II SA/Bd 266/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-06-09
Skład orzekający: Wojciech Jarzembski, Grażyna Malinowska-Wasik, Renata Owczarzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym jest uzasadniona, jeśli organ administracji nie wyjaśnił wyczerpująco stanu faktycznego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a proponowane działania nie były uzasadnione i rozsądne w kontekście sytuacji strony?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 9, 77 § 1 k.p.a.) oraz prawo materialne (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), nie wyjaśniając wyczerpująco stanu faktycznego i nie rozpatrując całości materiału dowodowego. Odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współdziałania była nieuzasadniona, ponieważ nie wyjaśniono przyczyn odmowy uczestnictwa w programie integracji społecznej, a proponowane szkolenie nie było uzasadnione i rozsądne w kontekście niepełnosprawności strony. Brak współdziałania musi być wykazany, a nie tylko stanowić argument za nieudzieleniem pomocy.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, który został odrzucony przez organ I instancji z powodu braku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w tym niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego i odmowy uczestnictwa w programie Centrum Integracji Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. W. S. wniósł skargę, argumentując, że poszukiwał pracy i że proponowane szkolenie było nieodpowiednie ze względu na jego niepełnosprawność.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski ( spr ) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska- Wasik Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2009r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..]. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia[...] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] Zastępca Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej S. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) odmówił przyznania W. S. pomocy w formie zasiłku okresowego z uwagi na brak współdziałania w/w w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca spełnia warunki z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wymagane do uzyskania zasiłku okresowego. Jest on, bowiem osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, której dochód w wysokości 288, 17 zł. jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 477 zł. Niemniej, zdaniem organu, W. S. należało odmówić przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z uwagi na niezastosowanie się jego do ustaleń kontraktu socjalnego zawartego w dniu [...] sierpnia 2007 r. pomiędzy w/w a pracownikiem socjalnego ośrodka pomocy społecznej A. W. Organ wskazał, iż z oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym dokonanej w dniu [...] stycznia 2009 r. wynika, że W. S. nie poszukuje pracy staraniem własnym oraz odmówił uczestnictwa w Programie Centrum Integracji Społecznej. Taką postawą wnioskodawca przyczynia się do pozostawania w trudnej sytuacji materialno-bytowej z własnej winy i nie wykazuje chęci jej zmiany. We wskazanych okolicznościach faktycznych cele instytucji pomocy społecznej o których mowa wart. 2 ust. 1 i art. 3 ust 2 ustawy o pomoc społecznej nie mogą być osiągnięte. Tym samym, zdaniem organu, ze względu na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niedostosowanie się w/w do postanowień kontraktu socjalnego, zaszła w przedmiotowej sprawie podstawa z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej do odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. S. wskazał, iż ponad dziesięciokrotnie dawał w prasie ogólnokrajowej ofertę podjęcia pracy zarobkowej oraz odbył niezliczona rozmowy telefoniczne celem znalezienia pracy, co potwierdziła pracownik socjalna A. W. Odnosząc się zaś do zarzutu nie uczestniczenia w Programie Centrum Integracji Społecznej wyjaśnił, iż proponowany w nim kurs przygotowujący do pracy przy taśmie produkcyjnej był w jego przypadku pozbawiony sensu, ze względu na jego niepełnosprawność związaną z dolegliwościami kręgosłupa.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.), art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że odwołujący ma 59 lat, od kilku lat pozostaje w nieformalnej separacji z żoną, która mieszka z ich wspólnym synem w M., zaś odwołujący zajmuje samodzielnie dwupokojowe mieszkanie z kuchnią, w nowym budownictwie, w B. W. S. nie pracuje, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, posiada wykształcenie wyższe, zna biegle język niemiecki, wiele lat pracował jako nauczyciel zawodu w szkołach b. Z uwagi na schorzenia kręgosłupa posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. na okres od [...] czerwca 2008 r. do [...] czerwca 2011 r. Utrzymuje się zaś ze zbieractwa i sprzedaży surowców wtórnych osiągając miesięcznie dochód około 100 zł., korzysta także z pomocy żywnościowej znajomych oraz otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 188,17 zł. Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] sierpnia 2008 r. został zawarty z W. S. kontrakt socjalny w ramach, którego odwołujący został zobowiązana do poszukiwania zatrudnienia we własnym zakresie oraz zgłoszenia się i realizacji programu w Centrum Integracji Społecznej w B. Natomiast z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2009 r. wynika, że odwołujący odmówił uczestnictwa w programie realizowanym przez Centrum Integracji Społecznej, uzasadniając to, w listopadzie 2008 r. względami rodzinnymi, na co nie przedłożył żadnego dowodu, zaś w odwołaniu wyjaśnieniem, że proponowane przez Centrum Integracji Społecznej zajęcia są pozbawione sensu przy jego schorzeniu kręgosłupa. Organ odwoławczy podkreślił również, iż odwołujący nie udokumentował faktu poszukiwania pracy, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że na rynku brak jest ofert pracy. W ocenie organu odwoławczego, przytoczone okoliczności wskazują, iż organ I instancji słusznie stwierdził, iż nie dotrzymywanie przez W. S. postanowień zawartych w kontrakcie socjalnym świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia. Z art. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika bowiem, że pomoc społeczne jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 w/w ustawy stanowi zaś, że pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Wspieranie osób potrzebujących pomocy wymaga, zdaniem organu, ich współdziałania. Z kolei, w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, osoby lub rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej zawierają kontrakt socjalny, o którym mowa w art. 108 ust. 1 w/w ustawy. Zatem, zdaniem organu, brak woli strony we współdziałaniu z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej poprzez m. in. niedotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego może stanowić, w myśl art. 11 ust. 2 w/w ustawy, podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Na powyższą decyzję W. S. wniósł skargę domagając się Jej anulowania. Podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu, wskazując dodatkowo, iż nieprawdą jest stwierdzenie, że nie udokumentował faktu poszukiwania pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. bowiem go o to nie prosiło. Zaznaczył, iż w prasie ogólnokrajowej zamieścił kilkanaście ogłoszeń o poszukiwaniu pracy, z czego do skargi załączył osiem.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że skarżący nie chce współpracować z pracownikiem socjalnym w zakresie poprawy swojej sytuacji oraz nie wywiązuje się z zaleceń zawartych w kontrakcie socjalnym z dnia [...] sierpnia 2007 r. Odnosząc się do załączonych przez skarżącego do skargi ogłoszeń w prasie o poszukiwaniu pracy, organ odwoławczy wskazał, iż wynika z nich, że skarżący po podpisaniu kontraktu socjalnego poszukiwał pracy. Powyższe miało jednak miejsce w okresie od [...] września 2007 r. do [...] października 2007 r., a skarżący poszukiwał pracy na stanowisku tłumacz techniczny niemieckiego ze znajomością angielskiego oraz, mimo poważnej choroby kręgosłupa, w gospodarstwie (budowlane, porządkowe, ogrodnicze - bez obsługi ciężkiego sprzętu) lub na działce z pokojem i wyżywieniem. Skarżący nie przedstawił zaś dowodów na poszukiwanie pracy po tym okresie. Przyznał również, że skarżący faktycznie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2008 r., wydanym na okres od dnia [...] marca 2008 r. do [...] czerwca 2011 r., został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Organ podkreślił, iż celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej, ale jedynie pomoc. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 w/w ustawy) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 w/w ustawy), który zdaniem organu odwoławczego, słusznie zastosował w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ pierwszej instancji. Organ wyjaśnił również, że decyzja organu pierwszej instancji oparta została na konstrukcji uznania administracyjnego. Ta okoliczność nie zwalniała jednak organu prowadzącego postępowanie od rzeczowego, spójnego i logicznego wykazania, iż ponad wszelką wątpliwość wystąpiły okoliczności związane z nagannym działaniem osoby lub rodziny uprawnionej bądź ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego, taka sytuacja miała miejsce w niniejsze sprawie. Organ II instancji powołał się także na rozmowę przeprowadzoną przez pracownika socjalnego z żoną skarżącego B. S., która wskazała, iż jej mąż nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego względem syna od około 10 lat oraz że problemy jego ze znalezieniem pracy zarobkowej, wobec faktu iż posiada on wykształcenie wyższe z biegłą znajomością dwóch języków obcych, uważa za działania tendencyjne, których celem jest unikanie obowiązku alimentacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późno zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, iż narusza ona prawo.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z treścią przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, instytucja polityki państwa jaką jest pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, w związku z czym wspiera ona osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stosownie zaś do treści art. 4 w/w ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywania ich trudnej sytuacji życiowej. Jednym z rodzajów pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej jest zasiłek okresowy. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 38 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy). Właściwy organ może odmówić przyznania pomocy społecznej jeśli stwierdzi, że osoba nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej. Kwestię tę reguluje art. 11 ust. 2, który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Przystępując do oceny zgodności z prawem działania organów administracyjnych niezbędnym jest wskazanie, iż w przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżący spełnia wymagany do przyznania zasiłku okresowego warunek z art. 38 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, uznając iż jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Mimo tego organy administracyjne wniosek skarżącego potraktowały odmownie, ze względu na brak współdziałania W. S. w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Uzasadniając swoje stanowisko organy powołały się na ustalenia kontraktu socjalnego z [...] sierpnia 2007 r. oraz dokumenty wskazujące, iż skarżący odmówił uczestnictwa w Programie Centrum Integracji Społecznej i nie poszukiwał pracy staraniem własnym, do czego obligował go w/w kontrakt socjalny. Istotne znaczenie dla sprawy ma zatem ustalenie po pierwsze czy skarżący rzeczywiście nie dotrzymał postanowień kontraktu socjalnego z [...] sierpnia 2007 r., po drugie zaś - w przypadku stwierdzenia niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego - czy uzasadnionym jest twierdzenie, iż nastąpiło to w stopniu mogącym stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Ustalenia tych okoliczności należy dokonać na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie czynią uzasadnionym stwierdzenie, iż skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym. Taki zarzut można by było ewentualnie postawić skarżącemu po wnikliwym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w myśl obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Zdaniem Sądu, organy administracyjne nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, albowiem nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, do czego obliguje je art. 77 kpa. Ustalając stan faktyczny sprawy bowiem w ogóle nie odniosły się do twierdzeń skarżącego, że przeprowadził on niezliczone rozmowy telefoniczne z PUP celem znalezienie ofert pracy, co jak twierdzi skarżący, może potwierdzić pracownik socjalna A. W. oraz prowadzony rejestr rozmów telefonicznych w PUP. W takiej sytuacji organ orzekający w sprawie powinien był skonfrontować twierdzenie skarżącego z wyjaśnieniami w tej kwestii pracownika socjalnego A. W. Sposobnością do tego byłoby przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na której można by było wyjaśnić sprawę przy udziale świadków. Mimo więc zaistnienia przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej organy jej nie przeprowadził, czym naruszyły art. 89 § 2 kpa. Poza tym organy obu instancji uznały za wystarczającą, do spełnienia przesłanki braku współdziałania z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, okoliczność że skarżący odmówił dwukrotnie uczestnictwa w Programie Centrum Integracji Społecznej. Nie wyjaśniły i nie ustosunkowały się natomiast do przyczyn i okoliczności odmowy. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny, przez współdziałanie osoby ubiegającej się bądź korzystającej z pomocy społecznej, należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z "uzasadnionych" i "rozsądnych" propozycji pracownika socjalnego. W ocenie Sądu, propozycja uczestnictwa w szkoleniu przygotowującym do pracy przy taśmie produkcyjnej, biorąc pod uwagę stwierdzoną orzeczeniem lekarskim niepełnosprawność skarżącego związaną ze schorzeniem kręgosłupa oraz wykształcenie wyższe skarżącego i jego kwalifikacje i umiejętności zawodowe, nie spełniała wymogu uzasadnionej i rozsądnej propozycji pracownika socjalnego. Odnosząc się natomiast do faktu odmowy w dniu [...] października 2008 r. uczestnictwa w Programie Centrum Integracji Społecznej, należy wskazać, iż organy czyniąc z tego zarzut skarżącemu, w ogóle nie wyjaśniły jakie to względy rodzinne nie pozwalały W. S. uczestniczyć w szkoleniu. W ocenie Sądu sam fakt odmowy nie jest wystarczający do stwierdzenia braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Należało bowiem w pierwszej kolejności wyjaśnić przyczynę odmowy, a więc zobowiązać skarżącego do udowodnienia, ewentualnie uwiarygodnienia, powoływanych przez niego okoliczności, a dopiero następnie po dokonaniu wnikliwej oceny wyjaśnień skarżącego w tym zakresie oraz przedłożonych przez niego dowodów, ewentualnie stwierdzić że skarżący bezzasadnie odmówił uczestnictwa w programie. Przytoczone okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują iż organy obu instancji wybiórczo zgromadziły materiał dowodowy sprawie, co stanowi niewykonanie obowiązku nałożonego przepisem art. 77 § 1 kpa.
Organy obu instancji, dokonując oceny przedmiotowej sprawy, nie wzięły również pod uwagę okoliczności, że osoby korzystające z pomocy społecznej są osobami nie radzącymi sobie z życiowymi problemami, w pewnym sensie nieporadnymi, w związku z tym wymagają wsparcia, odpowiednich wskazówek, informacji czy pouczeń. Z akt sprawy natomiast wynika, iż organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że skarżący nie udokumentował faktu poszukiwania pracy, na który powoływał się w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W tym miejscu Sąd zaś pragnie zauważyć, że organ odwoławczy powinien był, uwzględniając opisaną wyżej nieporadność osób potrzebujących pomocy społecznej, wezwać skarżącego o udokumentowanie tej okoliczności. O nierzetelność działania organu II instancji świadczy również fakt, iż przesłał on do Sądu niepełne akta, przez co nie można było zweryfikować legalności podjętych decyzji, a w szczególności okoliczności na które powoływały się organy obu instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie (brak kontraktu socjalnego). Sąd więc musiał wzywać organ o uzupełnienie akt sprawy. Ponadto należy pamiętać, iż obowiązek współdziałania o którym mowa wart. 4 ustawy o pomocy społecznej, powinien być interpretowany z uwzględnieniem nie tylko zasad i celów pomocy społecznej, ale również okoliczności konkretnej sytuacji i przyczyn problemów danej osoby w odnalezieniu się w rzeczywistości w której przyszło jej żyć. Zatem brak efektywnej współpracy z osobą potrzebującą pomocy społecznej, a także trudności w relacjach z nią, jej bierna czy negatywna postawa, powinny być oceniane przez organy administracyjne z dużą ostrożnością, z uwzględnieniem nieporadności danej osoby i jej trudności w przystosowaniu się do określonej sytuacji życiowej. W związku z tym w toku postępowania administracyjnego na organie spoczywa szczególnie obowiązek pomocy takiej osobie oraz powinność przestrzegania obowiązków wynikających z treści art. 9 kpa, co w ocenie Sądu nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Podsumowując należy wskazać, iż brak współdziałania o którym mowa wart. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej musi być wykazany, nie może być to tylko i wyłącznie argument mający uzasadniać niechęć udzielenia pomocy z uwagi na trudności występujące w relacjach z osobą jej potrzebującą. Na marginesie należy wskazać, iż nawet gdyby brak współdziałania był ewidentny to, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych i stanowiskiem doktryny, za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele oraz szczególnie uzasadnione okoliczności danej sprawy.
Zdaniem Sądu nie został w sprawie dokładnie wyjaśniony stan faktyczny, a organy administracyjne wybiórczo zgromadziły materiał dowodowy. Do niewłaściwie zaś ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie można było prawidłowo zastosować normy prawa materialnego.
Przytoczone powyżej nieprawidłowości wskazują, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 89 § 2 kpa oraz art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponieważ naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien w szczególności przeprowadzić rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia stanowiska skarżącego przy udziale pracownika socjalnego A. W., a zwłaszcza wyjaśnić czy skarżący kontaktował się telefonicznie z PUP celem znalezienia ofert pracy, oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oceniając zaś stopień współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym, powinien wziąć pod uwagę okoliczności, że W. S. w 2008 r. według jego wyjaśnień wykonywał prace społeczno użyteczne oraz udokumentował przed Sądem fakt poszukiwania pracy, przedkładając składane ogłoszenia w prasie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło