IV SA/Wa 486/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. F. i B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany w ewidencji gruntów i budynków - oddala skargę - B. F. i B. M. wystąpili pismem z 29 stycznia 2007r. do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o wykreślenie z rejestru gruntów W. Spółdzielni Mieszkaniowej jako użytkownika wieczystego działek przejętych na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla "W." w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, oznaczonych wówczas nr [...] (część), [...], [...] i [...] z obrębu [...] w W. Prezydent W. decyzją z [...] października 2008r. odmówił wnioskodawcom wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu W. Spółdzielni Mieszkaniowej jako użytkownika wieczystego działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], stanowiących własność miasta W., położonych w rejonie ulic [...] i [...] w W. Organ wskazał, iż wnioskodawcy powołując się na toczące postępowanie o zwrot nieruchomości nie wykazali interesu prawnego w żądaniu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do wymienionych działek, a jedynie swój interes faktyczny. Nadto organ ewidencyjny rejestruje stany prawne wynikające z dokumentów wymienionych w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie ewidencji). W przypadku wymienionych we wniosku działek organ nie dysponuje dokumentami dającymi podstawę do wprowadzenia zmiany figurujących danych ewidencyjnych, a także wnioskodawcy nie wykazali swojego tytułu do nieruchomości, w związku z czym nie mógł znaleźć zastosowania § 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji. Organ wyjaśnił także, iż prawo użytkowania wieczystego W. Spółdzielni Mieszkaniowej w odniesieniu do wnioskowanych działek ujawnione zostało w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz, że aktualnie działki te odpowiadają części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] decyzją z [...] stycznia 2009r. - wydaną po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Prezydenta W. - Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zmiany w ewidencji gruntów wprowadza się z urzędu lub na wniosek właścicieli i osób władających na podstawie stosownych dokumentów. Oznacza to, że wniosek o dokonanie zmiany wymaga przedstawienia przez wnioskodawcę określonych dokumentów, jak i zmiana dokonana z urzędu musi mieć oparcie w którymś z dokumentów wyszczególnionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji. Zmiana może być dokonana również, jako korekta wadliwych wpisów, jeżeli wykazane w ewidencji dane nie znajdują potwierdzenia w posiadanych przez organ dokumentach. W związku z powyższym organ uznał, iż B. F. i B. M. nie są uprawnieni do występowania o dokonanie zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do wyszczególnionych we wniosku działek, ponieważ nie mieszczą się w określonym katalogu podmiotów mających prawo do występowania z takim wnioskiem. Z posiadanych przez organ dokumentów, z którymi strona mogła zapoznać się przed wydaniem decyzji wynika, że dane podmiotowe ewidencji gruntów dotyczące wymienionych we wniosku działek zgodne są z wpisami dokonanymi w księdze wieczystej. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można oceniać skutków aktów, orzeczeń i czynności prawnych objętych § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji i gruntów, dlatego zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. są nieuzasadnione. B. F. i B. M. w skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] stycznia 2009r. oraz w piśmie z 28 mają 2009r. stanowiącym uzupełnienie skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucili: rażące naruszenie art. 28 K.p.a. przez uznanie, że w niniejszej sprawie skarżący nie mają przymiotu strony; błąd w ustaleniach faktycznych i w ocenie materiału dowodowego polegający na uznaniu, że dane podmiotowe ewidencji gruntów dotyczące wymienionych we wniosku działek są prawidłowe, pomimo że wnioskodawcy we wniosku wskazali nieprawidłowości i organ pierwszej instancji podjął postępowanie z urzędu. Skarżący podnieśli, że mają interes prawny w żądaniu wprowadzenia zmian Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 w operacie ewidencji gruntów sprecyzowanych w złożonym wniosku z 29 stycznia 2007r. z uwagi na toczące się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obejmującej między innymi działki będące przedmiotem niniejszego postępowania. Wyjaśnili, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] listopada 1971r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego W.. Wobec faktu, że cel wywłaszczenia nie został na tym terenie zrealizowany w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stało się możliwe wszczęcie postępowania o zwrot działki na rzecz spadkobierców byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym - w ocenie skarżących - wykazali swój interes prawny jako związany z toczącym się postępowaniem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Ponadto skarżący wskazali na zastrzeżenia dotyczące postępowanie prowadzonego przez Zarząd Dzielnicy Z., a także na szereg wydarzeń świadczących o tym, iż W. Spółdzielnia Mieszkaniowa nie była w posiadaniu nieruchomości objętych zakresem działek wskazanych we wniosku, a więc nie mogła ich objąć w użytkowanie wieczyste. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, iż zarzuty dotyczące postępowania prowadzonego przez Zarząd Dzielnicy Z. na podstawie art. 88a ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz decyzji tego organu z [...] grudnia 1991r. nie były i nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym ewidencji gruntów i budynków, podobnie jak powoływane przez skarżących okoliczności. Podstawą wpisu praw do nieruchomości mogą być wyłącznie dokumenty określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji. Skarżąca na rozprawie oświadczyła, iż swój interes prawny wywodzi z § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, powołując się w tym względzie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2004r, o sygnaturze akt I SA 2555/03, decyzję o zwrocie objętą tym wyrokiem i decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2003r. nr [...]. Jednocześnie wskazała, iż uprawnienie do gruntów objętych wnioskiem o zmianę w ewidencji wynika z decyzji Prezydenta W. nr [...], którą zaskarżyła tylko w części. Nadto podała, iż postępowanie administracyjne, którego Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 dotyczy wyżej wskazany wyrok jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] stycznia 2009r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja ta nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad ogólnych postępowania (w szczególności art. 7, art. 9 i art. 11 K.p.a.), jak i zasad postępowania dowodowego (w szczególności art. 77 § 1 K.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji również art. 107 K.p.a. oraz zarzucanego przez skarżących art. 28 K.p.a., a także zastosowanych przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ((Dz.U. z 2005r, nr 240, poz. 2027, ze zm.) - dalej w skrócie: u.p.g.k.) ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie (przez starostę rozumie się również prezydenta miasta na prawach powiatu). Ewidencja - stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ((Dz.U. nr 38, poz. 454) - zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie ewidencji) - obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, w przypadku zaś braku tych danych w ewidencji wykazuje się dane Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Nadto oprócz wyżej wymienionych danych - na podstawie § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji - wykazuje się dane dotyczące m. in. użytkowników wieczystych gruntów, jednostek organizacyjnych sprawujących (trwały) zarząd nieruchomościami, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych. W myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji, prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na przykład na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych. Dane zawarte w ewidencji - według § 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji - podlegają aktualizacji na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia w sprawie ewidencji. Podmioty zgłaszające zmiany w ewidencji gruntów są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian (art. 22 ust. 3 u.p.g.k.). Z przytoczonych regulacji prawnych należy wyprowadzić tezę, iż przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w rejestrze ewidencyjnym. Zaś dokonanie zmian w ewidencji gruntów jest możliwe w przypadku udokumentowania przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący wnieśli o dokonanie zmiany w rejestrze ewidencji gruntów przez wykreślenie W. Spółdzielni Mieszkaniowej w W. wpisanej jako użytkownik wieczysty dla działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...] i [...] przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Interes prawny do wystąpienia z powyższym żądaniem wyprowadzili z toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Dodatkowo na rozprawie skarżąca wskazała, iż interes prawny wywodzi z § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji, powołując się w tym względzie na wyrok Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2004r. (sygn. akt I SA 2555/03), decyzję o zwrocie objętą tym wyrokiem, decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2003r. nr [...] i z [...] lutego 2003r. nr [...]. Organ odmówił skarżącym wprowadzenia w ewidencji gruntów wnioskowanej zmiany, uznając ich za nieuprawnionych do występowania z takim żądaniem w odniesieniu do wyszczególnionych we wniosku działek, czyli nie zaliczając do katalogu podmiotów mających prawo do występowania z przedmiotowym wnioskiem. Innymi słowy stwierdził brak interesu prawnego do wnioskowania o zmianę w ewidencji gruntów będących własnością miasta W., w użytkowaniu wieczystym W. Spółdzielni Mieszkaniowej w W., a jedynie posiadanie interesu faktycznego związanego z toczącym się postępowania o zwrot ww nieruchomości. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza zastosowanego prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak słusznie uznał organ skarżący nie wykazali, aby należeli do osób, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia w sprawie ewidencji i na których wniosek - zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów - dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji. Źródłem interesu prawnego skarżących nie mógł być wskazany przez skarżącą na rozprawie przepis § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji, który w ustępie 1 wymienia podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację danych zawartych w ewidencji (do których - jak wskazano wyżej - skarżący nie należą), a w ustępie 2 wyszczególnia dokumenty, na podstawie których wprowadza się z urzędu zmiany danych zawartych w ewidencji (skarżący żadnego z takich dokumentów nie przedstawili). Ponadto o interesie prawnym skarżących nie mogło stanowić toczące się postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości (brak ostatecznej decyzji). Za interesem prawnym nie mogły również przemawiać dokumenty, na które powołała się skarżąca podczas rozprawy. Otóż wyrokiem z 8 listopada 2004r. (sygn. akt I SA 2555/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] września 2003r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2003r. nr [...] orzekającą w pkt I o zwrocie części nieruchomości stanowiącej własność W., położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] m. in. na rzecz B. Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 F. i B. M.; w pkt III o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] położone przy ul. [...], stanowiące własność W. Oznacza to, iż decyzja "o zwrocie" wywłaszczonych nieruchomości i decyzja utrzymująca ją w mocy, na które powoływała się na rozprawie skarżąca zostały w całości wyeliminowane z obrotu prawnego, a ponowne prowadzone postępowanie administracyjne w tym przedmiocie jest w toku. Natomiast decyzją z [...] sierpnia 2003r. nr [...] Prezydent W. zatwierdził jedynie projekt podziału nieruchomości uregulowanej w ks. wieczystej KW nr [...] działki [...] wskazanej w ewidencji gruntów jako własność Gminy W., w użytkowaniu wieczystym W. Spółdzielni Mieszkaniowej, położonej przy ul. [...],[...] w Dzielnicy B. w W. na projektowane działki nr [...] i [...]. Tymczasem z interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. mamy do czynienia wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu, a normą prawnomaterialną, na której budowany jest taki interes, jak również ów interes musi być realny, a nie przewidywany w przyszłości, hipotetyczny. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez skarżących nie potwierdzają istnienia tych cech. Reasumując przymiot strony w postępowaniu o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków przysługuje jedynie podmiotom, których prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji. Brak natomiast przesłanek do uznania, iż wskazany interes prawny przysługuje potencjalnym (przyszłym) właścicielom nieruchomości, co do których żądają zmian danych ewidencyjnych. Ostatnia z wymienionych okoliczności w sprawie jest bezsporna, to znaczy że skarżący na dzień dzisiejszy nie są właścicielami działek objętych wnioskiem, ani też nie posiadają żadnego innego prawa, z którego mogliby wywodzić swój interes prawny do żądania wnioskowanej zmiany w ewidencji gruntów. Zaś toczące się postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości przemawia jedynie za interesie faktycznym skarżących. Zarzut skargi dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych i w ocenie materiału dowodowego polegający na uznaniu, iż dane podmiotowe ewidencji gruntów dotyczące wymienionych we wniosku działek są prawidłowe, pomimo że skarżący we wniosku wykazali nieprawidłowości, należało uznać za nietrafny. Z powyższych wywodów wynika, iż organ odmówił wprowadzenia wnioskowanej przez skarżących Sygn. akt IV SA/Wa 486/09 zmiany z racji niewylegitymowania się przez wymienionych interesem prawnym. Zatem w tym postępowaniu organ nie kontrolował prawidłowości danych zawartych w ewidencji, tym samym i wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz W. Spółdzielni Mieszkaniowej. W konsekwencji ta część skargi i pisma procesowego, w których chciano wykazać nieprawidłowość wpisu Spółdzielni pozostały poza zakresem kontroli Sądu. Należy z kolei przyznać rację twierdzeniom skargi, iż organ w treści zaskarżonej decyzji przeczy swoim ustaleniom i zajętemu stanowisku, jako że z jednej strony stwierdza, iż nie są oni podmiotami uprawnionymi do dokonania zmian, zaś z drugiej uznaje, iż skoro są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości to należy uznać ich interes w tym, aby zapisy w ewidencji gruntów dotyczące działek będących przedmiotem roszczeń były prawidłowe. Niemniej jednak uchybienie to jako dotyczące nieprecyzyjnego sformułowania fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji uznano za niemogące mięć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd badające legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawe. W tym stanie rzeczy – na mocy art. 151 P.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji wyroku.