IV SA/Wa 2011/08

WyrokWSA w Warszawie2009-06-09

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Alina Balicka, Michał Sowiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Finansów stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, wydana na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i międzynarodowej umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, jest prawidłowa, jeśli właściciele otrzymali odszkodowanie od rządu USA, mimo braku formalnego zrzeczenia się własności?
Ratio decidendi
Decyzja Ministra Finansów stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości jest prawidłowa, jeśli właściciele otrzymali odszkodowanie od rządu USA na podstawie międzynarodowej umowy, nawet bez formalnego zrzeczenia się własności. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. stanowi podstawę prawną do wydania takiej deklaratoryjnej decyzji, a otrzymanie odszkodowania przez właścicieli za przejęte mienie jest równoznaczne z utratą prawa własności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg M. B., G. M. i J. Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] stanowiących własność G. M. i M. B. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy i międzynarodowego układu, kwestionując świadomość konsekwencji złożenia wniosku o odszkodowanie oraz brak formalnego zrzeczenia się własności.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skarg M. B., G. M. oraz J. Z.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skarg M. B. i G. M. oraz J. Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości - oddala skargi - Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak [...] stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej kw [...] stanowiących własność G. M. i M. B. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2008 r. organ stwierdził, że art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. daje legitymację Ministrowi Finansów do wydawania deklaratoryjnych decyzji w przypadku przyznania odszkodowania za nieruchomość pozostawioną w Polsce. Skoro G. M. i E. B. przyznano odszkodowanie za udział we własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], to wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tego udziału na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Minister Finansów podniósł, że podpisanie zrzeczenia nie było niezbędną podstawą przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Dokumenty takie były dołączane przez wnioskodawców razie potrzeby przedstawienia dodatkowych wyjaśnień składanych przed Komisją i miały jedynie charakter pomocniczy. To decyzja Komisji miała rozstrzygający charakter w całej procedurze przyznawania odszkodowań. Oświadczenie o zrzeczeniu się własności nieruchomości nie przenosiło prawa własności. Organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. III Układu, suma zapłacona stronie amerykańskiej została rozdzielona w sposób i zgodnie z metoda podziału, zastosowanymi wedle jej uznania. Jak wynika z przekazanych stronie polskiej dokumentów, procedura przyznawania odszkodowań obejmowała zgłoszenie roszczenia przez zainteresowanego i decyzję Komisji przyznającej odszkodowanie, co potwierdza art. V lit. B Układy, zgodnie z którym w celu zabezpieczenia Rządu Polskiego przed możliwym dochodzeniem praw za pośrednictwem krajów trzecich, lub w inny sposób roszczeń uregulowanych tym układem, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu kopii takich formalnych oświadczeń odnośnie roszczeń jakie zostaną przedstawione przez wnoszących roszczenia oraz kopii decyzji dotyczących ważności i wysokości roszczeń. Natomiast dalej w art. V lit C Układ stanowi, iż odnośnie każdego roszczenia, które zostało przez Rząd Stanów Zjednoczonych uznane za ważne, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu oryginalne dokumentu odnoszące się do mienia znacjonalizowanego lub przejętego przez Polskę, z których wynika roszczenie. W przypadkach gdy roszczenie nie jest oparte na takich dokumentach, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu zwolnienie z zobowiązania podpisane przez wnoszącego roszczenie. Tak więc, zdaniem organu, zrzeczenie się praw przez zgłaszającego roszczenie nie było wymagane w każdym przypadku, ale tylko w takich, w których roszczenie nie było oparte na oryginalnych dokumentach. Praktyka przyznawania odszkodowań przez stronę amerykańską wskazuje, iż zrzeczenia praw były sporządzane przez wnioskodawców w sytuacji pewnych wątpliwości zaistniałych w postępowaniu przed Komisją, w szczególności, kiedy podmiot występujący z roszczeniem nie przekazał odpowiednich dokumentów potwierdzających jego prawa własności. Ponadto Punkt 6 Protokółu z dnia 29 listopada 1960 r. stanowi, iż "Reprezentant Stanów Zjednoczonych przekazywać będzie Reprezentantowi Polskiemu kopię każdego roszczenia zgłoszonego w terminie, określonym przez "Foreign Claims Settlement Commision" zgodnie z przepisami Stanów Zjednoczonych, jak również kopię każdej ostatecznej decyzji" "Foreign Claims Settlement Commision" w odniesieniu do zgłoszonych we właściwym terminie roszczeń, wniesionych na zasadzie Polsko-Amerykańskiego Układu dotyczącego Roszczeń". Punkt 7 b Protokółu stanowi, że Reprezentant Stanów Zjednoczonych przekazywać również będzie Reprezentantowi Polskiemu następujące dokumenty podpisane przez osoby wnoszące roszczenia uwierzytelnione zrzeczenia się na rzecz Państwa Polskiego ich praw z tytułu udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub podobnych, jeżeli udziały te nie są oparte na akcjach, jak również praw opartych na przejęciu własności lub utracie używania i korzystania z mienia położonego w Polsce – jeżeli osoby takie uzyskają zaspokojenie roszczeń swoich opartych na tego rodzaju prawach. Analiza przepisów Układu i Protokółu wskazuje na posiłkowych charakter zrzeczeń i w opinii Ministra Finansów przywiązywanie tak dużej wagi do tego dokumentu jest sprzeczne z literalnym brzmieniem postanowień Układu i prowadzi do błędnych wniosków uniemożliwiających skuteczne wykonywanie przez Ministra Finansów obowiązków nałożonych ustawą z dnia 9 kwietnia 1968 r. Minister Finansów wskazał, iż strony niniejszego postępowania nie kwestionują zasadniczych faktów udowodnionych w trakcie postępowania, jakimi są wystąpienie G. M. i E. B. o przyznanie odszkodowania oraz akceptacja warunków określonych w decyzji Amerykańskiej Komisji Odszkodowawczej. Organ nie zgodził się z tezą strony, że nie były one świadome konsekwencji złożenia wniosku o odszkodowanie, gdyż każda osoba posiadająca pełna zdolność do czynności prawnych składając wniosek o wypłatę odszkodowania oraz otrzymująca decyzję właściwego organu o przyznaniu stosownego odszkodowania musi był w pełni świadoma skutków swojego działania. W świetle obowiązujących przepisów i decyzji Komisji brak jest możliwości zwrotu kwot pobranych tytułem odszkodowania za nieruchomość położoną w K. przy pl. [...]. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. wnieśli .M. B., G. M. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, a także J. Z. M. B. i G. M. zarzucając decyzji naruszenie art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w związku z art. II i V Układu zawartego w dniu 16 lipca 1960r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2008 r. i o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. J. Z. w skardze z dnia 10 listopada 2008 r. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, iż Minister Finansów nie ustosunkował się do wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister nie określił czy roszczenie skarżącej ma być skierowane przeciwko Skarbowi Państwa, a co za tym idzie winno być umieszczone stosowne ostrzeżenie w księdze wieczystej. Ponadto ze zgromadzonych w Ministerstwie Finansów kopii dokumentów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja nie wynika, że właściciele nieruchomości położonej w K. przy pl. [...] utracili własność nieruchomości. G. M. i M. B. nie zrzekli się prawa własności, a nieruchomość nie była wywłaszczona. Administratorem i zarządcą przedmiotowej kamienicy jest I. W. i J. D. W odpowiedzi na skargi Minister Finansów wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skargi są niezasadne, a podniesione w nich zarzuty nie podważają zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2008 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazuje art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych / Dz. U. Nr 12, poz. 65 / w związku z Układem między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zawartym 16 lipca 1960r., który w tym samym dniu wszedł w życie, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lipca 1960r. regulował zaspokojenie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie tego układu - art. I lit. A. Roszczeniami tymi były m.in. roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane – art. II lit. b. Odnośnie każdego roszczenia, które zostało przez Rząd Stanów Zjednoczonych uznane za ważne, Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się dostarczyć Rządowi Polskiemu oryginalne dokumenty odnoszące się do mienia znacjonalizowanego lub przejętego przez Polskę, z których wynika roszczenie ... W przypadku gdy roszczenie nie jest oparte na takich dokumentach, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu zwolnienie z zobowiązania podpisane przez wnoszącego roszczenie – art. V lit. C. Komisja Odszkodowawcza Stanów Zjednoczonych w decyzji z dnia [...] stycznia 1964r. stwierdziła, że na podstawie oficjalnej dokumentacji polskiej E. B. i G. M. jako występujące z roszczeniem były właścicielkami, każda z nich niepodzielnego udziału wynoszącego połowę ( ½ ) części w pięciopiętrowym budynku mieszkalnym o kubaturze 16.000 m³ i działce przy [...] w K. Komisja stwierdziła także, że osoby wnoszące roszczenie straciły, w wyniku wprowadzenia przez Polskę ustaw i rozporządzeń dotyczących nieruchomości przeznaczonych pod wynajem, możliwość użytkowania i posiadania swoich udziałów w w/w nieruchomości w rozumieniu art. 2(b) Układu z dnia 16 lipca 1960 r. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 stycznia 1959r. / Dz. U. Nr 10, poz. 59 /, czyli z dniem 12 lutego 1959r. Komisja uznała, że każdej ze współwystępujących z roszczeniem, przysługuje na podstawie Układu dotyczącego roszczeń wobec Polski z 1960 roku odszkodowanie za swój udział obejmujący połowę przedmiotowej nieruchomości Układ miedzy Rządem Stanów Zjednoczonych a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, sporządzony w Waszyngtonie dnia 16 lipca 1960r. / niepubl. /, jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych – wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 maja 1999r. wydany w sprawie OSA 2/98 / opubl. ONSA 1999r. 4/110 /. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w świetle postanowień układu, zasadnicze i rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych powołując się na układ wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy odszkodowanie otrzymał na tej podstawie, że jego mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie. Taka sytuacja stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. Prowadzi to do wniosku, że układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r., jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie. Kwestionowane w sprawie decyzje Ministra Finansów, powołujące się na przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r., zostały wydane po ustaleniu, iż zostały spełnione przesłanki ustawowe dla ich wydania, a mianowicie nieruchomość została faktycznie przejęte na rzecz Państwa, w związku z czym ich właściciele wystąpili do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych o przyznanie odszkodowania, które zostało przyznane z tytułu utraty praw do nieruchomości. Stwierdzenie zaistnienia tych przesłanek daje podstawę Ministrowi Finansów do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo ograniczonego prawa rzeczowego – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. W doktrynie jednym z ważniejszych podziałów aktów administracyjnych jest podział na akty związane i akty oparte na uznaniu administracyjnym. Podstawą tego rozróżnienia jest kryterium stopnia związania organu wydającego akt przepisami prawa. Akty administracyjne związane są to akty o treści określonej przez prawo. Warunki podjęcia tych aktów są wyraźnie określone w przepisach prawa. Organ administracji zobligowany do rozstrzygnięcia danej sprawy przy zaistnieniu ustawowo określonych przesłanek nie ma swobody w ukształtowaniu treści aktu. Treść aktu jest z góry ustalona przez przepis prawa. Organ musi wydać akt, jeśli zachodzą warunki sprecyzowane przez przepis ustawy. Taki charakter ma akt deklaratoryjny, do którego wydania w niniejszej sprawie obligowały Ministra Finansów przepisy ustawy. Skarżący zakwestionowali, że zostały spełnione przesłanki prawne nakazujące Ministrowi Finansów wydanie zakwestionowanych decyzji, z uwagi na to, że wnoszące roszczenie odszkodowawcze do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych nie były świadome, że jest to rekompensata za własność, a nie za utracone pożytki i brak możliwości swobodnego dysponowania swoją własnością. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić, przeczy temu treść dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych. We wniosku skierowanym do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych E. B. i G. M.r podały, że stratami będącymi przedmiotem ich roszczenia są: m.in. nieruchomość zabudowana ceglanym budynkiem z trzydziestoma lokalami mieszkalnymi, położona w K. przy [...] oraz dochód z wynajmu za 12 lat. Komisja Odszkodowawcza Stanów Zjednoczonych w decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 1964r. stwierdziła, że na podstawie polskich ustaw i rozporządzeń dotyczących nieruchomości pod wynajem, występujące z roszczeniem utraciły możliwość używania i użytkowania swojego mienia w rozumieniu art. 2(b) układu z 1960 roku z dniem wejścia w życie ustawy z 30 stycznia 1959r. (Dz. U. Nr 10, poz. 59). Ustawą tą była ustawa Prawo lokalowe. Ponadto Komisja przeprowadziła badanie wartości utraconego mienia i stwierdziła, że w chwili jego utraty wartość nieruchomość położonej w K. przy [...] wynosiła 57.604,00 USD. Komisja postanowiła każdej ze współwystępujących z roszczeniem przyznać na podstawie układu dotyczącego roszczeń wobec Polski z 1960r. odszkodowanie w określonej w decyzji wysokości za swój udział obejmujący połowę (1/2) nieruchomości. Natomiast roszczenie z tytułu utraty dochodów z wynajmu nieruchomości za dwanaście lat Komisja oddaliła. E. B. i G. M. nie zgłosiły zastrzeżeń do decyzji Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych z dnia [...] stycznia 1964r. i decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] marca 1964r. W sprawie bezsporne było, że na podstawie tej decyzji odszkodowanie zostało wypłacone. W ocenie Sądu, treść wniosku o odszkodowanie i treść decyzji Komisji wskazują, że odszkodowanie w wysokości pełnej wartości nieruchomości zostało faktycznie przyznane za utratę prawa własności, a wnioskodawczynie nie zgłaszając zastrzeżeń do decyzji akceptowały jej treść. Z treści art. I Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960r. wynika, iż układające się strony chciały dokonać całkowitego uregulowania i zaspokojenia wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie układu. Jedną z kategorii roszczeń, których dotyczył układ o jakich mowa w art. II lit. b, było przejęcie własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń. Z art. II lit. b układu wynika, iż rozróżniał on przejęcie własności i jej ograniczenie. Komisja Odszkodowawcza Stanów Zjednoczonych utratę możliwości używania i użytkowania swojego mienia w oparciu o ustawę Prawo lokalowe z dnia 30 stycznia 1959r. traktowała jako faktyczne pozbawienie prawa własności i przyznawała odszkodowanie jak za utratę własności a nie jej ograniczenie. Wygaśnięcie prawa osób, które otrzymały odszkodowanie za utracone mienie następowało w związku z wydaniem decyzji Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych. Przyjęcie odszkodowania nastąpiło w zamian za utratę prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 1999r. sygn. akt OSA 2/98 (ONSA 1999/4/110) stwierdził, że "w świetle postanowień układu rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych, powołując się na układ, wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy takie odszkodowanie otrzymał na tej podstawie, że jego mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie. Taka sytuacja stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy. Prowadzi to do wniosku, że układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie’’. W protokole podpisanym w W. w dniu 29 listopada 1960r. przedstawiciele układających się stron ustalili niektóre techniczne zasady współpracy w realizacji układu. W punkcie 7 protokołu ustalono, że Reprezentant Stanów Zjednoczonych przekazywać będzie Reprezentantowi Polski dokumenty będące dowodem wygaśnięcia prawa osób, które otrzymały odszkodowanie. Jedną z kategorii tych dokumentów były podpisane przez osoby wnoszące roszczenia uwierzytelnione zrzeczenia się na rzecz Państwa Polskiego ich praw opartych na przejęciu własności lub utracie używania i korzystania z mienia położonego w Polsce – jeżeli osoby takie uzyskają zaspokojenie roszczeń swoich opartych na tego rodzaju prawach. Faktem jest, że w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy nie ma takiego zrzeczenia się E. B. i G. M. Jednakże strona polska nie ma upływu na sposób wykonywania wzajemnych zobowiązań układu i protokołu przez stronę amerykańską. W ocenie Sądu okoliczność ta nie ma jednak zasadniczego znaczenia w sprawie. Jak już wyżej wskazano bezsporną okolicznością w sprawie było otrzymanie odszkodowania przez E. B. i G. M. na podstawie decyzji Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych za zgłoszone roszczenia. To decyzja Komisji stanowiła uregulowanie i zaspokojenie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych wobec Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia. Należy zaznaczyć, że sam układ z 1960 roku nie stanowił podstawy prawnej przeniesienia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Także w przypadku złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń, oświadczenie takie nie przenosiło prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Uregulowanie kwestii dotyczących własności nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy umów międzynarodowych wypłaciło odszkodowanie, nastąpiło dopiero w ustawie z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. W art. 2 tej ustawy przewidziano, wydanie przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, która to decyzja będzie podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego. Decyzja stwierdzająca nabycie prawa przez Skarb Państwa jako mająca charakter deklaratoryjny może być wydana w każdym czasie. Decyzja taka powinna wskazywać datę z jaką nieruchomość przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Zaskarżona decyzja takiej informacji nie zawiera. Jednakże biorąc pod uwagę, że podstawą przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968r., to datą tą będzie dzień wejścia w życie tej ustawy, czyli dzień 17 kwietnia 1968r. Treść wniosku E. B. i G. M. do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych o odszkodowanie przeczy zarzutowi skargi, że nieprzerwanie od 1946 roku nieruchomość przy [...] w K. była w dyspozycji G. M. i E. B. a następnie jej następcy prawnego M. B. Nie można się również zgodzić z zarzutek skargi J. Z., że Minister Finansów nie ustosunkował się do wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister nie miał obowiązku udzielania skarżącej wskazówek co do sposobu postępowania w sprawie, w której roszczenie skarżącej mogłoby być skierowane przeciwko Skarbowi Państwa i dochodzone przed sądem powszechnym. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło