I SA/Wa 214/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] grudnia 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu nr [...] z [...] września 2008 r., utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2008 r. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 1991 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa, nieodpłatne własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie S. (Nr [...]), nie mającej urządzonej księgi wieczystej, a będącą własnością Skarbu Państwa, opisany w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...], stanowiącej integralna część decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji – po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez A. S. – decyzją nr [...] z [...] września 2008 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1991 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. wystąpiła A. S. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych podkreślił, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniono, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, ponieważ postępowanie dotyczy wprost interesu tych podmiotów. Wyjątkowo w postępowaniu może brać udział inny podmiot, ale tylko wówczas, gdy wykaże, że skomunalizowane mienie stanowiło jego własność, a zatem nie powinno podlegać komunalizacji. Brak wykazania się przez taki podmiot tytułem prawnorzeczowym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w trybie nadzoru. Organ wykazał, że o tym czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego z których wynikają obowiązki lub uprawnienia pozostające w związku z rozstrzygnięciem. Organ nadzoru podniósł iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca posiadała tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości. Organ zauważył, iż fakt ten potwierdziła skarżąca w piśmie z 27 października 2008 r. Minister wskazał, że w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...] stanowiły własność Skarbu Państwa. Dowodem na to jest będąca w obrocie prawnym ostateczna decyzja Naczelnika Gminy w N. z [...] grudnia 1984 r. nr [...]. Orzekała ona o przejęciu na własność Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne nieruchomości rolnych o pow. [...] ha, a w tym działek nar. [...] położonych w miejscowości S. Dlatego to Skarb Państwa, obok Gminy S., wykazuje się przymiotem strony legitymowanej do skutecznej ochrony praw w procesie komunalizacji mienia. Organ nadzoru podkreślił, że postępowanie wyjaśniające orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, nie zaś badania, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. Reasumując Minister wskazał, że wnioskodawczyni nie legitymuje się przymiotem strony zdolnej do wszczęcia postępowania nadzorczego, z tej też przyczyny Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 §3 kpa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. S., kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...] grudnia 1984 r. i decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1991 r. Podniosła iż sporne działki stanowiły własność jej matki, której ona jest spadkobiercą. W odpowiedzi, na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 kpa). W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] stycznia 1991 r., w którym to postępowaniu nie brała udziału. Postępowanie komunalizacyjne prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Prawidłowo organ wskazał, że stronami tego postępowania są Skarb Państwa oraz gmina. Inna osoba ma przymiot strony, gdy wykaże, że przysługuje jej tytuł prawny do komunalizowanego mienia. Otóż wbrew twierdzeniom skarżącej, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby w dniu 27 maja 1990 r. skarżącej przysługiwał tytuł prawny do skomunalizowanych działek nr nr [...]. Działki te stanowiły bowiem własność Skarbu Państwa, który stał się ich właścicielem na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w N. z [... marca 1984 r. Decyzją tą Skarb Państwa nabył własność gospodarstwa rolnego należącego do K. S., który przekazał je Skarbowi Państwa w zamian za świadczenia emerytalne. W skład przekazanego gospodarstwa rolnego, co wynika wprost z treści decyzji, wchodziły m. in. działki nr nr [...]. Decyzja Naczelnika Gminy w N. w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie została usunięta z obrotu prawnego. Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że sporne działki w dacie miarodajnej dla komunalizacji stanowiły własność jej matki A. A. Zważyć należy, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] czerwca 1978 r. Ns [...] K. S. nabył w całości wchodzące w skład spadku po siostrze A. A. gospodarstwo rolne w S., w skład którego wchodziła działka nr [...]. Wprawdzie skarżąca należy do kręgu spadkobierców po swojej matce, jednakże z wyłączeniem dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Jak to już wyżej zaznaczono, działki [...] zostały przekazane Skarbowi Państwa w zamian za świadczenia emerytalne. Skarb Państwa pozostał ich właścicielem do 26 maja 1990 r., a od 27 maja 1990 r. z mocy prawa właścicielem stała się gmina S. W tej sytuacji organ nadzoru trafnie uznał, że skoro skarżącej nie przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. tytuł prawny do działek nr [...], to nie jest ona legitymowana do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, tj. nieprawidłowości decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...] grudnia 1984 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1991 r. w przedmiocie komunalizacji, to stwierdzić należy, że pierwsza z tych decyzji dotyczy innej sprawy, a decyzja komunalizacyjna wobec prawidłowej odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego nie może podlegać ocenie legalności w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.