I OZ 336/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 719/09 oddalające wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 29 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 719/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 28 stycznia 2010 r. o odrzuceniu skargi, A. Z. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata do jej sporządzenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Skarżąca i jej mąż uzyskują stałe dochody z tytułu umowy o pracę oraz z najmu lokalu w łącznej kwocie ok. 15.760 zł brutto miesięcznie (10.800 netto). Wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielką trzech mieszkań o powierzchni: [...]m2, [...]m2 i [...]m2. Do wniosku skarżąca dołączyła zestawienie stałych przychodów i wydatków. Do wydatków strona zaliczyła koszty ponoszone na: zakup benzyny, utrzymanie trzech mieszkań, spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na zakup mieszkania, spłatę trzech rodzinnych pożyczek na zakup wyposażenia mieszkania oraz na bieżące wydatki związane z prowadzeniem spraw administracyjnych, sądowych i prokuratorskich, polisy ubezpieczeniowe członków rodziny, przedszkole oraz opiekunkę dla córki oraz leki dla członków rodziny. Według oświadczenia strony, po spłacie ww. zobowiązań, miesięcznie na utrzymanie czterech osób (tj. trzyosobowej rodziny skarżącej oraz opiekunki do dziecka) pozostaje kwota ok. 2.627 zł (657 zł miesięcznie na jedną osobę). Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu Sąd I instancji stwierdził, że A. Z. nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz oświadczenia złożonego w formularzu wniosku skarżąca oraz jej mąż uzyskują stałe dochody w łącznej wysokości 15.760 zł brutto miesięcznie, a także posiada trzy mieszkania. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje jedynie jedno dziecko. Powyższe, zdaniem WSA, prowadzi do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty związane z ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej wskazano, iż środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, stosownie do art. 220 § 4 P.p.s.a , wolny jest od wpisu. W tej sytuacji skarżąca nie jest zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, a tym samym ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. Z. W uzasadnieniu wnosząc zażalenie wskazała, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawia ją faktycznej możliwości wniesienia skargi. Nie ma ona bowiem możliwości zgromadzić jakichkolwiek środków na prowadzenie spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, aby znajdowała się sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że A. Z. posiada wraz z mężem stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 15.760 zł brutto oraz jest właścicielką trzech mieszkań. Powyższe wskazuje, że skarżąca nie jest osobą, która nie byłaby w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Ponadto, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej, gdyż skarga kasacyjna wniesiona na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis sądowy, na podstawie art. 220 § 4 P.p.s.a. wolna jest od wpisu. Nie można zatem przyznać skarżącej prawa, które posiada ona już z mocy ustawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.