II OZ 996/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 268/09 oddalające wniosek E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W., M. Ż., R. R. na uchwałę Rady Gminy Daleszyce z dnia 29 listopada 2007 r., Nr XV/97/07 w przedmiocie zatwierdzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Daleszyce postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 28 września 2009 r., II SA/Ke 268/09 oddalił wniosek E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W., M. Ż., R. R. na uchwałę Rady Gminy Daleszyce z dnia 29 listopada 2007 r., Nr XV/97/07 w przedmiocie zatwierdzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Daleszyce. W uzasadnieniu WSA wskazał, że E.. W., M. Ż. i R. R. działając w imieniu własnym oraz jako reprezentanci Społecznego Komitetu Protestacyjnego przeciwko lokalizacji cmentarza w lasach chronionych B., wnieśli za pośrednictwem organu skargę do WSA. W piśmie z dnia 23 lipca 2009br. skarżący podtrzymali stanowisko, że w niniejszym postępowaniu sądowym występują w charakterze skarżących i reprezentantów Społecznego Komitetu Protestacyjnego. WSA, pismami z dnia 13 maja 2009 r. wezwał skarżących to jest E. W., M. Ż. i R. R. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do uzupełnienia braku fiskalnego E. W., M. Ż. i R. R. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości, podnosząc, że w niniejszej sprawie występują jako reprezentanci Społecznego Komitetu Protestacyjnego to jest organizacji społecznej, która nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi ponieść koszty postępowania sądowego. Postanowieniem referendarza sądowego WSA z dnia 9 czerwca 2009 r. oddalono wniosek E. W. odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. WSA, postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r., odrzucił skargę Społecznego Komitetu Protestacyjnego z uwagi na stwierdzony brak zdolności sądowej w niniejszym postępowaniu. W ustawowym terminie skarżąca E. W. złożyła sprzeciw od postanowienia z dnia 9 czerwca 2009 r. WSA, pismem z dnia 1 września 2009 r. (doręczonym E. W. w dniu 3.09.2009 r.) wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących dochodu uzyskanego w okresie od stycznia do sierpnia 2009 r. z prowadzonej przez męża P. W. działalności gospodarczej, przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków i lokat bankowych oraz wykazania wysokości miesięcznych obciążeń z tytułu kredytu hipotecznego, wraz z oświadczeniem o niezaleganiu ze spłatą rat kredytu w terminie 7 dni - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. U podstaw wezwania legło ustalenie, że skarżąca w złożonym formularzu PPF przedstawiając stan majątkowy w postaci 145 m2 domu oraz - udziału w 50 m2 mieszkaniu, wykazała obciążenie kredytem hipotecznym, natomiast nie ujawniła żadnych dochodów pieniężnych, a wręcz wskazała straty w prowadzonej przez męża działalności gospodarczej od 1 stycznia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. w wysokości 18378,93 zł. Sąd mając wątpliwości odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej wezwał ją do przedstawienia oświadczeń i dokumentów źródłowych pozwalających na ocenę stanu majątkowego wnioskodawczyni, czego skarżąca nie uczyniła. W ocenie Sądu, nieprzedłożenie przez wnioskodawczynię żądanych dokumentów i oświadczeń uniemożliwia ocenę jej możliwości płatniczych. Podkreślić bowiem trzeba, że Sąd nie prowadzi we własnym zakresie postępowania dowodowego celem dokładnego ustalenia składników majątkowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy lecz korzysta z dokumentów przedstawionych przez zainteresowanego. W świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa), na wnioskodawczyni ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku. Nie złożenie dowodów jest równoznaczne z niewykazaniem przez skarżącą, podstaw do zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Wnosząc zażalenie E. W. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu ewentualnie o uchylenie postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, że ważny społeczny interes dużego kręgu mieszkańców gminy Daleszyce w oczywisty sposób zainteresowanych rozstrzygnięciem w sprawie uzasadnia uwzględnienie w całości o szczególnym charakterze wniosku o zwolnienie od kosztów. Zdaniem skarżącej, odmowa uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu przez rzeczywiste przerzucenie ciężaru finansowego na troje podpisanych pod skargą zainteresowanych narusza interes społeczny i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Według skarżącej, osobnego omówienia wymaga charakter podmiotowy organizacji, która jako specyficzny i spontaniczny krąg skarżących oczekuje od aparatu sądowego właściwego uwzględnienia interesów. Raz bowiem Sąd traktuje ich jako podmiot zorganizowany (np. poprzez kierowanie do nich korespondencji) a w innym przypadku rozstrzyga o zindywidualizowanym charakterze wniosków ich skargi (tak jak w postanowieniu o odrzuceniu skargi społecznego komitetu). Badanie osobistych zdolności i możliwości finansowych skarżących jest przez to nieprawidłowe i krzywdzące a wniesienie zażaleń okazało się konieczne, albowiem całe postanowienie o zwolnienie od kosztów powinno być oceniane pod kątem wspólnego interesu całej organizacji a więc nie tylko przez pryzmat poszczególnych osób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zależenie nie jest zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako: NSA) Sąd I instancji trafnie zakwalifikował sytuację procesową strony. Skoro skargę wniesioną do WSA należy traktować jako skargę wniesioną w imieniu własnym m. in. przez E. W., a nie przez Społeczny Komitet Protestacyjny (który nie posiadał zdolności sądowej w postępowaniu), to tym samym skarżącą obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tym samym, Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżąca nie spełnia ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy ppsa, z uwagi na to, że mimo wezwania Sądu nie przedłożyła dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących dochodu uzyskanego w okresie od stycznia do sierpnia 2009 r. W konsekwencji niewykonania tego wezwania skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co uzasadniło odmowę przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji.