I OZ 375/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 481/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. A. oraz K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie wniosku M. A. o przyznanie prawa pomocy UZSADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 481/09 odmówił M. A. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. w związku ze zgłoszonym wnioskiem datowanym na dzień 7 maja 2009 r. przyznał M. A. prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 28 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) M. A., reprezentowana przez opiekuna prawnego, wniosła- na urzędowym formularzu PPF- kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W związku z powyższym WSA w Szczecinie stwierdził, że konstrukcja art. 243 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) umożliwia stronie korzystanie z przyznanego prawa pomocy na wszystkich etapach postępowania, w tym również w postępowaniu odwoławczym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zatem prawo pomocy przyznane M. A. w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie pozostaje nadal aktualne. Skoro skarżąca, zgodnie z postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r., korzysta już w niniejszej sprawie z prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. nie musi uiszczać kosztów w sprawie oraz ustanowiono jej pełnomocnika w osobie radcy prawnego, to kolejny wniosek w tym samym zakresie, zdaniem Sądu I instancji, jest bezzasadny i podlega oddaleniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. A., reprezentowana przez opiekuna prawnego A. J., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i ponownego rozpatrzenia sprawy oraz przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Strona skarżąca wywodziła, że ustanowiony pełnomocnik z urzędu poinformował ją, że jego pełnomocnictwo wygasło w dacie otrzymania wyroku Sądu I instancji. Dopiero w dniu 22 stycznia 2010 r. (po otrzymaniu postanowienia Sądu z dnia 14 stycznia 2010 r.) skarżąca zrozumiała, "że została wprowadzona w błąd przez pełnomocnika" i że jest on uprawniony do napisania i złożenia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 29 stycznia 2010 r. radca prawny T. K., działając jako pełnomocnik z urzędu M. A., złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. WSA w Szczecinie przywrócił stronie skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postepowania. A zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony przed wszczęciem postępowania, zanim zostanie złożona skarga, jak również w toku postępowania sądowego. W niniejszej sprawie M. A. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata złożyła na urzędowym formularzu PPF w dniu 8 maja 2009 r.(data wpływu pisma do Sądu). Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Skoro w przedmiotowej sprawie prawomocnym postanowieniem Sądu został ustanowiony pełnomocnik z urzędu i zwolniono skarżącą od ponoszenia kosztów, to ponowny wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji uznał, że strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 P.p.s.a. i przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Tak przyznane prawo pomocy przez Sąd I instancji rozciąga się również na ewentualne postępowanie odwoławcze, które będzie się toczyło przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Podnoszona w zażaleniu kwestia trudności nawiązania kontaktu z ustanowionym pełnomocnikiem nie może stanowić podstawy uwzględnienia żądania strony. Relacje pomiędzy pełnomocnikiem a mocodawcą, a także przyjęty sposób porozumiewania się i zakres przekazywanych informacji mogą podlegać ocenie właściwego organu samorządu radcowskiego, który wykonując postanowienie sądu, wyznaczył stronie pełnomocnika. Natomiast kwestie te nie mogą być badane przez sądy administracyjne. Zauważyć ponadto należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik wyznaczony z urzędu (już po złożeniu przez stronę skarżąca zażalenia) podjął stosowne czynności procesowe, składając skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. W tym stanie rzeczy, w związku z przyznaniem postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. prawa pomocy w zakresie całkowitym, kolejny wniosek skarżącej w tej samej sprawie jest bezprzedmiotowy i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Wniesienie przez stronę skarżącą kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy i niniejszego zażalenia wynika z niezrozumienia zakresu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2009r. Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek M. A. o zwolnienie od kosztów i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika, powinien był umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, bądź też odmówić zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 4 czerwca 2009 r. Mimo, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia WSA w Szczecinie jest prawidłowe, to sentencja tego orzeczenia dotycząca odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie odpowiada prawu. Nie można bowiem odmówić przyznania prawa, które skarżąca już posiada. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.