II OZ 227/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, , , po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 996/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 996/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Sąd I instancji stwierdził, że pismem z dnia 14 listopada 2009 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 26 listopada 2009 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu "PPF". Kolejnym pismem, z dnia 7 grudnia 2009 r., nadanym w terminie otwartym do usunięcia braków wniosku, skarżąca zwróciła się do Sądu o wyjaśnienie sposobu wypełnienia urzędowego formularza "PPF", po czym, po uzyskaniu stosownych wyjaśnień, w dniu 11 stycznia 2010 r. wpłynął do Sądu wniosek sporządzony na tym formularzu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że wobec zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., koniecznym staje się udział w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego adwokata lub radcy prawnego, podczas gdy skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi skorzystanie z usług adwokata z wyboru. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem K. Ś. i synem D. Ś.. Podała także, że jest właścicielką domu w zabudowie szeregowej o powierzchni 104 m². Nie podała natomiast danych, które wskazywałyby, że dysponuje innymi zasobami materialnymi lub innymi wartościowymi przedmiotami. Sąd I instancji - w oparciu o oświadczenia złożone przez skarżącą – ustalił, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 6.116,08 złotych (sześć tysięcy sto szesnaście 08/100), na który składa się dochód skarżącej z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 1.565,00 złotych (tysiąc pięćset sześćdziesiąt pięć) oraz umowy zlecenia w kwocie 374,00 złotych (trzysta siedemdziesiąt cztery), dochód jej męża osiągany z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 3.460,00 złotych (trzy tysiące czterysta sześćdziesiąt), a także dochody syna z tytułu renty socjalnej w kwocie 567,08 złotych (pięćset sześćdziesiąt siedem 08/100) oraz 150,00 złotych (sto pięćdziesiąt) z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Sąd I instancji wskazał, że do wniosku skarżąca dołączyła również zestawienie miesięcznych wydatków ponoszonych przez jej gospodarstwo domowe, z którego wynika, że wydatki te oscylują w granicach 5.840,00 złotych (pięć tysięcy osiemset czterdzieści), przy czym zaznaczyła, że osiągane przez rodzinę dochody i tak nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich jej potrzeb. Wśród miesięcznych wydatków wskazała wydatki na zakup żywności w kwocie ok. 1.500,00 złotych (tysiąc pięćset) z tytułu spłaty rat pożyczki 350,00 złotych (trzysta pięćdziesiąt), opłaty za prąd w kwocie 231, 62 złotych (dwieście trzydzieści jeden 62/100), a za ogrzewanie gazowe, przy uwzględnieniu podwyżek cen nośnika energii, ok. 1.000,00 złotych (tysiąc). Ponadto skarżąca podała, że wydatkuje miesięcznie 80,00 złotych (osiemdziesiąt) z tytułu składek ubezpieczeniowych, 100,00 złotych (100) tytułem podatku i usług komunalnych, 100,00 złotych (sto) za dostawę wody, 300,00 złotych (trzysta) na naprawy różnego rodzaju sprzętu gospodarstwa domowego lub jego odtworzenie, 400,00 złotych (czterysta) na zakup benzyny, 1.150,00 złotych (tysiąc sto pięćdziesiąt) na zakup leków, sprzętu ortopedycznego oraz usług rehabilitacyjnych i treningów logopedycznych niezbędnych jej synowi. Wśród koniecznych miesięcznych wydatków jej gospodarstwa domowego wskazała również wydatki ponoszone na korzystanie z usług różnych operatorów telekomunikacyjnych w kwocie 200,00 złotych (dwieście), na zakup środków czystości, bielizny pościelowej i odzieży w kwocie łącznej 500,00 złotych (pięćset). Na zakończenie podniosła, że podane wydatki nie wyczerpują w pełni katalogu miesięcznych obciążeń budżetu gospodarstwa, gdyż nie uwzględniają np. kosztów naprawy samochodu. Sąd I instancji stwierdził, że analiza sytuacji materialnej E. Ś. (i jej rodziny) prowadzi do konkluzji, iż brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że jakkolwiek skarżąca podniosła, że obciążają ją znaczne koszty utrzymania, to jednak jej oświadczenia w tym zakresie nie można przyjąć bezkrytycznie. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że koszty ogrzewania gazowego wykazane przez skarżącą w kwocie 1.000,00 złotych (tysiąc) miesięcznie są ponoszone w okresie grzewczym tzn. w okresie od miesiąca października do kwietnia zatem przez 7 miesięcy w roku, co dałoby się przeliczyć na średnią kwotę miesięcznych wydatków na ten cel w wysokości ok. 590,00 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt). Podobnie w odniesieniu do kosztów zakupu energii elektrycznej Sąd I instancji stwierdził, że rachunki z reguły obejmują okres dwumiesięczny, a nie jednomiesięczny, co stanowi o konieczności uwzględnienia tych wydatków na poziomie ok. 115,00 złotych (sto piętnaście) miesięcznie, a nie jak tego chce wnioskodawczyni w kwocie 231, 62 złotych (dwieście trzydzieści jeden 62/100). Również w odniesieniu do wydatków na zakup benzyny do samochodu oraz remonty i odtworzenie stanu zniszczonych artykułów gospodarstwa domowego strona nie poparła swych twierdzeń żadnymi dowodami źródłowymi, które wskazywałyby na tak wysoki ich poziom. Trzeba bowiem zauważyć, iż zakup paliwa samochodowego za kwotę ok. 400,00 złotych (czterysta) związany byłby z koniecznością przejeżdżania samochodem ok. 1400 km miesięcznie, zaś za kwotę 3.600,00 złotych (trzy tysiące sześćset) (12 miesięcy x 300 złotych (trzysta)) można wymienić niemal corocznie wszystkie sprzęty AGD użytkowane w przeciętnym gospodarstwie domowym. Sąd I instancji uznał, że z treści oświadczenia strony nie wynika, by miesięczne wydatki na niezbędne potrzeby życiowe rodziny były na tyle duże, aby stanowiły istotne obciążenie dla trzyosobowej rodziny dysponującej relatywnie znacznym dochodem, jakim jest kwota 6.116,08 złotych (sześć tysięcy sto szesnaście 08/100). Sąd I instancji stwierdził, że z oświadczenia tego nie wynika również, by rodzina skarżącej obciążona była ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania, poza kosztami leczenia jej członków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca podnosząc m.in., że Sąd I instancji, wskazując, iż skarżąca znajduje się w trudnym położeniu życiowym, wynikającym z poważnych problemów zdrowotnych, jednocześnie odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie skarżąca kwestionuje ustalenia Sądu I instancji w przedmiocie wysokości miesięcznych kwot wydatkowanych na benzynę do samochodu. Skarżąca wskazuje, że ponoszone przez nią wydatki na benzynę są znaczne i niezbędne, gdyż musi korzystać z samochodu celem dowożenia syna na konieczną rehabilitację. W kwestii ponoszonych wydatków skarżąca wskazuje, że należy do nich doliczyć koszty wyjazdów na turnusy rehabilitacyjne w celu poprawy stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym". W niniejszej sprawie, wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony pismem z dnia 14 listopada 2009 r. i był dwukrotnie uzupełniany, tj. pismami wniesionymi w dniu 7 grudnia 2009 r. i w dniu 6 stycznia 2010 r. Zarówno przy piśmie wniesionym w dniu 7 grudnia 2009 r., jak i przy piśmie wniesionym w dniu 6 stycznia 2010 r., skarżąca zawarła dodatkowe oświadczenia obejmujące dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dane o stanie rodzinnym. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo stwierdził, że przy piśmie wniesionym w dniu 6 stycznia 2010 r. skarżąca wskazała, że podane przez nią wydatki nie uwzględniają np. kosztów naprawy samochodu. Sąd I instancji powinien jednak wziąć pod uwagę oświadczenia skarżącej składane przy pismach z dnia 14 listopada 2009 r. i z dnia 7 grudnia 2009 r. I tak do pisma z dnia 7 grudnia 2009 r. zostały przez skarżącą załączone, wystawione na męża skarżącej, faktury za remont samochodu, które Sąd I instancji powinien uwzględnić oceniając sytuację majątkową skarżącej. Do przedmiotowego pisma zostało załączone również orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej i szereg innych dokumentów wskazujących na wydatki skarżącej. Pominięcie przez Sąd I instancji powyższych informacji, budzi wątpliwości co do przeprowadzenia przez ten Sąd oceny wszystkich oświadczeń skarżącej w przedmiocie jej stanu majątkowego i rodzinnego. Rozpoznając ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji powinien odnieść się w swych rozważaniach do obszernych oświadczeń składanych przez skarżącą przy pismach z dnia 14 listopada 2009 r. i z dnia 7 grudnia 2009 r. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.