II GZ 169/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 388/09 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w R. w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 388/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Ś. Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wykonanie decyzji narazi go na szkodę, która może spowodować nieodwracalne skutki dla niego jako przedsiębiorcy, tj. spowodować utratę płynności finansowej oraz zagrożenie utratą możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie własnej rodziny, a także pracowników i ich rodzin. Dodał, że bieżące obciążenia mogą spowodować utratę płynności finansowej, a obecna trudna sytuacja finansowa spowodowana jest przestojem z uwagi na brak zamówień. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podkreślił, iż przedmiotem skargi jest decyzja nakładająca obowiązek uiszczenia określonej kwoty tytułem kary pieniężnej, czyli dotyczy rozstrzygnięcia o charakterze "odwracalnym", gdyż w razie ewentualnego uwzględnienia skargi przez Sąd, skarżący będzie mógł domagać się zwrotu uiszczonej kwoty. Sąd I instancji badając wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, mając na uwadze przesłanki zawarte w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób, że zachodzą okoliczności uzasadniające jego uwzględnienie. Sąd I instancji wywiódł, że skarżący podał jedynie, iż zatrudnia pracowników, nie wskazując jednakże ilu, a nadto, że jego firma miała 2 - miesięczny przestój spowodowany brakiem zamówień na materiały budowlane, które transportuje, w związku z czym kwota 3000 zł stanowi dla niego znaczne obciążenie. Zdaniem Sądu, przejściowe problemy finansowe przedsiębiorcy nie mogą stanowić uzasadnienia dla wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że jego przedsiębiorstwo znajduje się, w trudnej sytuacji finansowej, w której nawet zapłacenie kwoty 3000 zł stanowi znaczne obciążenie, co z kolei grozi utratą płynności finansowej. Wskazał nadto, iż zatrudnia 5 pracowników, eksploatuje 3 ciągniki samochodowe, z czego 2 są przez niego dzierżawione. W maju skarżący utracił umowę na dostawę kruszyw do B. L., a także podniósł, iż spadły ceny na usługi transportowe. Wskazał także, że jego kontrahenci wydłużyli terminy płatności, a bank P. S.A. wypowiedział umowę kredytu obrotowego w wysokości 40.000 zł ze względu na poniesioną w 2008r. stratę w działalności gospodarczej. W odpowiedzi na zażalenie Komendant Ś. Oddziału Straży Granicznej w R. wniósł o jego oddalenie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia podkreślając, że okoliczności wskazane w zażaleniu nie dają podstaw do jego uwzględnienia, a każda prowadzona działalność gospodarcza wiąże się z ryzykiem gospodarczym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie - w tym przypadku decyzji. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikający z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego to obowiązany jest on uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem w tym przypadku skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Nadto twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Z opisanym obowiązkiem skarżącego skolerowana jest powinność Sądu do dokonywania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca ze wspomnianego obowiązku nie wywiązała się. Dlatego wydane przez Sąd I instancji postanowienie należy uznać za słuszne i właściwe. Nie wskazano bowiem we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji żadnych, poza ogólnikowymi stwierdzeniami dowodów świadczących o tym, że w sprawie tej przedstawione okoliczności wyczerpują przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślić wypada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji wykonanie zaskarżonej decyzji nie łączy się automatycznie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w wypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi, skarżący będzie mógł domagać się zwrotu uiszczonej kwoty. Zatem ewentualne uwzględnienie wniosku skarżącego mogło nastąpić jedynie, gdy wskazałby on konkretne okoliczności odnoszące się do jego sytuacji finansowej, majątkowej, które dawały podstawy do uznania, że wyczerpują one przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odwoływanie się zatem we wniosku do obawy utraty płynności finansowej nie mogło być uznane za uzasadniające ten wniosek. Brak też podstaw do przyjęcia, że wskazane w zażaleniu okoliczności uprawniają do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania wniosku do jego ponownego rozpoznania bądź też do jego uchylenia i rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny przy uwzględnieniu art. 188 zd. 2 p.p.s.a. oraz art. 106 p.p.s.a. (por. R. Hauser "Postanowienie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym" "STUDIA I ARTYKUŁY 2005/2-3/ str. 7 - 23). Co prawda skarżący w uzasadnieniu zażalenia wskazał, w jakiej liczbie zatrudnia pracowników oraz jaką ilością pojazdów dysponuje, niemniej nie określił bliżej szczegółowo majątku trwałego przedsiębiorstwa ani też w żaden sposób nie skonkretyzował wysokości obciążeń fiskalnych firmy. Jedynym dokumentem jaki skarżący przedstawił w postępowaniu zażaleniowym jest PIT - 36 L za 2008 r., w którym wykazana została strata w wysokości 35 647,38 zł. Skarżący w zażaleniu jedynie wyraził obawy, że porównywalna strata zostanie wykazana także w 2009 r. W ocenie Sądu powyższe obawy należy uznać za przedwczesne i niepewne, niedające podstaw do przyjęcia, iż zapłacenie kwoty 3000 zł spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tym bardziej, że skarżący nie wykazał wprost, czym miałaby się wyrazić szkoda w jego majątku bądź jaki skutek wykonania decyzji miałby charakter nieodwracalny. Skarżący w zażaleniu odwoływał się do trudności w uzyskiwaniu płatności od kontrahentów z uwagi na kryzys w budownictwie, zmniejszenie zapotrzebowania na świadczone przez niego usługi i spadek cen tych usług lecz okoliczności tych niczym nie udokumentował. Także nie wykazał żadnym dowodem, że bank P. S.A. wypowiedział mu umowę kredytu obrotowego wobec czego brak było podstaw do oceny tej okoliczności w kontekście wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu podniósł, że zapłacenie kwoty 3000 zł stanowi dla niego zagrożenie utraty płynności finansowej, jednakże w świetle wyżej przedstawionych okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do przyjęcia, iż jest to wystarczająca przesłanka do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, na co także trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Oznacza to, iż strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek (art. 61 § 4 p.p.s.a.) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.