III SA/Wa 222/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. K. kwotę 340 zł ( słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 17, art. 18, art. 23 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w sprawie skargi R. K. ( dalej Skarżąca ) na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadzi jako organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku dochodowym od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2001 r. Podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego była decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] ustalająca wysokość przedmiotowej zaległości. Zawiadomieniem z dnia 12 maja 2008 r., nr EG.7210/7/863062/08 organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności Dyrektora Izby Skarbowej we W., tj. kwoty z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych przez WSA we Wrocławiu wyrokami z dnia 20 grudnia 2007 r. Syn. akt l S.A./Wr 1297,1298/07. Wniesiona przez Skarżącą na dokonaną czynność skarga została przez Dyrektora Izby Skarbowej oddalona postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. W zażaleniu na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej we W., wnosząc o jego uchylenie Skarżąca wywodzi, że zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, który jest organem administracji państwowej i przekazania uzyskanej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego, który również występuje jako administracyjny organ państwowy, nie można uznać za skutecznie dokonaną czynność egzekucyjną. W jej przekonaniu czynność ta jest obarczona wadą o charakterze materialnoprawnym. Zdaniem Skarżącej nie jest możliwe rozliczenie kosztów postępowania sądowego pomiędzy stronami sporu, bowiem w tym przypadku zwrot kosztów nastąpiłby od Skarbu Państwa na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto brzmienie art. 91 w związku z przepisem art. 71 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji świadczy, według Skarżącej, o niemożności zastosowania tej czynności do dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest Dyrektor Izby Skarbowej we W.. Podniosła przy tym ,że orzeczenie WSA sygn. akt l S.A./Wr 1298/07 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., które nie podlega wykonaniu, powinno wywoływać skutek niepodejmowania czynności egzekucyjnych. Niezrozumiałe jest więc podjęcie przez organ egzekucyjny zawieszonego postępowania egzekucyjnego wskutek uprawomocnienia się ww. wyroku Sądu. Minister Finansów, utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym zwrócił uwagę, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Powołując się na art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. la pkt 12 lit. a tej ustawy, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Czynność ta została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślił przy tym, że dokonanie przez organ egzekucyjny wskazanej czynności egzekucyjnej było również uprawnione w świetle wskazanego przez Stronę wyroku WSA z dnia 20 grudnia 2008 r. sygn akt l S.A./Wr 1298/07 uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]. Fakt bowiem uchylenia przez WSA decyzji drugiej instancji nie skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., z dnia [...] września 2000 r., nr [...], stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Wyjaśnił, że w momencie zastosowania środka egzekucyjnego decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. ustalająca wysokość zobowiązania posiadała moc obowiązującą . Uznał za prawidłowe stanowisko , że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczają możliwość aby przedmiotem zajęcia przez organ egzekucyjny była również wierzytelność pieniężna o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie bowiem z definicją w art. 1 a pkt 3 powołanej ustawy dłużnikiem zajętej wierzytelności jest dłużnik zobowiązanego, jak również bank, pracodawca, podmiot prowadzący działalność maklerską trasat oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Potwierdził ,że w przedmiotowej sprawie bez wątpienia dłużnikiem Skarżącej był Dyrektor Izby Skarbowej we W., z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych przez WSA we Wrocławiu. Uznanie zatem przedstawionej przez Skarżącej tezy, że inny organ administracji publicznej nie może być dłużnikiem zajętej wierzytelności za słuszną, prowadziłoby do sytuacji w której np. wobec faktu prowadzenia przez administracyjny organ egzekucyjny egzekucji administracyjnej do majątku zobowiązanego - pracownika izby skarbowej nie byłoby możliwe dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. dyrektora izby skarbowej. W związku z tym ,jak stwierdził, nie można zgodzić się z argumentacją Strony odnoszącą się do tezy, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. reprezentujący Skarb Państwa nie może być dłużnikiem zajętej wierzytelności. Twierdzenie Strony pozbawiające dyrektora izby skarbowej przymiotu dłużnika wierzytelności nie znajduje potwierdzenia zarówno w obowiązujących przepisach prawa jak i orzecznictwie sądów administracyjnych. Wyjaśnił przy tym , że podnoszona przez Stronę kwestia braku zawieszenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego nie podlega ocenie prowadzonym postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wnosząc o uchylenie postanowienia Ministra Finansów w całości, zarzuciła, że zostało ono wydane naruszenie następujących przepisów prawa: l) art. l a pkt 3 w zw. z art. 23 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię tych przepisów prowadzącą do wystąpienia sytuacji, w której Dyrektor Izby Skarbowej we W. reprezentując dłużnika wierzytelności - tj. Skarb Państwa, w stosunku cywilnoprawnym wynikającym z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20.12.2007 r. (sygn. akt I SA/Wr 1297, I SA/Wr 1298), stał się dłużnikiem zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy jednoczesnym wystąpieniu tego organu jako organu nadrzędnego do organu egzekucyjnego w tymże postępowaniu egzekucyjnym, 2) art. 59 § l pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego nie zastosowanie, oraz błędnym uznaniu, że niniejsze postępowanie egzekucyjne, w którym czynność egzekucyjna polegająca na przelewie wierzytelności z rachunku dłużnika (statio fisci - Dyrektor Izby Skarbowej we W.) na rachunek wierzyciela (statio fisci - Naczelnika Urzędu Skarbowego W.), jest działaniem zgodnym i dopuszczalnym prawnie, mając na uwadze wykładnię celowościową i systemową przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W jej uzasadnieniu zwróciła uwagę na nieprawidłowe, jej zdaniem, określenie zajętej wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, jako mającej charakter publicznoprawny. W piśmie procesowym z 7 maja 2009r. Skarżąca ,uzupełniając skargę, dodatkowo zarzuciła wydanemu postanowieniu naruszenie następujących przepisów: 1) art. 153 w zw. z art. 170 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w faktycznym zakwestionowaniu obowiązku zapłacenia przez Dyrektora Izby Skarbowej we W., reprezentującego Skarb Państwa, kwoty 23.234 zł zasądzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnymi wyrokami z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wr 1297/07 oraz I SA/Wr 1298/07) jako zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, 2) art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w przyjęciu stanowiska, że w niniejszej sprawie organy podatkowe dokonują czynności z równoczesnym pominięciem przepisów art. 153, art. 170 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3) art. 8 oraz 11 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez podjęcie czynności egzekucyjnej w sytuacji, w której brak było uzasadnionych przesłanek do jej podjęcia, a także nie wyjaśniono w jakikolwiek sposób przesłanek, którymi kierował się organ dokonując zajęcia wierzytelności w postaci przysługujących stronie kosztów procesu. Zdaniem Skarżącej zasądzony zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego od Dyrektora Izby Skarbowej we W., reprezentującego jako statio fisci Skarb Państwa, nie mógł stanowić przedmiotu późniejszych czynności egzekucyjnych, gdyż w efekcie działanie takie prowadzi do niewykonania prawomocnego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie punktu III sentencji ww. orzeczeń, tj. zasądzenia od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwot tytułem zwrotu kosztów postępowania. W przedmiotowym postępowaniu wskutek dokonania czynności egzekucyjnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pozbawiono stronę skarżącą faktycznej możliwości uzyskania zwrotu kosztów postępowania, wynikających z prawomocnych wyroków. Organ podatkowy ,jak stwierdza, nie może być uprawniony, w sytuacji zasądzenia zwrotu kosztów od strony przegrywającej spór w postępowaniu sądowoadministracyjnym, do późniejszej egzekucji wierzytelności stanowiącej zwrot zasądzonych kosztów, gdyż działaniem takim pozbawiałby de facto prawomocny wyrok waloru skuteczności oraz wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.,sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga zasługuje na uwzględnienie . Zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego( kpa) , decyzja, dotyczy to również postanowień ,powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd ,że pomiędzy sentencją postanowienia, a jej uzasadnieniem powinna zachodzić spójność. Uzasadnienie decyzji administracyjnej jest bowiem jej integralną częścią Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W rozpoznawanej sprawie powyższe wymogi nie zostały spełnione ,co potwierdza treść podnoszonych w sprawie zarzutów oraz treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi, w kwestii co stanowi istotę sporu, Skarżąca zwróciła uwagę ,że to Dyrektor Izby Skarbowej we W., będąc dłużnikiem przy czynności zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., w dniu [...] lipca 2008 r. , wydał postanowienie, którym rozpoznał skargę na dokonaną czynność egzekucyjną. Tym samym dłużnik egzekucyjny rozpoznał środek zaskarżenia służący zobowiązanej na przedmiotową czynność egzekucyjną. Działanie takie określiła jako prawnie niedopuszczalne, gdyż sanuje sytuację, w której organ nadzoru wydaje postanowienie w sprawie, w której występuje równocześnie jako dłużnik egzekucyjny. Podkreśliła, że nigdy nie twierdziła, że nie jest możliwe rozliczenie kosztów postępowania sądowego pomiędzy stronami sporu, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 grudnia 2007 r. Wierzytelność cywilnoprawna stanowiąca zasądzony zwrot kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym od Dyrektora Izby Skarbowej reprezentującego Skarb Państwa, nie może stanowić przedmiotu czynności egzekucyjnej, z uwagi na to, że przelew wierzytelności z rachunku Izby Skarbowej we W. (który jest organem nadzoru ) na rachunek Urzędu Skarbowego W., nie wywołuje żadnych skutków publicznoprawnych w relacji podatnik – Skarb Państwa. Powyższe wskazuje, że w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w sprawie nie rozpoznano w sposób wnikliwy istoty zarzutów podnoszonych przez Skarżącą, a w konsekwencji nie odniesiono się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co uniemożliwia Sądowi ocenę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i stanowi podstawę do jego uchylenia. Przy ponownym rozpatrzeniu skargi na czynność egzekucyjną należy zatem odnieść się do wszystkich aspektów prawnych sprawy ,w tym podnoszonych przez Skarżącą zarzutów, z powołaniem się na odpowiednie regulacje wynikające z kpa. Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit.a i c i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.