II SA/Gd 187/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K., S. K., T. K. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. nr 175, poz. 1071 ze zm./ utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 września 2008r. odmawiającą M. i S. K., T. K. i M. W. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. [...], działka nr [...], o pow. 754 m² zapisanej w księdze wieczystej kw [...] jako własność Gminy Miasta S., z tej przyczyny, że w dniu wejścia w życie ww. ustawy wnioskodawcy nie byli użytkownikami wieczystymi opisanej nieruchomości. W odwołaniu odwołujący podnosili, że organ I instancji oparł się jedynie na art. 1 ust. 1 ustawy, nie uwzględniając kolejnych ustępów tego artykułu, a mianowicie ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4, na mocy których wszyscy członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej mają prawo wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Rozpoznając sprawę organ II instancji ustalił, że zasady przekształcania użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osób fizycznych w prawo własności reguluje powołana w decyzji ustawa z dnia 29 lipca 2005r, której przepisy weszły w życie w dniu 13 października 2005r. Odnosząc się do uregulowań ustawy przytoczył treść art. 1 ust. 1-5 ww. ustawy, wskazując, że zgodnie z prawidłowo zastosowanym w niniejszej sprawie art. 1 ust. 1 ustawy przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności obejmuje osoby fizyczne będące w dniu wejścia wżycie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Powołując się na powyższe organ ustalił, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy / w zakresie czasu nabycia prawa użytkowania wieczystego/. Z akt sprawy wynika bowiem, że zarówno akty notarialne dot. umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu, jego sprzedaży i oddania w użytkowanie wieczyste nastąpiło w dniach 30 listopada 2007r. dla lokalu użytkowego oraz w dniu 23 sierpnia 2007r. dla lokalu nr 2, również wnioski o dokonanie wpisów w księgach wieczystych zostały złożone w 2007r., a więc po dniu 13 października 2005r.Jednocześnie odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało, że odwołujący nie należą do kręgu osób wymienionych w przepisie art. 1 ust. 4 stanowiącym, że przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu wejścia w życie ustawy. W konsekwencji organ ustalił, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosków. T. K., S. K. i M. K. oraz M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2009r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu administracji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 1 kpa, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności / Dz. U. z 2005r. nr 175, poz. 1459/, zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że analiza przepisów art. 1 ust. 1, art.1 ust. 2 pkt 1 i art. 1 ust. 4 ustawy dowodzi, że co do zasady, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do użytkowników wieczystych, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 13 października 2005r. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 1 ust. 4 , zgodnie, z którym przepis art. 1 ust. 2 pkt 1 / możliwość przekształcenia dla właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego/ stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu wejścia w życie ustawy. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący w pierwszej kolejności wskazali na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy. Wskazali mianowicie, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. [...] działka nr [...] o pow. 754m², stanowiącej własność Gminy Miasta S. wystąpiły wszystkie osoby będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, co oznacza, że został spełniony wymóg przewidziany w art. 2 ustawy. Stanowi on, że z żądaniem przekształcenia występują wszyscy użytkownicy wieczyści. Niespornym jest również, że skarżący uzyskali prawo użytkowania wieczystego w 2007r., co potwierdzają załączone do skargi odpisy ksiąg wieczystych i kopie aktów notarialnych. Skarżący wskazali, że sporną pozostaje interpretacja przepisu art. 1 ust. 4 ustawy. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji uznał, że przepisy tego artykułu nie mają zastosowania do skarżących. Skarżący zarzucili, że pogląd ten jest błędny. Wskazano, że przepis ten ma charakter szczególny wobec art. 1 ust. 1 ustawy, albowiem jak wyraźnie wynika, z jego treści przepisy ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu wejścia w życie ustawy. Wynika z tego, że właścicielom lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego przysługuje roszczenie o przekształcenie tego prawa w prawo własności również wtedy, gdy zostało ono uzyskane po dniu wejścia w życie ustawy. Skarżący wywodzili, że przepis art. 1 ust. 4 ustawy tworzy samodzielną podstawę żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, przyjęcie zaś poglądu Samorządowego Kolegium Odwoławczego oznaczałoby, że powyższy przepis ustawy, byłby przepisem martwym, gdyż podmioty, które uzyskały prawo użytkowania wieczystego po dniu wejścia w życie ustawy nie mogłyby nigdy uzyskać prawa własności. Pogląd Kolegium kłóci się więc z wykładnią literalną art. 1 ust. 4, jak i wykładnią celowościową, skoro ustawodawca dąży do całkowitej likwidacji prawa użytkowania wieczystego. Skarżący wskazali, że ustawodawca wskazał, że osobami uprawnionymi są właściciele lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, nawet jeśli prawo to uzyskali po dniu wejścia wżycie ustawy. Jednym ze sposobów "uzyskania" tego prawa jest również jego ustanowienie na rzecz konkretnego podmiotu, co nastąpiło w odniesieniu do skarżących w 2007r. Skarżący podkreślili, że przed nowelizacją ustawy, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2008r. z żądaniem uwłaszczenia mogły wystąpić osoby fizyczne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, jeżeli prawo nabyły po dniu wejścia w życie ustawy. Przepis ten mógł rodzić pewne wątpliwości, czy prawo użytkowania wieczystego nabyte po dniu wejścia w życie ustawy można przekształcić w prawo własności, jeżeli nie istniało ono przed dniem jej wejścia w życie. Natomiast z dniem 1 stycznia 2008r. powyższe wątpliwości zostały rozwiane, albowiem art. 1 ust. 4 ustawy wyraźnie rozszerza zakres podmiotowy jej stosowania do osób, które prawo użytkowania wieczystego uzyskały po dniu wejścia w życie ustawy. "Uzyskanie" zaś prawa użytkowania wieczystego może nastąpić z tytułu jakiegokolwiek zdarzenia prawnego, np. z nabycia go od osoby trzeciej lub nabycia pierwotnego- od jednostki samorządu terytorialnego. W tej ostatniej sytuacji prawo użytkowania wieczystego, które nie istniało w chwili wejścia w życie ustawy, lecz powstało później może zostać przekształcone w prawo własności, jeżeli przysługuje ono osobom określonym w art. 1 ust. 2 pkt 1, ponieważ jasno przewiduje to art. 1 ust. 4 ustawy. Wskazano również, że nie ma przy tym znaczenia jakiego typu lokalu / użytkowego , czy mieszkalnego/ właścicielami są wnioskodawcy. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący podnieśli, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji nie wyjaśnił dlaczego skarżący nie należą do kręgu osób wymienionych w art. 1 ust. 4 ustawy, a co za tym idzie dlaczego nie mogą żądać uwłaszczenia. Organ winien był wskazać przyczyny, z powodu których odmówił twierdzeniom skarżących słuszności, czego nie uczynił. Podkreślono, że jednozdaniowe odniesienie się przez Kolegium do argumentów skarżących nie wytłumaczyło z jakiej przyczyny organ zastosował art. 1 ust. 1 ustawy, a dlaczego za niewłaściwy uznał przepis art. 1 ust. 4 ustawy. W konsekwencji nie został więc zrealizowany obowiązek wskazany w art. 11 kpa zgodnie, z którym organ winien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek jakimi kierował się wyjaśniając sprawę. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i z tej przyczyny winna być uchylona. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, w zakresie swojej właściwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest więc ustalenie, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania , jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznawaniu sprawy nie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 6 kpa organ administracji zobligowany jest do rozpoznawania sprawy na podstawie obowiązującego prawa, mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Zgodnie bowiem z podstawową zasadą postępowania administracyjnego organy administracji stosują przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, tj. w dniu 20 stycznia 2009r. przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności nieruchomości regulują przepisy powoływanej ustawy z dnia 29 lipca 2005r., znowelizowanej począwszy od dnia 1 stycznia 2008r. na mocy ustawy z dnia 7 września 2007r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektóre inne ustawy / Dz. U. z 2007r. nr 191, poz. 1371/. Zgodnie z powoływanym przez skarżących oraz organy administracji art. 1 ust. 1 ustawy osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Zgodnie z art. 1 ust. 1a z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1/ w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990r.; 2/ na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności, mogą również wystąpić: 1/ osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2/ spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Zgodnie z powoływanym przez skarżących przepisem art. 1 ust. 4 przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu wejścia w życie ustawy. Nowelizacja z 2007r. rozszerzyła katalog wyjątków od zasady, że uprawnieni do żądania przekształcenia są jedynie użytkownicy wieczyści, którzy prawo uzyskali przed dniem wejście w życie ustawy poprzez umożliwienie przekształcenia w odniesieniu do osób , które użytkowanie wieczyste uzyskały z tytułów wymienionych w art. 1 ust. 1a pkt 1 i 2. Regulacja ta została wprowadzona z uwagi na prowadzone i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 13 października 2005r. postępowania w sprawach nieruchomości wskazanych w powołanym przepisie. Regulacja ta jednak nie dotyczy rozpoznawanego stanu faktycznego. Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy w oparciu o powyższe uregulowania prawne organ II instancji poczynił prawidłowe i zgodne z prawem ustalenia. Prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] działka nr [...] o łącznej powierzchni 754m² ustanowione zostało na rzecz skarżących w 2007r. na podstawie umów zawartych z Gminą Miasta S. -właścicielem nieruchomości. Treść cytowanej ustawy oznacza, wbrew zarzutom skargi, że możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co do zasady, jest możliwa wyłącznie w odniesieniu do użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 13 października 2005r. zastrzeżenie to dotyczy wszystkich kategorii nieruchomości podlegających przekształceniu i wszystkich podmiotów uprawnionych do przekształcenia. Wyjątki od tej zasady przewiduje art. 1 ust. 4 zmieniony przez ustawę z 2007r., zgodnie z którym przepisy ust. 1a pkt 2 oraz art. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie nabyły po dniu wejścia w życie ustawy. W odniesieniu do możliwości przekształcenia dla właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego / art. 1 ust. 2 pkt 1/ stwierdzono, iż samo prawo użytkowania wieczystego musi istnieć w dniu wejścia wżycie ustawy / art. 1 ust. 1/. Przepis art. 1 ust. 4 nie tworzy bowiem samodzielnej podstawy do żądania przekształcenia, albowiem musi być odczytywany w powiązaniu z brzmieniem przepisu art. 1 ust. 1 ustawy, który wymaga , aby prawo użytkowania wieczystego istniało w dniu wejścia wżycie ustawy, co prawidłowo ustaliły organy administracji. Zatem podnoszony przez skarżących zarzut naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 1 ust. 4 ustawy nie może zasługiwać na uwzględnienie, skoro w dacie wejścia w życie ustawy na przedmiotowej nieruchomości nie istniało prawo użytkowania wieczystego / nieruchomość stanowiła własność Gminy Miasta S./. Organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić obowiązujący stan prawny i faktyczny z daty orzekania. W konsekwencji uznać należy, że w dacie orzekania przez organ II instancji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Inne rozstrzygnięcie stanowiłoby naruszenie prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Sąd zważył, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem tylko naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, co w swojej istocie oznacza, że naruszenia prawa procesowego wpłynęły na treść orzeczenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy takie naruszenia nie miały miejsca. Organy administracji prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisie art. 1 ust. 1 ustawy. Podnoszony przez skarżących zarzut " "jednozdaniowego odniesienia się do argumentów skarżących opartych na art. 1 ust. 4 ustawy" poprzez stwierdzenie o braku zastosowania wobec skarżących art. 1 ust. 4 nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, wobec niespełnienia przez skarżących wymogów z art. 1 ust. 1 ustawy i wobec tej okoliczności, że na nieruchomości nie istniało prawo użytkowania wieczystego w dacie wejścia ustawy w życie. W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu prze sądami administracyjnymi oddalił skargę.