II SA/Bd 303/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grażyna Malinowska- Wasik ( spr ) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w zakresie określającym termin poddania się egzaminowi oraz nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w zakresie określającym termin poddania się egzaminowi, 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w punkcie 1 nie podlega wykonaniu, 3/ w pozostałej części skargę oddala. II SA/Bd 303/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. Z. utrzymało w mocy zaskarżoną przez niego decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] kierującą go na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje do prowadzenia pojazdów kategorii A, B, C, D, B+E, C+E, D+E, T w związku z przekroczeniem limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego oraz nakazującą poddaniu się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w okresie od dnia 26 września 2007 r. do 25 sierpnia 2008 r. (według decyzji I instancji winno być od 27 września 2006 r. do 25 sierpnia 2007 r.) odwołujący się otrzymał za czterokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego 26 punktów karnych, których wpis do ewidencji kierowców naruszających powyższe przepisy miał charakter ostateczny, w związku z czym spełnione zostały określone w art. 130 ust. 1 prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) przesłanki do skierowania go na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje jako kierowcy w zakresie posiadanego prawa jazdy kategorii A, B, C, D, B+E, C+E, D +E, T na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prawo o ruchu drogowym. Nadto ustosunkowując się do zawartego w odwołaniu R. Z. zarzutu niedokonania przez organ I instancji oceny, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r., skutków prawnych nałożonego nań przez straż miejską w dniu 15 stycznia 2007 r., mandatu za przekroczenie prędkości, powodującego naliczenie 6 punktów, a także wniosku wyżej wymienionego o uznanie za bezskuteczny tegoż mandatu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że odwołujący się nie zwrócił się do właściwego organu o podjęcie określonego aktu lub czynności zmierzających do usunięcia kwestionowanego wpisu, zaś ani ono, ani też Prezydent Miasta [...] nie są organami kompetentnymi do prowadzenia postępowania w tym zakresie. Poza tym SKO podkreśliło, że ostateczny charakter wpisu 26 punktów karnych do ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nakładał na organ I instancji obowiązek wydania decyzji kierującej na sprawdzenie kwalifikacji jako kierowcy. Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] R. Z. wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...]. Skarżący zarzucił, że ostateczność naruszającego Konstytucję RP wpisu nie może rodzić negatywnych dla niego skutków oraz, iż uprawniony w państwie prawa winien z urzędu eliminować z obrotu prawnego decyzje niezgodnie z Konstytucją. Według skarżącego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r., opublikowanym w dniu 28 marca 2007 r. stwierdzającym niezgodność z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przepisu § 17 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego należało anulować 6 punktów będących wynikiem nałożonego w dniu 15 stycznia 2007 r. przez Straż Miejską w [...] mandatu i przyjąć, że nie przekroczył limitu 24 punktów obligującego do skierowania go na kontrolny egzamin. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując, swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wywodząc, że zwrócenie się przez skarżącego dopiero w dniu 3 marca 2009 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o anulowanie kwestionowanych 6 punktów karnych nie mogło być uwzględnione przy rozstrzyganiu w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie z przyczyn, które należało wziąć pod uwagę z urzędu, a więc nie wynikających z zawartych w skardze zarzutów. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega, na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami osoba, która otrzymała ponad 24 punkty na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy, zaś art. 130 ust. 1 odsyła do prowadzonej przez policję ewidencji, do której wpisuje się naruszających przepisy ruchu drogowego kierowców przypisując im za poszczególne naruszenia punkty w skali od 0 do 10. Zasady zaś prowadzenia wymienionej ewidencji i punktowania oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 239, poz. 1998 ze zm.). W myśl § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia podstawę do skierowania przez policję wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a w konsekwencji także orzeczenia o takim skierowaniu mogą stanowić wyłącznie wpisy ostateczne do ewidencji, zaś charakter taki mają, jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpisy dotyczące naruszeń stwierdzonych prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądowymi o warunkowym umorzeniu postępowania, nakazami lub mandatami karnymi. Procedura wpisu do ewidencji naruszenia, za które wymierzono mandat polega, zgodnie z § 4 ust. 6 rozporządzenia na wysłaniu, przez jednostkę policji lub inny podmiot, którego funkcjonariusz sporządził mandat, informacji w tym zakresie, wg wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia, do komendy wojewódzkiej policji właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby ewidencjonowanej, w której w prowadzonej tam ewidencji wykazuje się to naruszenie z odpowiednią wynikającą z rozporządzenia ilością punktów karnych. Inicjujący postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji skarżącego wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 21 maja 2008 r. zawiera informacje dotyczące rodzaju i dat naruszenia przez niego poszczególnych przepisów ruchu drogowego oraz liczby otrzymanych z tego tytułu punktów. Pierwszego spośród czterech naruszeń dopuścił się w dniu 27 września 2006 r., a ostatniego w dniu 25 sierpnia 2007 r., otrzymując kolejno 12, 6, 4 i 4 punkty – łącznie 26 punktów. Wykonując wytyczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji uzyskał od Komendanta Wojewódzkiego Policji w dniu 30 października 2008 r. potwierdzenie, że wszystkie wpisy we wniosku mają charakter ostateczny. Dodatkowo w kwestii wystawionego w dniu 15 stycznia 2007 r. mandatu skutkującego przypisaniem skarżącemu dodatkowych 6 punktów, wypowiedziała się w piśmie z dnia 21 listopada 2008 r. Straż Miejska w [...] informując, że mandat ten został przyjęty wobec czego stał się prawomocny oraz, iż skarżący nie podejmował żadnych czynności w celu anulowania związanych z nim punktów karnych. Jak wynika z powołanego wyżej art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w związku z § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r., wyłączną podstawą do wystąpienia z wnioskiem o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a także wydania decyzji uwzględniającej taki wniosek jest widniejąca w ewidencji liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, których wpis ma charakter ostateczny, przekraczająca 24. Z uwagi na powyższą regulację materialnoprawną przewidującą obowiązek wydania decyzji kierującej na egzamin sprawdzający kwalifikacje przy przekroczonej liczbie punktów, wspomniana ewidencja z wpisem 26 punktów dotyczących skarżącego stanowiła jedyny, wymagany dowód skutkujący wydaniem niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołanie do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z tym organy orzekające w sprawie zobligowane domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym (ewidencji), uprawnione były do przyjęcia, że skarżący uzyskał liczbę punktów uzasadniających wydanie decyzji o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jako kierowcy. Jakkolwiek wprawdzie owo domniemanie w świetle treści art. 76 § 3 kpa może być obalone, to z akt sprawy nie wynika, by skarżący wykazał nieprawdziwość danych zawartych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 21 maja 2008 r. oraz jego piśmie z dnia 30 października 2008 r., jakkolwiek na skarżącym w tym wypadku ciążyła inicjatywa dowodowa. Odnosząc się do powoływanego w odwołaniu i skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 1/07 z dnia 22 marca 2007 r. stwierdzić należy, że wyrok ten nie mógł skutkować wydania innego niż podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, gdyż orzekał o niezgodności przepisu § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r., Nr 14, poz. 144 ze zm.) z przepisem art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a więc nie dotyczył będącego samodzielną podstawą prawną kwestionowanych przez skarżącego decyzji I i II instancji przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prawa o ruchu drogowym, który w związku z tym przez cały czas pozostaje w obrocie prawnym. Poza tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c powyższego rozporządzenia eliminował ten przepis od dnia 28 marca 2007 r., podczas gdy mandat wystawiony przez straż miejską pochodzi z dnia 15 stycznia 2007 r., zatem z daty kiedy przepis ten jeszcze obowiązywał. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że w postępowaniu o skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania prawidłowości oraz kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć stwierdzających fakt popełnienia wykroczeń i nakładających kary za popełnienie tych wykroczeń. Jak trafnie zaznaczono w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, inicjatywa w tym zakresie i to wobec kompetentnego podmiotu należy do strony postępowania. Wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością materialno-techniczną podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Strona zainteresowania wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie - w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko- skorzystać ze skargi w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 lub pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Przedmiotowa sprawa nie dotyczyła zaś skargi na tego typu akt, czynność lub bezczynność lecz skargi na skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. 1 b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wobec tego, że w ocenie Sądu zobligowanie skarżącego do poddania się egzaminowi sprawdzającemu jego kwalifikacje jako kierowcy nastąpiło na podstawie prawidłowej oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów prawa, należało na mocy art. 151 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec o oddaleniu skargi powyższym zakresie. Brak było natomiast materialnoprawnej podstawy do zakreślenia w decyzji Prezydenta Miasta [...] dwumiesięcznego terminu do złożenia przez skarżącego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Organy administracji publicznej mogą władczo kształtować sytuację obywateli tylko wówczas, gdy przewiduje to przepis prawa powszechnie obowiązującego (art. 7 Konstytucji i art. 6 kpa). Zatem także wszystkie elementy decyzji winny znajdować oparcie w przepisach ustaw lub aktów wykonawczych do ustaw. Wynika to także z art. 107 § 2 kpa, w myśl którego decyzja może zawierać inne elementy niż wymienione w § 1, o ile tak stanowią przepisy szczególne. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym rozstrzyga włącznie o obowiązku poddania się przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami egzaminowi sprawdzającym kwalifikacje. Przepis ten nie przewiduje terminu złożenia egzaminu sprawdzającego. Nie upoważnia także organu do wyznaczenia takiego terminu. Konsekwencją nie wywiązania się z obowiązku poddania się egzaminowi jest natomiast wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a cyt. ustawy), co wymaga odrębnego postępowania. Właściwy organ każdorazowo winien oceniać, kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku, a w konsekwencji, kiedy zostaną spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania dotyczącego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Brak podstawy prawnej do wyznaczenia terminu złożenia przez skarżącego egzaminu, do poddania się któremu został zobowiązany decyzją Prezydenta Miasta [...], przesądził o stwierdzeniu nieważności w tej części decyzji organu I instancji i utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przedstawionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji.