podmiotu. Organ dodał, że Agencja Nieruchomości Rolnych w piśmie z ... października 2007 r. odmówiła wydania jednoznacznego oświadczenia o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości do sprzedaży, wskazując na roszczenia ... ... wobec tychże gruntów. Spółka pismem z 20 lutego 2008 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i podniosła, że organ w postanowieniu stwierdził, iż wnioskodawca nie spełnia wymogu dotyczącego kwalifikacji rolniczych mimo, że jedynym udziałowcem i właścicielem spółki jest ..., posiadający w myśl prawa polskiego kwalifikacje rolnicze i prowadzący de facto gospodarstwo rodzinne. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z ... czerwca 2008 r. nr ... – wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do przedstawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu organ stwierdził, że jest on bezzasadny, gdyż wnioskodawcą w niniejszym postępowaniu jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie osoba fizyczna. Na powyższe postanowienie spółka w dniu 15 lipca 2008 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Rozstrzygnięciu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 i art. 8 ust. 2a pkt 1 ppkt a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. W motywach skargi strona podniosła, iż w jej przypadku spełnione zostały warunki przewidziane w art. 8 ust. 2a pkt 1 ppkt a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i w jej sprawie zezwolenie na nabycie nieruchomości nie jest wymagane, gdyż w dniu ... grudnia 1998 r. zawarła umowę dzierżawy nieruchomości, którą zamierza nabyć i na której osobiście prowadzi działalność rolniczą oraz legalnie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawiła sposób zagospodarowania swych użytków rolnych i wskazała, że prowadzenie gospodarstwa rolnego o pow. około ... ha uzasadnione jest wyłącznie względami ekonomicznymi, co na gruncie polskiego prawa nie jest zabronione. Dodatkowo wskazała na przysługujące jej – jako dzierżawcy przedmiotowych nieruchomości - ustawowe prawo pierwokupu. Skarżąca zarzuciła również, iż zaskarżona decyzja zawierała niewłaściwe pouczenie, co mogło skutkować - w razie braku profesjonalnego pełnomocnika – błędnym wniesieniem skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 3 marca 2009 r. skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w skardze, zaś w piśmie z 24 marca 2009 r. wyjaśniła – w odpowiedzi na wezwanie Sądu – że Agencja Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa pierwotnie nie zamierzała zbyć nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja, zatem nie została ona przeznaczona do zbycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd uznał, że zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie sprzeciw Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi został oparty na ustaleniu, że wnioskodawca nie przedstawił argumentów uzasadniających potrzebę nabycia nieruchomości o tak dużej powierzchni. Skarżąca spółka zarówno we wniosku, jak i w późniejszych pismach wskazywała wprawdzie, że zamierza inwestować na przedmiotowych działkach, natomiast nie wyjaśniła, jak zamierza wykorzystać nieruchomość – informacja taka znalazła się dopiero w skardze, co jednak nie może sanować braku wniosku, gdyż skarga jest pismem skierowanym do Sądu, który ocenia legalność rozstrzygnięcia zapadłego już przed organem administracji. Organ nie mógł zatem wydać zgody na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, skoro wniosek nie spełniał warunku określonego w art. 1a ust. 3 pkt 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Odnosząc się do zarzutu strony, iż na mocy art. 8 ust. 2a pkt 1 pkt a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zezwolenie w niniejszej sprawie nie jest wymagane należy stwierdzić, iż zarzut ten nie może zostać rozpoznany w tym postępowaniu. Przedmiotem tego postępowania jest bowiem zgodność z prawem postanowienia wydanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z ... czerwca 2008 r. w przedmiocie sprzeciwu na wydanie zezwolenia, nie zaś samego zezwolenia na nabycie nieruchomości, gdyż takie zezwolenie - z mocy art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wydane być może tylko przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach swej właściwości (art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców) może natomiast złożyć jedynie sprzeciw na wydanie zezwolenia. Regulacje zawarte w art. 1 pkt 1 i ust. 1a powyższej ustawy nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister, załatwiając sprawę, kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, na podstawie art. 7 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest uprawniony do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia o kształtowaniu ustroju rolnego (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 175/05, LEX nr 190987). Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organ orzekł w ramach swych kompetencji ustawowych, przestrzegając zarówno przepisów procedury jak też prawa materialnego. Odnosząc się do powoływanej w toku postępowania przez wnioskodawcę kwestii pierwszeństwa w nabyciu przedmiotowej nieruchomości należy stwierdzić, że kwestia ewentualnego przysługiwania wnioskodawcy takiego prawa nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Jest to bowiem okoliczność, która ma istotne znaczenie dopiero w momencie gdy Agencja oferuje grunty do sprzedaży, przy czym kwestia ta nie przesądza w żaden sposób o losie wniosku. Jak zaznaczono bowiem wyżej Minister Rolnictwa wyrażając swoje stanowisko w sprawie ma prawo działać jedynie w ramach swoich kompetencji. Wyjaśnić jedynie należy, że stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa [Dz.U. tj. z 2007 r., poz. 231, poz. 1700], pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości Zasobu po cenie ustalonej w sposób określony w ustawie, z zastrzeżeniem art. 17a ust. 1, art. 17b ust. 4 i art. 42 przysługuje dzierżawcy zbywanej nieruchomości, jeżeli dzierżawa trwała faktycznie przez okres co najmniej trzech lat. Na mocy ust. 1d powyższego przepisu osoby, o których mowa w ust. 1, korzystają z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, jeżeli złożą oświadczenie, że wyrażają zgodę na jej nabycie po cenie określonej w zawiadomieniu. Jak wyjaśniono jednak wyżej, wobec braku oferty sprzedaży nieruchomości wnioskodawcy prawo skorzystania ze wspomnianych uprawnień pozostaje teoretyczne, a ponadto, co również wyjaśniono, nie ma to znaczenia dla rozstrzygania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Niesłuszny jest również zarzut skarżącej, iż Minister naruszył przepisy postępowania statuujące zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 k.p.a.), ponieważ materiał dowodowy, który został w sprawie zebrany, rozpatrzono w sposób wyczerpujący. Organ dokonał wyczerpującej analizy sytuacji wnioskodawcy i rozważył ją w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydając rozstrzygnięcie - uzasadnił je w sposób wyczerpujący. Rację ma natomiast skarżąca w zakresie pouczenia zawartego w decyzji, które to pouczenie zawiera wprawdzie informację o możliwości jej zaskarżenia, natomiast jest to informacja ogólna, nie wskazująca sposobu zaskarżenia. Jednakże okoliczność ta, wobec prawidłowego złożenia skargi, w żadnym stopniu nie może wpłynąć na wynik sprawy. Ewentualny zarzut bezprzedmiotowości postępowania – w kontekście celowości uzyskania przez stronę zezwolenia – wnioskodawca może natomiast podnieść dopiero w toku postępowania przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, ponieważ to ten organ władny jest orzekać o konieczności uzyskania zezwolenia oraz istnieniu przesłanek koniecznych do jego uzyskania. W oparciu o powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.