II FZ 291/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA: Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt . I SA/Gl 60/09 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 10 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 60/09, odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2009 r. zwalniającego H. Z. (dalej: skarżący) od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50,00 złotych i oddalającego wniosek o prawo pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowienie z dnia 21 kwietnia 2009 r. zostało wydane w związku ze złożonym przez skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 zł, wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto Sąd podał, że podstawą przyznania przez referendarza sądowego prawa pomocy we wskazanym na wstępie zakresie było uznanie, że dochód skarżącego oraz jego syna A. pozwoli na uiszczenie każdorazowej opłaty sądowej w kwocie po 50,00 zł, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla skarżącego i jego syna, nawet przy założeniu, że skarżący będzie zobowiązany do uiszczenia jednocześnie dwóch wpisów od skargi (sygn. akt I SA/Gl 59/09). Powyższe postanowienie zostało skarżącemu doręczone w dniu 8 maja 2009 r., natomiast w piśmie procesowym z dnia 18 maja 2009 r. skarżący wniósł o zmianę wskazanego postanowienia poprzez obniżenie opłaty do kwoty 50,00 zł. Sąd rozpoznając powyższy wniosek doszedł do przekonania, iż w świetle przepisów (art. 165 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) brak jest podstaw do uwzględnienia żądania w nim zawartego, ponieważ nie wskazuje on na jakiekolwiek nowe okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskującego i jego rodziny, które byłyby nieznane rozpatrującemu wniosek o prawo pomocy referendarzowi sądowemu. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł zażalenie z dnia 21 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jest w ciężkiej sytuacji bytowej i ma inny pogląd, co do swojej kondycji zdrowotnej. Podniósł również, iż brak przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie "blokuje" mu prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 245 p.p.s.a. Sąd może przyznać stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, o ile strona wykaże istnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Przywołane powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał skarżącemu na jego wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym. Od wydanego w tym zakresie postanowienia skarżący nie wniósł sprzeciwu, przez co postanowienie to stało się prawomocne. Stąd też pismo z dnia 18 maja 2009 r. mogło zostać rozpoznane jedynie w trybie art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczność sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem zastosowania powyższego uregulowania jest jednak zaistnienie "zmiany okoliczności sprawy" w okolicznościach faktycznych lub w obowiązującym prawie. Zatem bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet wówczas, gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1970, sygn. akt II CZ 139/70; OSPiKA 1971, nr 10 poz. 178). Tak więc w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał zaistnienia nowych okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia, a jedynie ponownie podniósł znaną Sądowi własną ocenę swojej sytuacji bytowo – zdrowotnej, wskazane orzeczenie tylko z tego powodu nie może być zmienione. Podsumowując, słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił zmiany postanowienia w żądanym zakresie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.