I SA/Wa 379/09
WyrokWSA w Warszawie2009-06-09
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Agnieszka Miernik, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca zezwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków jako układ ruralistyczny, wydana na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest zgodna z prawem, gdy wnioskodawca argumentuje, że podział ma charakter jedynie geodezyjny i służy uregulowaniu stosunków własnościowych, a układ ruralistyczny już nie istnieje?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Odmowa wydania zezwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków jako układ ruralistyczny jest uzasadniona, gdy podział ten mógłby negatywnie wpłynąć na chronione wartości historyczno-przestrzenne i zniszczyć integralną przestrzeń zabytkowego układu. Wartość takiego obszaru stanowi pierwotna parcelacja, a proponowany podział naruszyłby zasadę integralności zabytkowych założeń.Stan faktyczny
Skarżąca M.K. wniosła o wydanie zezwolenia na podział dwóch działek ewidencyjnych na cele rolne, położonych na terenie wsi K., wpisanej do rejestru zabytków jako układ ruralistyczny. Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówili wydania zezwolenia, argumentując, że proponowany podział negatywnie wpłynie na chronione wartości historyczno-przestrzenne i zniszczy integralną przestrzeń zabytkowego układu. Skarżąca zaskarżyła decyzję Ministra do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie prawa materialnego i procesowego, a także kwestionując istnienie układu ruralistycznego i wpływ podziału na jego stan.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na podział geodezyjny nieruchomości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 2008 r., nr [...], odmawiającej wydania pozwolenia na prowadzenie prac geodezyjnych w miejscowości K. w zakresie podziału działek nr [...] i [...] - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa
- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.K. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wydanie pozwolenia na dokonanie podziału działek o numerze ewid. [...] i [...] (na cele rolne), położonych na terenie wsi K., według projektu podziału, załączonego do wniosku.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z [...] lipca 2008 r., nie zezwolił na podział nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że "układ ruralistyczny" wsi K. I i II stanowi unikatowy w skali kraju przykład [...] osady typu "olenderskiego". Stworzony w XVI w. przez osadników fryzyjskich system melioracyjny, oparty na układzie kanałów odpływowych i zbiorczych oraz sieci rowów, funkcjonuje do dnia dzisiejszego. "Zastosowane rozwiązanie w sposób niezwykły powiązało niezbędny dla funkcjonowania system melioracyjny z jednoczesnym starannym zagospodarowaniem układu przestrzennego wsi, harmonijnie wpisanej w [...] krajobraz". Zdaniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, na tak zachowany krajobraz i system zabudowy niewątpliwy i zasadniczy wpływ mają podziały parcelacyjne, jak też zakres, skala i sposób wprowadzenia nowej zabudowy. Organ ten zauważył, iż z definicji historycznego układy ruralistycznego zawartej w art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika jednoznacznie, iż wpis do rejestru zabytków chroni również podziały parcelacyjne, które w wypadku zespołu ruralistycznego K. wyznaczone są przez system kanałów melioracyjnych i rowów odwadniających. W konsekwencji organ uznał, że proponowany we wniosku podział wpłynie negatywnie na chronione wpisem wartości historyczno – przestrzenne tego obszaru.
M.K. złożyła odwołanie od decyzji, zarzucając organowi pierwszej instancji brak podstaw do wydania powyższej decyzji.
Rozpoznając odwołanie oraz całokształt sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że planowane do podziału działki znajdują się na obszarze układu ruralistycznego wsi K. I i II, wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej. [...] (obecnie [...]) decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r.
Organ podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków.
Zdaniem organu odwoławczego przepis ten oznacza, iż organ konserwatorski może odmówić wydania pozwolenia na podział nieruchomości zabytkowej, gdy w jego ocenie podział taki wpłynąłby negatywnie na zachowane historyczne wartości przestrzenne i architektoniczne chronionego obszaru i takie stanowisko zostanie przez organ prawidłowo uzasadnione.
Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad nimi, a zwłaszcza art. 4 pkt 2 ustawy, który stanowi, że ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, organ odwoławczy uznał, iż wnioskowany podział działek o numerze ewid. [...] i [...], położonych na terenie wsi K., nie jest możliwy do zaakceptowania ze stanowiska konserwatorskiego.
Organ podkreślił, że podział działki jest czynnością powodującą zmiany na chronionym terenie, a zatem mogącą naruszyć jego wartości zabytkowe i pogorszyć warunki jego ochrony. W ocenie organu niezwykle ważne jest zachowanie historycznego ukształtowania układu ruralistycznego. Podział wnioskowanych nieruchomości pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony tego typu obiektów zabytkowych, którym należy zagwarantować warunki trwałego zachowania pierwotnego układu funkcjonalno – przestrzennego. Zgoda na podział działek spowodowałyby istotne przekształcenie historyczne ukształtowanej nieruchomości, wpływając na obniżenie wartości zabytkowych całego terenu.
Organ odwoławczy wskazał, że wartością tego typu obszarów zabytkowych jest
powstały w wyniku pierwotnej parcelacji terenów kształt, wielkość oraz rozplanowanie działek, rozmieszczonych w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych. Proponowany podział nieruchomości zniszczyłby zintegrowaną przestrzeń zabytkowego układu. Skala układu ruralistycznego wsi przemawia za koniecznością jego obszarowej ochrony w sposób możliwie
kompleksowy. Dlatego w ocenie organu drugorzędne znaczenie, z punktu widzenia ochrony wartości zabytkowych, ma deklarowany przez właścicielkę przyszły sposób zagospodarowania nieruchomości, polegający na zachowaniu obecnego stanu zainwestowania działek.
Odnosząc się do zarzutów strony organ wyjaśnił, że analiza akt sprawy nie daje podstaw do uznania, by [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w jakikolwiek sposób naruszył art. 7 Kpa. Zdaniem organu w świetle zasady określonej w tym przepisie można przyjąć, iż ochrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym.
Zdaniem Ministra organ pierwszej instancji w sposób logiczny i przekonywujący wyjaśnił przesłanki, jakimi się kierował oraz przedstawił wszystkie okoliczności, mające wpływ na dokonane rozstrzygnięcie, ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji nie budzą wątpliwości organu odwoławczego, a rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie ma cech dowolności.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M.K..
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji .
Decyzji tej zarzuciła:
1) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez:
a) przyjęcie, że podziały planowane przez skarżącą naruszają stan faktyczny istniejący na terenie zabytkowego zespołu ruralistycznego K. i wpłyną negatywnie na chronione wpisem wartości historyczno – przestrzenne tego obszaru;
b) przyjęcie, że system melioracji, oparty na układzie kanałów odpływowych i zbiorczych oraz sieci rowów, funkcjonuje do dnia dzisiejszego;
c) brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i w decyzji, którą zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy, jakichkolwiek ustaleń co do wpływu planowanego podziału na sposób użytkowania przedmiotowych nieruchomości, jak i błędne ustalenie co do wpływu podziału na wykorzystanie przedmiotowego zespołu ruralistycznego K.,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ust 1 pkt 8 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie jako jedynej wiążącej wykładni przepisów o ochronie zabytków stanowiska, że podział wnioskowanych nieruchomości pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony tego typu obiektów zabytkowych;
3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, 7, 8, 11 i 77 § 1 oraz art. 107 § 1 Kpa poprzez:
a) przyjęcie przez organy administracji I i II instancji błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego;
b) nierozpatrzenie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza w odniesieniu do:
- wykazanego w toku postępowania rzeczywistego wpływu planowanego podziału na sposób użytkowania przedmiotowych nieruchomości,
- wykazanego w toku postępowania faktu, że organy administracji zarówno I jak i II instancji w sposób dowolny orzekają o wydawanych pozwoleniach na prowadzenie prac geodezyjnych w miejscowości K. jako układzie ruralistycznym wsi K. I i II w granicach historycznych wraz z otoczeniem, w zakresie podziału geodezyjnym działek;
c) niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów i ustaleń, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
d) braku wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania oraz dowodów wymienionych w punktach 2) i 6) na stronie 3 skargi (K-4 akt sądowych)
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podział przedmiotowych gruntów zmierza jedynie do uregulowania relacji własnościowych, co pozwoliłoby na zagospodarowanie tego terenu zgodnie z jego rolniczym przeznaczeniem. Grunty rolne bowiem na podstawie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.) podlegają ochronie poprzez ograniczenie przeznaczenia ich na cele nierolnicze lub nieleśne co z góry wyklucza ich wykorzystanie do celów budowlanych.
Skarżąca podkreśliła, że prace geodezyjne na przedmiotowych działkach wykazały, że układ ruralistyczny właściwie już nie istnieje. Jedynie prawidłowe uregulowanie kwestii własnościowych może doprowadzić do prawidłowej ochrony przedmiotowych terenów. Na skutek wydanych decyzji bezużyteczne zarastające pola znajdujące się na przedmiotowych działkach doprowadziły do dewastacji historycznego ukształtowania terenów. Zdaniem skarżącej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działa w efekcie na szkodę zabytku jakim jest układ ruralistyczny wsi K. Skarżąca zarzuciła, że organy obydwu instancji nie wskazały w jaki sposób geodezyjny podział działek, całkowicie już zagospodarowanych, zainwestowanych, stanowi zagrożenie dla podlegającego ochronie układu ruralistycznego miejscowości K.
Skarżąca wskazując na przepisy art. 4, 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podkreśliła, że przepisy te nakładają na władze publiczne obowiązek stworzenia warunków upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury.
Skarżąca zarzuciła, że rozstrzygnięcia organów obydwu instancji pozostają w sprzeczności z art. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. ponadto organ II instancji błędnie przyjął że podział działki jest czynnością powodującą zmiany na chronionym terenie, a zatem mogące naruszyć jego wartości zabytkowe i pogorszyć warunki jego ochrony. Poza podziałem geodezyjnym i ewentualnymi zmianami własnościowymi nie przewiduje się żadnych zmian mogącym wpłynąć w jakikolwiek negatywny sposób na elementy systemu ruralistycznego wsi K.
Zdaniem skarżącej zmiany jakich na przedmiotowym terenie można się spodziewać, polegać mogą na naprawie istniejących w zaniku elementów systemu ruralistycznego, co będzie możliwe dopiero po uregulowaniu spraw własnościowych.
Skarżąca zarzuciła, że organ nie podjął inicjatywy dowodowej w celu wykazania podstaw, które jego zdaniem uniemożliwiają wyrażenie zgody na podział działek. Stanowi to naruszenie art.. 8 i 11 Kpa. Oraz art. 107 § 1 Kpa. Skarżąca wskazała na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Podniosła, że w niektórych sprawach (np. nr [...] dotyczą wydania pozwolenia na podział geodezyjny działki nr [...] położonej w K.) oraz nr [...] (dotyczącej wydania pozwolenia na podział geodezyjny działki nr [...] położonej w K.) [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał pozwolenie na prowadzenie stosownych prac geodezyjnych w miejscowości K., w innych natomiast, takiego pozwolenia nie wydał. Nie są przy tym jasne kryteria, którymi kierował się organ przy podejmowaniu przywołanych orzeczeń.
Skarżąca zarzuciła, że decyzja z [...] czerwca 2005 r. wydana przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wpisu do rejestru układu ruralistycznego wsi K. I i II w granicach historycznych wraz z otoczeniem jest nieważna z mocy prawa, bowiem nie została doręczona prawidłowo stronom.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności.
Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.
Stosownie do treści art. 6 ust 1 pkt 1 lit. b tej ustawy ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności układami ruralistycznymi.
Bezsporne jest, że układ ruralistyczny wsi K. I i II w granicach historycznych wraz z otoczeniem wpisany został do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2005 r.
Zgodnie z art. 36 ust 1 pkt 8 ustawy dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz decyzja organu I instancji zawierają wyczerpujące uzasadnienie okoliczności, dla których organ odmówił wydania pozwolenia na podział działek skarżącej. Organy wskazały, że układ ruralistyczny wsi K. stanowi unikatowy w skali kraju przykład [...] osady typu "olenderskiego", której genezą jest sprowadzenie w XVI wieku osadników fryzyjskich do osuszenia i zagospodarowania bagiennych terenów [...]. Stworzyli oni system melioracyjny oparty na układzie kanałów odpływowych i zbiorczych oraz sieci rowów, które funkcjonują do dziś. Organy podkreśliły, że zastosowane rozwiązanie w sposób niezwykły powiązało niezbędny dla funkcjonowania wsi system melioracyjny z jednoczesnym starannym zakomponowaniem układu przestrzennego wsi harmonijnie wpisanej w [...] krajobraz.
Dlatego niezwykle ważne jest zachowanie historycznego ukształtowania układu ruralistycznego. Przekonywujące jest stanowisko organów, że podział nieruchomości pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony tego zabytku, któremu należy zagwarantować warunki trwałego zachowania pierwotnego układu funkcjonalno przestrzennego. Mają rację organy, że podział spowodowałby istotne przekształcenie historycznie ukształtowanej nieruchomości wpływając na obniżenie wartości zabytkowych całego terenu i zniszczyłby zintegrowaną przestrzeń jego układu. Wartością bowiem tego typu obszarów jest powstały w wyniku pierwotnej parcelacji kształt, wielkość i oraz rozplanowanie działek rozmieszczonych w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych. Logiczne są wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że skala układu ruralistycznego wsi przemawia za koniecznością obszarowej ochrony. Proponowany podział naruszyłby jedną z podstawowych założeń doktryny konserwatorskiej, tj. zasadę integralności i niepodzielności zabytkowych założeń.
Sądowi z urzędu wiadomo z uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Wa 334/06 że skargi na decyzję w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków wsi K. I i II, że w toku postępowania administracyjnego zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, w ramach którego sporządzone zostały opinie i opracowania specjalistów różnych dziedzin nauki (10 opinii i opracowań). Wykazały one wartości historyczne, kulturowe, krajobrazowe, ruralistyczne i zabytkowe tego terenu. Wskazano na umiejętne powiązanie niezbędnego dla funkcjonowania wsi systemu melioracyjnego z regularnym i starannie zakomponowanym układem przestrzennym osady, harmonijnie wpisanym w [...] krajobraz. W celu jak najlepszej ekspozycji, a także ochrony wartości widokowych układu ruralistycznego wyznaczono, jako otoczenie zabytku, tereny niezalesione i w większej części niezabudowane wzdłuż granic wschodniej i zachodniej. Rozległy i równinny teren otoczenia stwarza możliwość prezentacji otwarcia widokowego na panoramę wsi.
Potwierdza to dodatkowo stanowisko organów obydwu instancji, że podział nieruchomości zniszczyłby zintegrowaną przestrzeń zabytkowego układu.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi stwierdzić należy, że zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym przyjęcie przez organy , że system melioracji funkcjonuje do dnia dzisiejszego oraz zarzut nie istnienia na działce skarżącej układu ruralistycznego, są niezasadne. Organ prawidło ustalił, że planowane do podziału działki położone są na obszarze układu ruralistycznego wsi K. wpisanego do rejestru zabytków. A więc układ ruralistyczny dotyczy całego obszaru objętego wpisem do rejestru zabytków, a nie zaś poszczególnych wyodrębnionych działek.
Organy obydwu instancji trafnie wskazały, że konieczne jest zachowanie historycznego ukształtowania tego układu, dlatego podział nieruchomości skarżącej położonej na tym obszarze wpłynąłby negatywnie na zachowane historyczne wartości przestrzenne. Spowodowałby istotne przekształcenie historycznie ukształtowanej nieruchomości wpływając na obniżenie wartości zabytkowej całego terenu. Zważyć należy, że kwestia systemu melioracyjnego dotyczy całego obszaru ruralistycznego, a nie konkretnej działki. Istnienie systemu melioracyjnego było jedną z przyczyn wpisania układu ruralistycznego do rejestru zabytków.
Także zarzut skargi jakoby podział był tylko podziałem geodezyjnym, a więc nie mającym negatywnego wpływu na układ ruralistyczny jest również niezasadny.
Jak wynika z załączonego do wniosku o podział szkicu działka nr [...] o pow. [...] ha miałaby być podzielona na 10 działek, a działka nr [...] o pow. [...] ha na 6 działek. Racjonalne korzystanie z tych działek musiałoby się wiązać co najmniej z wyznaczeniem w terenie granic nowych działek, z zapewnieniem dróg dojazdowych. Już chociażby z tej przyczyny słuszne jest stanowisko organów, że podział zniszczyłby zintegrowaną przestrzeń całego zabytkowego układu. Wartością bowiem tego typu obszarów jest powstały w wyniku pierwotnej parcelacji kształt, wielkość oraz rozplanowanie działek rozmieszczonych w układzie historycznym.
Chybiony jest więc zarzut nie wykazania przez organy, w jaki sposób geodezyjny podział stanowi zagrożenie dla układu ruralistycznego.
Odnośnie zarzutu sprzeczności rozstrzygnięcia z treścią przepisów prawa materialnego, tj. art. 4, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c , art. 7 pkt 1 oraz art. 36 ust 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków wskazać należy, że przepis art. 4 zobowiązuje organy do ochrony zabytków poprzez podejmowanie działań w nim wymienionych polegających m. in. na zachowaniu zabytków, ich utrzymaniu, zapobieganiu utracie ich wartości.
Wbrew zarzutom skargi, wydanie decyzji stanowi wykonanie przepisu art. 4, a nie - jak błędnie przyjmuje skarżąca - może przyczynić się do degradacji systemu ruralistycznego wsi. Natomiast przepis art. 6. ust. 1 pkt 1 lit. c stanowi, że ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania - zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa, a więc przepis ten nie ma zastosowania do niniejszej sprawy. Nie był on też podstawą rozstrzygnięcia przez organy.
Z kolei przepis art. 7 pkt 1 ustawy określa jako jedną z form ochrony zabytków wpis do rejestru zabytków. Wprawdzie organ I instancji wskazuje ten przepis w podstawach prawnych rozstrzygnięcia, jak można przypuszczać dla wskazania, że w sprawie chodzi o nieruchomość położoną na terenie wpisanym do rejestru zabytków, jednakże powołanie tego przepisu nie było konieczne, gdyż sprawa nie dotyczy wpisu do rejestru. Jednakże to uchybienie nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z tej przyczyny zarzut naruszenia tego przepisu jest bezskuteczny.
Bezzasadny natomiast jest zarzut naruszenia przepisu art. 36 ust 1 pkt 8 ustawy. Przepis ten został prawidłowo zastosowany do ustalonego stanu faktycznego, a organy w sposób przekonywujący uzasadniły przyczyny odmowy udzielenia pozwolenia na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru.
Zarzut skargi, że podział zmierza jedynie do uregulowania relacji własnościowych, co pozwoliłoby na zagospodarowanie terenu zgodnie z jego przeznaczeniem jest niezrozumiały i niespójny z twierdzeniem, skarżącej, że zabiega tylko o podział geodezyjny. Wskazać należy, że nieruchomość ma właściciela. Podział nie skutkuje bezpośrednio zmianą właściciela. Twierdzenie, że wielość właścicieli spowoduje lepszą ochronę zabytkowych terenów jest hipotezą, która nie poddaje się kontroli sądu.
Niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Stan faktyczny został prawidłowo ustalony. Wyważone zostały relacje między interesem społecznym i indywidualnym. Organ prawidłowo uznał, że w niniejszym stanie faktycznym interes indywidualny musi ustąpić interesowi społecznemu dla zachowania zabytku.
Organ wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i uzasadnił rozstrzygnięcie podając powody odmowy, co wskazano powyżej.
Zarzut skargi, że w innych sprawach organy wydawały decyzje zezwalające na podział nieruchomości, nie może być przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie, albowiem wykracza to poza dopuszczalne granice kontroli sądu. Dodać tu należy, że każda sprawa ma cechy indywidualne, a przy tym w stosunku do tych decyzji mogą być podejmowane środki zaskarżenia (zwykłe i nadzwyczajne) oraz skargi do sądu. Ponadto sam fakt wydania decyzji o podziale innych działek na tym samym terenie nie może skutkować stwierdzeniem, tylko z tej przyczyny, że decyzja wydana w sprawie skarżącej, jest wadliwa.
Dlatego sąd oddalił wnioski o dopuszczenie dowodu z akt administracyjnych innych spraw. Sąd oddalił także wniosek skarżącej o dopuszczenie dowodu z jej przesłuchania, gdyż przepis art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), dalej ,,p.p.s.a.", nie przewiduje możliwości przeprowadzania dowodów z przesłuchania strony.
Zarzuty skargi dotyczące wadliwego, zdaniem skarżącej, postępowania zakończonego decyzją o wpisie do rejestru zabytków układu ruralistycznego wsi K. I i II nie mogą być w tej sprawie rozpoznane, gdyż odnoszą się one innego postępowania. Jak wyżej wspomniano, Sądowi z urzędu wiadomo, że decyzja ta była przedmiotem skargi przed tutejszym Sądem w sprawie I S.A./Wa 334/06. Skarga została oddalona. Wyrok jest prawomocny, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne (sygn. I OSK 1635/07).
Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło