II SA/Po 249/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Z. D. i K. D. na czynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie sporządzenia odpisu dokumentu; postanawia 1. skargę odrzucić 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (słownie: dwieście) zł. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak W dniu [...] r. Z. i K. D., działając przez pełnomocnika – radcę prawnego G. W., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB w K.). Powyższemu organowi autor skargi zarzucił odmowę[...] marca 2008 r. wyjaśnień przez J. K. – pełnomocnika skarżących, za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu tego Inspektoratu lub odmowę wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu w powyższy sposób – tj. na odmowę wydania postanowienia, o którym stanowi przepis art. 74 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej w skrócie kpa). Wskazano, iż skarga ukierunkowana jest na inny akt (czynność) z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa - tu na pisma PINB w K.: z dnia [...]stycznia 2009 r. znak [...] oraz z dnia [...] 2009 r. znak [...], z których zdaniem strony skarżącej wynika, iż PINB w K. w istocie odmawia uprawnienia wynikającego z art. 73 §1 kpa i jednocześnie odmawia wydania postanowienia o którym stanowi art. 74 §2 kpa. Pełnomocnik skarżących wskazał, iż pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący na podstawie art. 73 §1 kpa ponownie zażądali umożliwienia sporządzenia przez siebie samego (ich pełnomocnika - J. K.) lub przez organ, na użytek strony, odpisu przedmiotowego protokołu, za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Inspektoratu, wskazanie czasu i miejsca w którym pełnomocnik mógłby zrealizować powyższe uprawnienie, lub przesłanie skarżącym (ich pełnomocnikowi) przedmiotowego protokołu. Jednocześnie w przypadku uznania, że stronie należy odmówić udostępnienia urządzeń technicznych (kserokopiarki), skarżący zażądali wydania postanowienia, o którym mowa w art. 74 §2 kpa. Skarga poprzedzona została "wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa", poprzez umożliwienie sporządzenia, przez pełnomocnika skarżących lub przez organ, opisu protokołu za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu PINB lub do wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu protokołu – postanowienia o którym mowa w art. 74 § 2 kpa". Wezwanie wniesiono do PINB w K. w dniu [...]stycznia 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa PINB w K. pismem z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] poinformował skarżących (ich pełnomocnika J. K.), iż zgodnie z art. 73 §1 kpa organ umożliwia pełnomocnikowi strony przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów, a wykonanie kopii z akt sprawy przez pracownika organu sprowadzałoby się do wykonania uprawnień za stronę. Organ wyjaśnił, iż rolą organu administracji jest umożliwienie stronie robienia odpisów i notatek z akt sprawy, a roli organu nie należy sprowadzać do zapewnienia stronie faktycznych możliwości realizacji uprawnień poprzez np. udostępnianie urządzeń biurowych będących na wyposażeniu urzędu. Wskazano, że PINB nie prowadzi punktu usługowego ksero, bowiem nie może pobierać opłat za wykonanie kserokopii. Niedopuszczalna jest także sytuacja, aby stronie udostępnić akta w celu sporządzenia kserokopii z akt poza urzędem. Odpowiedź doręczono pełnomocnikowi skarżących J. K. w dniu [...]stycznia 2009 r. Powyższą argumentację PINB w K. przytoczył w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Przedmiotowa skarga, sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, wniesiona została w dniu [...] lutego 2009 r., w terminie określonym w art. 53 §2 p.p.s.a. i ukierunkowana została na pisma PINB w K. z dnia [...]stycznia 2009 r. oraz z dnia [...]lutego 2009 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż drugie z tych pism stanowi odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tym samym nie może stanowić przedmiotu zaskarżenia. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest bowiem środkiem prawnym poprzedzającym wywiedzenie skargi w przypadku zaskarżania aktów lub czynności o jakich mowa w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. oraz skargi na bezczynność. Kontroli sądu administracyjnego nie podlega także pierwsze z tych pism, bowiem nie może zostać uznane za "inny akt lub czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są przy tym w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. sygn. OSK 247/04 publ. ONSAiWSA 2004/2/30 Lex nr 125767). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu niniejszej sprawy wskazać należy, iż podstawę żądania skierowanego przez pełnomocnika skarżących do PINB w K.ie stanowił przepis art. 73 § 1 kpa, zgodnie z którym w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast zgodnie z art. 74 § 2 kpa odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z powyższych regulacji wynika więc, iż ustawodawca przewidział możliwość weryfikacji odmowy uwzględnienia wniosku dotyczącego sporządzenia odpisu z akt sprawy, w trybie wniesienia zażalenia na postanowienie o którym mowa w art. 74 § 2 kpa. W badanym przypadku organ nie wydał postanowienia o którym przepis powyższy stanowi, natomiast skierował do pełnomocnika skarżących pisemną odpowiedź na żądanie – zaskarżone pismo z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...]. Powyższe przepisy wykluczają możliwość uznania, iż pismo to (i zawarte w nim stanowisko organu) stanowi akt (czynność), o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., bowiem strona, która spotkała się z odmową w zakresie uzyskania odpisu dokumentu z akt sprawy może zwalczać niekorzystne dla siebie stanowisko organu administracji w trybie art. 74 §2 kpa, natomiast w sytuacji, gdy organ odmawia wydania postanowienia o jakim w tym przepisie mowa – obrony swoich racji może dochodzić w trybie skargi na bezczynność organu polegającą na nie wydaniu przedmiotowego postanowienia. W tym przypadku strona skarżąca wywiodła skargę na akt (czynność) o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., stąd tak nakierowana skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarga alternatywnie wskazywała jako przedmiot zaskarżenia odmowę wydania przez PINB w K. postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 kpa. W badanym przypadku autor skargi nie precyzuje skargi jako skargi na bezczynność, zaskarża natomiast odmowę organu w zakresie wydania postanowienia, wyrażoną w pismach z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz z dnia [...] lutego 2009 r. Wskazać należy, iż rzeczą strony skarżącej jest dokładne określenie przedmiotu zaskarżenia. Wywiedzenie skargi wiąże się bowiem z koniecznością wniesienia stosownych opłat sądowych, a zgodnie z art. 221 p.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W rozpatrywanej sprawie wnosząc skargę pełnomocnik skarżących uiścił wpis w wysokości 200 zł, a więc wpis należny od skargi określonej jako skarga na akty (czynności) z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – zgodnie z §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221. poz. 2193 ze zm.). Wskazać należy, iż od skarg na bezczynność należny jest wpis stały w wysokości 100 zł (§2 ust. 1 pkt 6 powołanego rozporządzenia). Wpisu w tej wysokości w tym przypadku nie uiszczono. W tych okolicznościach skarga zarejestrowana została zgodnie z jej treścią - jako skarga na akt (czynność) z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż wolą strony skarżącej było także wniesienie skargi na bezczynność, która to skarga w tej sytuacji zostałaby odrzucona, jako wniesiona z naruszeniem art. 221 p.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi ocenie merytorycznej Sądu nie podlegają podniesione w niej zarzuty. Stąd postanowiono, jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak