V SA/Wa 413/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. S.W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust.1 pkt 1 lit. "a", lit.,,b" i lit.,,c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz.371 ze zm.). Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania powyższych uprawnień. W uzasadnieniu decyzji Kierownik zacytował przepisy wskazanej wyżej ustawy o kombatantach, to jest: art. 4 ust 1 pkt 1, które stanowią, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a); w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b); w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit.c). Organ stwierdził, że Wnioskujący nie przedstawił dostatecznych dowodów osadzenia w niemieckich koszarach przy ul. [...] i w więzieniu przy ul. [...] - w roku 1944. Jeżeli chodzi o pobyt Strony w P., zdaniem Kierownika, nie stanowi to represji w rozumieniu przepisów cytowanej ustawy. Ponadto organ powołał się na przepisy wykonawcze do ustawy, to jest rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106,z 2001 r, póz. 1154 ze zm.) podkreślając, że do obozów mających cechy określone przez art. 4 ust.1 pkt 1 lit ,,b" ustawy o kombatantach... zaliczono: pkt 1 - przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania) wymienione z nazwy; pkt 2 - wychowawcze obozy pracy (Arbeitserziehunglager) samodzielne oraz utworzone na terenie więzień i obozów przesiedleńczych; pkt 3 -karne obozy pracy (Strafarbeitslager) samodzielne oraz utworzone na terenie więzień; pkt 4- obozy typu Polenlager wymienione z nazwy; pkt 5 - obozy pracy przymusowej dla Żydów. Natomiast w § 6 rozporządzenia wymieniono obozy o cechach określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. Przedmiotowe rozporządzenie w § 5 i § 6, ani też w żadnym innym miejscu nie wymienia obozu w P. Nie był to również obóz koncentracyjny, wymieniony w art. 4 ust.1 pkt 1 lit. "a", ani getto w myśl art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach... . Ponadto podkreślono, że rozwiązanie legislacyjne przyjęte przez ustawodawcę, odsyłające do rozporządzenia w zakresie podania nazwy obozów oraz innych miejsc odosobnienia podlegających treści art. 4 ust 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach powoduje, że organ wydający decyzję nie jest zobligowany do oceny charakteru obozów wymienionych w przedmiotowym rozporządzeniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.W. opisał swoje losy związane z Powstaniem [...]; podkreślił, że wraz z innymi osobami, po wycofaniu się powstańców z domów położonych przy ul. [...], był najpierw pędzony z rękami podniesionymi do góry do koszar na ul. [...], a następnie do kwatery Gestapo przy ul. [...] - w celu zbiorowej egzekucji, którą po kilku godzinach odwołano i całą grupę popędzono z powrotem do koszar na ul [...]. Wskazał, że jedynym żyjącym świadkiem tych zdarzeń jest jego siostra. Podniósł, że będąc 10-cio letnim chłopcem przyłączył się do Powstania, donosił broń i amunicję walczącym. Wnioskujący napisał także, że jego i jego rodziny wyprowadzka z [...] do P. w [...] 1944r, to było wypędzenie represyjne z [...] po Powstaniu. Odnośnie pobytu w P., S.W. stwierdził, że osadzenie w tym obozie miało charakter eksterminacyjny i pozostawał on w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Wskazał też, że pracował przymusowo w niemieckim folwarku. Jego zdaniem wszystkie przytoczone ciężkie przeżycia związane z Powstaniem [...] i okupacją uzasadniają w pełni przyznanie mu statusu kombatanta. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...] lutego 2009r decyzję Nr [...] którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2008r. Organ uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że pomoc Zainteresowanego przy działaniach powstańczych w [...] roku 1944 była spontanicznym zrywem, a nie pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej w czasie okupacji. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939- 1945. Kierownik Urzędu nie wykluczył, iż Strona mogła pomagać przy dostarczaniu żywności czy amunicji, co jednak nie może być utożsamiane z pełnieniem służby. Podkreślił, że pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności przeciwko okupantowi, mogło się także sprowadzać do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, na przykład zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji wyrażającej się w złożeniu przysięgi, podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Organ powołał się na orzeczenia NSA z 12 sierpnia 1993 r. dotyczące problemu pomocy walczącym przeciwko okupantowi. Podkreślono także, że pomoc partyzantom zasługuje na społeczny szacunek ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Co do pozostałych zarzutów - Organ podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji l instancji podkreślając, że pobyt w obozie w P. nie stanowi represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach... ., gdyż wzmiankowane wyżej rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r nie wymienia takiego obozu. Ponadto podkreślono, że wyłącznie Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu może określić represyjny charakter danego miejsca odosobnienia. W odniesieniu do obozu przejściowego w P. to nie nastąpiło. Ponadto podkreślono, że okoliczność wykonywania prac przymusowych w niemieckim folwarku również nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W uzasadnieniu wskazano również, że Zainteresowany- poza swoim oświadczeniem- nie przedstawił dowodów na okoliczność swego pobytu w koszarach na [...] czy w więzieniu na ul. [...] . W skardze na powyższą decyzję S.W. wniósł o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, ponownie krótko przypominając swoje przeżycia związane z Powstaniem [...], obozem w P., pracą przymusową w niemieckim folwarku. Nową okolicznością którą podniósł było zaproszenie go przez Muzeum [...] w celu nagrania jego opowieści o tym, co przeżył w czasie Powstania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, póz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art.1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.Nr 42 poz.371 z 2002r) uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939- 1945. Sam Skarżący nie wskazywał, aby pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej w czasie okupacji. Pomoc walczącym powstańcom w postaci donoszenia amunicji czy żywności zasługuje na najwyższy szacunek i aprobatę, jednakże nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w Armii Krajowej. Przepisy art. 1 ust. 3 pkt 3 i 5 ustawy o kombatantach wyraźnie akcentują, że warunkiem uznania za działalność kombatancką było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych.(por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2002r Sygn. akt V SA 2157/01). Odnośnie twierdzeń Skarżącego na okoliczność jego pobytu w koszarach przy ul. [...] w W. jak też w więzieniu przy ul. [...] - poza swoim oświadczeniem nie przedstawił on na te okoliczności żadnych potwierdzających je dowodów. Oczywiście, oświadczenie strony może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych i powinno być zweryfikowane innymi dowodami wskazanymi w sprawie. Lakoniczne oświadczenie jego siostry T. S. (k 3 akt adm.) zostało w sposób prawidłowy ocenione przez organ orzekający w granicach swobodnej oceny dowodów jako nieprzekonujące. Jeżeli chodzi o pobyt Skarżącego i jego rodziny w obozie w P., to wydanie na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154 z późn. zm.) nie wymienia obozu w P. jako miejsca odosobnienia, w którym pobyt stanowi represję w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu w tej sytuacji nie miał uprawnień do uznania, że pobyt w obozie w P. stanowił represję dającą uprawnienie do uzyskania statusu kombatanta. Wymieniony wyżej obóz nie stanowił miejsca odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy o kombatantach, gdyż nie został za taki uznany przez uprawnione do tego w świetle obowiązujących przepisów organy, to jest Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Sam organ orzekający w niniejszej sprawie nie miał uprawnień do samodzielnego określenia represyjnego charakteru danego miejsca odosobnienia. Zgodnie z ustawą o kombatantach... okoliczność wykonywania prac przymusowych w niemieckim folwarku nie jest represją w rozumieniu tej ustawy, nie mogła więc być potraktowana ani jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z kombatancką. Podnoszony przez S. W. fakt zwrócenia się do niego przez Archiwum Historii Mówionej działającego w ramach Muzeum [...] z prośbą o udzielenie zgody na nagranie za pomocą kamery jego opowieści o Powstaniu (k. 9 akt adm.) nie przesądza ani o podleganiu represjom ani o statusie kombatanta, gdyż to z przepisów obowiązującej ustawy o kombatantach..... wynika co uznaje się za działalność kombatancką a co jest represją - w sytuacji ubiegania się o status kombatanta z tejże ustawy. Tak więc samo dokonanie stosownego nagrania z przeżyć Skarżącego w trakcie Powstania [...] i okupacji, w niniejszej sprawie nie ma znaczenia. Dokonana w tej sytuacji ocena materiał dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności - art. 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 ze zm. Konkludując sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygniecie jest prawidłowe. Zarówno analiza akt sprawy jak i argumentacja skargi nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjętą decyzję. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz 1270 z 2002 r) orzeczono jak w sentencji wyroku.