I SA/Wa 231/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie przyznanej decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1960 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Z. P. w dniu 30 października 2007 r. wniosła o waloryzację i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie przyznanej decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1960 r. nr [...] za nieruchomość o pow. [...] m2 położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą dawną własność B. M., uregulowaną w księdze wieczystej KW [...]. Organ podał, że wnioskodawczyni wykazała następstwo prawne po dawnej właścicielce nieruchomości. Prezydent W. uznał, że skoro kwestia przyznanego odszkodowania została rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem administracyjnym, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r. Nr 18, poz. 94), wniosek dotyczący waloryzacji i wypłaty odszkodowania nie może być merytorycznie rozpoznany. W związku z tym Prezydent W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku Z. P. Z. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda [...], w wyniku rozpoznania odwołania, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. o umorzeniu postępowania. W ocenie organu, brak jest podstaw do rozstrzygnięcia żądania wypłacenia zwaloryzowanego odszkodowania przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustalone odszkodowanie stanowi bowiem zwykłe zobowiązanie pieniężne, do wykonania którego stosuje się przepisy art. 450-486 Kodeksu cywilnego. Organ uznał, że wskazany w art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami obowiązek waloryzacji odszkodowania na dzień zapłaty ma zastosowanie również do odszkodowań ustalonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu. Obowiązek określony w tym przepisie nie dotyczy natomiast odszkodowań, które zostały w sposób prawidłowy złożone do depozytu sądowego. Ponadto – zdaniem organu odwoławczego – przepis ten nie stanowi podstawy do wydania odrębnego rozstrzygnięcia w sprawie waloryzacji odszkodowania. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. P. W skardze zarzuciła naruszenie przepisu art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż waloryzacja odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości nie może nastąpić w drodze wydania decyzji administracyjnej oraz poprzez uznanie, że przepis ten nie stanowi podstawy wydania odrębnego rozstrzygnięcia w sprawie waloryzacji odszkodowania. Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie przyznanej decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1960 r. nr [...] nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Wskazać należy, że wywłaszczenie nieruchomości i ustalenie w tym trybie odszkodowania podporządkowane jest normom prawa administracyjnego. Wywłaszczenie pod rządami zmieniających się ustaw zawsze polegało na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego. Jest to zatem przykład nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Tak również wywłaszczenie dokonane pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości następowało za odszkodowaniem. Ustalenie odszkodowania należało i nadal należy do organu dokonującego wywłaszczenia i jest elementem koniecznym decyzji o wywłaszczeniu. Tak było też w przypadku wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej dawną własność B. M., uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], za którą ustalono odszkodowanie w kwocie w kwocie [...] zł. Sprawy powstałe więc na tle takiego odszkodowania, jak trafnie wskazała skarżąca, należy zakwalifikować do spraw administracyjnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w tym względzie pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 r. III AZP 3/93 (OSNCP 1993, nr 10, poz. 174) i powołanych tam wcześniejszych orzeczeniach, jak również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. Akt IV SA 1118/97 (LEX nr 47350). Realizacja roszczenia odszkodowawczego, a więc łącznie z trybem postępowania i oceną skutków prawnych następuje na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego. Jeżeli więc ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (jak też ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) nie przewidywały przedawnienia roszczeń o wypłatę odszkodowania to oznacza, że nie podlegały one przedawnieniu. Na gruncie prawa administracyjnego bowiem o przedawnieniu roszczenia ustalonego decyzją można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Takim przepisem stanowiącym przeszkodę w dochodzeniu roszczeń przez skarżącą jest art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464, ze zm.). Stanowił on, iż niewypłacone do dnia wejścia w życie ustawy części odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości wypłaca się jednorazowo po ich zrewaloryzowaniu w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jeżeli więc nowela weszła w życie w dniu 5 grudnia 1990 r. to skarżącą obowiązywał 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o wypłatę zrewaloryzowanego odszkodowania. Przepis ten stanowił wprawdzie o niewypłaconych częściach odszkodowania, lecz w orzecznictwie przyjmowano, iż miał on także zastosowanie do sytuacji, gdy nie wypłacono całej kwoty odszkodowania. Brzmienie tego przepisu potwierdza, iż ustawodawca roszczeń o odszkodowanie nie traktował jako roszczeń cywilnoprawnych (a więc traktował je jako nieprzedawnialne), natomiast wprowadzając termin 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy spowodował, iż po tej dacie roszczenia o zaległe a niewypłacone odszkodowania nie mogą być realizowane przez osoby, którym decyzją ustalono przed wejściem w życie noweli odszkodowanie i ich nie wypłacono. Przepis art. 7 noweli ustanowił więc termin do skutecznego dochodzenia roszczeń o wypłatę zaległych odszkodowań, co oznacza, iż zgłoszone po tym terminie wnioski nie mogą być uwzględnione. Wniosek o wypłatę odszkodowania Z. P. zgłosiła w 2007 r., a więc z przekroczeniem terminu określonego w art. 7 noweli. W tej sytuacji pomimo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja, zdaniem Sadu, odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.