II OZ 995/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 268/09 oddalające wniosek R. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W., M. Ż., R. R. na uchwałę Rady Gminy Daleszyce z dnia 29 listopada 2007 r., Nr XV/97/07 w przedmiocie zatwierdzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Daleszyce postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r., II SA/Ke 268/09 oddalił wniosek R. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W., M. Ż., R. R. na uchwałę Rady Gminy Daleszyce z dnia 29 listopada 2007 r., Nr XV/97/07 w przedmiocie zatwierdzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Daleszyce. W uzasadnieniu WSA wskazał, że E. W., M. Ż. i R. R. działając w imieniu własnym oraz jako reprezentanci Społecznego Komitetu Protestacyjnego przeciwko lokalizacji cmentarza w lasach chronionych B., wnieśli za pośrednictwem organu skargę do WSA. W piśmie z dnia 23 lipca 2009 r. skarżący podtrzymali stanowisko, że w niniejszym postępowaniu sądowym występują w charakterze skarżących i reprezentantów Społecznego Komitetu Protestacyjnego. WSA, pismami z dnia 13 maja 2009 r. wezwał skarżących to jest E. W., M. Ż. i R. R. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do uzupełnienia braku fiskalnego E. W., M. Ż. i R. R. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości, podnosząc, że w niniejszej sprawie występują jako reprezentanci Społecznego Komitetu Protestacyjnego to jest organizacji społecznej, która nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi ponieść koszty postępowania sądowego. Postanowieniem referendarza sądowego WSA z dnia 9 czerwca 2009 r. oddalono wniosek R. R. odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. WSA, postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r., odrzucił skargę Społecznego Komitetu Protestacyjnego z uwagi na stwierdzony brak zdolności sądowej w niniejszym postępowaniu. WSA podkreślił, że skarżący zakwestionował istnienie podstaw do nałożenia obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, bowiem w przedmiotowej sprawie występuje jako reprezentant Społecznego Komitetu Protestacyjnego, to jest organizacji społecznej, która nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi ponieść koszty wpisu sądowego stąd też zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy. WSA wskazał dalej, że w rozpoznawanej sprawie należy uznać, iż skarga została wniesiona przez E. W., M. Ż. i R. R., którzy działają w imieniu własnym. W dalszej kolejności WSA podkreślił, że R. R. nie spełnia ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) z uwagi na to, że posiada stałe źródło utrzymania w postaci dwóch emerytur w wysokości 3786,60 zł, które przeznacza wyłącznie na koszty utrzymania dwóch osób pozostających w gospodarstwie domowym. W tych okolicznościach sytuacja majątkowa i osobista skarżącego pozwala nie tylko na pokrycie bieżących wydatków ale również na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wnosząc zażalenie R. R. zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu ewentualnie o uchylenie postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że ważny społeczny interes dużego kręgu mieszkańców gminy Daleszyce w oczywisty sposób zainteresowanych rozstrzygnięciem w sprawie uzasadnia uwzględnienie w całości o szczególnym charakterze wniosku o zwolnienie od kosztów. Skarżący wskazał dalej, że specyfika niniejszej sprawy oceniana pod kątem jednych z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jakimi są prawo strony do sądu, zaufanie do organów administracji i poszanowanie zasady prawidłowej i rzetelnej legislacji pozwala każdemu z obywateli skarżących decyzję organów samorządu wierzyć, że interes fiskalny Państwa w takiej sprawie będzie odpowiednio zrównoważony. Inaczej bowiem należy oceniać sytuację wniosku o zwolnienie od kosztów w której rozstrzygnięcie sprawy dotyczy jednoosobowego kręgu zainteresowanej strony a inaczej zaś w sytuacji gdy sprawa dotyczy kilkuset osób, mieszkańców niewielkiej gminy w której problem objęty skargą jest niezmiernie ważny w warunkach bieżących spraw obywatelskich. Zdaniem skarżącego, odmowa uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu przez rzeczywiste przerzucenie ciężaru finansowego na troje podpisanych pod skargą zainteresowanych narusza interes społeczny i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Według skarżącego, osobnego omówienia wymaga charakter podmiotowy organizacji, która jako specyficzny i spontaniczny krąg skarżących oczekuje od aparatu sądowego właściwego uwzględnienia interesów. Raz bowiem Sąd traktuje ich jako podmiot zorganizowany (np. poprzez kierowanie do nich korespondencji) a w innym przypadku rozstrzyga o zindywidualizowanym charakterze wniosków ich skargi (tak jak w postanowieniu o odrzuceniu skargi społecznego komitetu). Badanie osobistych zdolności i możliwości finansowych skarżących jest przez to nieprawidłowe i krzywdzące a wniesienie ich zażaleń okazało się konieczne, albowiem całe postanowienie o zwolnienie od kosztów powinno być oceniane pod kątem wspólnego interesu całej organizacji a więc nie tylko przez pryzmat poszczególnych osób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zależenie nie jest zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako: NSA) Sąd I instancji trafnie zakwalifikował sytuację procesową strony. Skoro skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach należy traktować jako skargę złożoną w imieniu własnym m. in. przez R. R., a nie przez Społeczny Komitet Protestacyjny (który nie posiadał zdolności sądowej w postępowaniu), to tym samym skarżącego obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tym samym, Sąd I instancji poprawnie ocenił możliwości finansowe skarżącego i słusznie uznał, że skarżący nie spełnia ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ppsa z uwagi na to, że posiada stałe źródło utrzymania w postaci dwóch emerytur w wysokości 3786,60 zł, które przeznacza wyłącznie na koszty utrzymania dwóch osób pozostających w gospodarstwie domowym. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji.