I SA/Go 231/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska(spr) Sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi I.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia wykonania decyzji i wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Skarżąca – I.W. – poprzez swojego pełnomocnika złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2009r. nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2008r. nr [...], którym odmówił przyjęcia zabezpieczenia oraz odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] września 2008 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej – doradcy podatkowego T.Z. - z [...] września 2008r. o przyjęcie zabezpieczenia w formie depozytu gotówkowego. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że w związku z wydaną decyzją z dnia [...] września 2008r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. na podstawie art. 33 d Ordynacji podatkowej w oparciu o przepis art. 33 f Ordynacji podatkowej wnosi o przyjęcie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego określonego w wymienionej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, w formie depozytu gotówkowego. Strona dalej podała, że zgodnie z art. 33d w zw. z art. 33f Ordynacji podatkowej wykonanie decyzji o zabezpieczeniu następuje przez przyjęcie przez organ podatkowy na wniosek strony, wskazanej przez stronę formy zabezpieczenia wykonania zobowiązania określonego w decyzji wymiarowej wraz z odsetkami z zwłokę. Jedną z form zabezpieczenia, która została wykonana w treści przepisu jest depozyt w gotówce. Strona w celu zabezpieczenia wykonania decyzji poprzez wniosek o przyjęcie zabezpieczenia w formie depozytu gotówkowego wskazanego w art. 33 d pkt 6 Ordynacji podatkowej, realizując swoje prawo do wskazania formy zabezpieczenia o którym jest mowa w przepisach Ordynacji podatkowej wskazała depozyt gotówkowy jako najdogodniejszą i najmniej dla strony uciążliwą formę zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa. Wniosek ten został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] października 2008r. przekazany do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Następnie w dniu [...] października 2008r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przekazał przedmiotowy wniosek do Dyrektora Izby Skarbowej. W piśmie przekazującym wniosek do Dyrektora Izby Skarbowej wskazano, że w dniu [...] października do Urzędu Kontroli Skarbowej wpłynął wniosek, złożony przez pełnomocnika I.W. o wstrzymanie wykonania decyzji [...] przy jednoczesnym przyjęciu zabezpieczania. Wniosek ten został przez organ kontroli skarbowej załatwiony odmownie w dniu [...] października 2008r. Strona odwoła się od decyzji, w związku z wydaniem których został złożony wniosek, a odwołanie łącznie z aktami sprawy zostało przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej przez organ kontroli skarbowej w dniu [...] października 2008r. W dniu [...] listopada 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie w którym odmówił przyjęcia zabezpieczenia oraz odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2008r. w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że przychylenie się do wniosku strony może doprowadzić do przedawnienia z końcem roku 2008 zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji. Od postanowienia strona skarżąca złożyła zażalenie. W zażaleniu podniosła, że organ jako jedyny powód odmowy wskazał obawę przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w rozpatrywanej sytuacji nie można mówić o uchylaniu się zobowiązanego od wykonania ciążących obowiązków. Ponadto skarżąca wskazała, że organ podatkowy orzekł w sprawie wstrzymania wykonania decyzji przed rozpatrzeniem zażalenia na postanowienie Dyrektora UKS wydanego w tej samej sprawie, wniesionego do organu w dniu [...] października 2008r. Tym samym spowodował, iż w niniejszej sprawie wstrzymania decyzji [...] toczą się dwa równoległe postępowania. W dniu [...] lutego 2009r. zaskarżonym postanowieniem nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 2008r. W uzasadnieniu podtrzymana została argumentacja zaprezentowana w postanowieniu pierwszoistancyjnym. Nadto organ wskazał, że zarzut prowadzenia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji nr [...] dwóch równoległych postępowań podatkowych nie jest zasadny z uwagi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z [...] grudnia 2008r. umarzającego postępowanie w sprawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia [...] października 2008 r. W skardze na postanowienie z dnia [...] lutego 2009r. pełnomocnik strony skarżącej postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 224a § 1 pkt 1 w związku z art. 33 d Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przyjęcia zabezpieczenia wykonania decyzji [...] z dnia [...] września 2008r. w formie depozytu gotówkowego; - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez podejmowanie działań naruszających zasadę pogłębiania zaufania podatnika do organów Państwa. W uzasadnieniu strona skarżąca przytoczyła argumentację z zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne. Nadto wskazała, że organ orzekał w sprawie wstrzymania wykonania decyzji przed rozpatrzeniem zażalenia na postanowienie Dyrektora UKS nr [...] z dnia [...] października 2008 r. wydanego w tej samej sprawie wniesionego na ręce organu w dniu 16 października 2008r. Tym samym spowodował, iż w sprawie wstrzymania wykonania decyzji [...] toczą się dwa równoległe postępowania. Strona skarżąca wskazała, że "zażalenie podatnika zostało złożone 26 listopada 2008r. i odnosiło się do stanu faktycznego postępowania w dniu jego złożenia, a nie do stanów przyszłych." Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie organu nieprawidłowość prowadzenia dwóch równoległych postępowań została naprawiono postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r. w którym umorzono nieprawidłowo prowadzone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.)-dalej P.p.s.a., Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu prowadzi do stwierdzenia, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W ocenie Sądu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności przepis art. 121 § 1, art. 122, art. 165, art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wydał rozstrzygnięcie bez wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia zakresu żądania strony zawartego we wniosku z dnia [...] września 2008r. (który wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] września 2008r.). Takim działaniem naruszył przepis art. 121 § 1, art. 122, 165 § 1 i art. 167 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana zakresu żądania strony dokonana przez organ, powoduje że postępowanie zainicjowane wnioskiem strony prowadzone jest w zupełnie innym zakresie, a to z kolei ma wpływ na wynik sprawy. W sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek strony, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, tylko i wyłącznie strona określa zakres skierowanego do organu żądania. Organ związany jest zakresem żądania strony zakreślonym we wniosku. Obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie treści żądania, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną ramę prawa materialnego lub prawa procesowego, które ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeżeli organ do którego został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania ma wątpliwości, co do tego czego dotyczy wniosek – obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony. Wniosek podatnika o rozpatrzenie sprawy wiąże organ podatkowy. Niezgodne z prawem jest wyjście organu podatkowego poza żądanie strony i prowadzenie postępowania z urzędu w innej sprawie bez uzyskania zgody strony w tym zakresie. Żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Organ jest bowiem związany tym żądaniem. Treść żądania wyznacza konkretną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma podstawowe znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47, z dnia 5 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1396/97, niepublikowany, z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, niepublikowany oraz z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1091/99, niepublikowany). O charakterze pisma decyduje wyłączne strona, zaś organ administracji w razie wątpliwości ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Taki tok postępowania nakazuje zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że strona skarżąca złożyła w dniu [...] września 2008r. wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego jak i wniosek do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W pierwszym z wymienionych wniosków, który jest przedmiotem niniejszego postępowania, strona wskazała, że wnosi o przyjęcie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego określonego w decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2008r., w formie depozytu gotówkowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że "zgodnie z art. 33 d w związku z art. 33f Ordynacji podatkowej wykonanie decyzji o zabezpieczeniu następuje poprzez przyjęcie przez organ podatkowy na wniosek strony, wskazanej przez stronę formy zabezpieczenia wykonania zobowiązania określonego w decyzji wymiarowej wraz z odsetkami za zwłokę". Wskazać należy, że w treści przedmiotowego wniosku strona nie wskazała, że składa go w trybie art. 224a Ordynacji podatkowej, ponadto nie wskazała, że jest on powiązany z wnioskiem złożonym w trybie art. 224a Ordynacji podatkowej do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Sądowi rozpoznającemu sprawę nie są znane motywy przyjęcia przez organ, iż wniosek złożony do Naczelnika Urzędu Skarbowego jest wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o którym mowa w art. 224 a Ordynacji podatkowej. Zupełnie innym jest postępowanie w sprawie zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych określone w rozdziale 3 działu III Ordynacji podatkowej, od postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji określonego w rozdziale 15 działu IV Ordynacji podatkowej. Wniosek wszczynający postępowanie, w przypadku wątpliwości co do treści żądania podania i intencji jego autora, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. W rozpoznawanej sprawie organy nie wezwały jednak wnioskodawcy do określenia przedmiotu żądania, przyjmując wbrew powołanym we wniosku przepisom (art. 33d, 33 f Ordynacji podatkowej), że dotyczy to postępowania określonego w art. 224 a Ordynacji podatkowej, czym naruszyły wyżej powołane wyżej przepisy prawa. To z kolei spowodowało, że organ prowadził postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 224a Ordynacji podatkowej na podstawie przedmiotowego wniosku jak i wniosku złożonego do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Z tego też względu zasadny jest zarzut prowadzenia równoległych postępowań w tej samej sprawie (wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora UKS w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w trybie art. 224a Ordynacji podatkowej). Rozpoznając sprawę ponownie organ ustali zakres żądania strony z wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2008r. o przyjęcie zabezpieczenia w formie depozytu gotówkowego tzn. czy jest to wniosek złożony w trybie art. 33 Ordynacji podatkowej czy też art. 224 a Ordynacji podatkowej. W pierwszej sytuacji należy uwzględnić okoliczność, że w zakresie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. wobec skarżącej została wydana decyzja określająca to zobowiązanie. Natomiast w sytuacji gdy wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora UKS z [...] września 2008r. Nr [...] w trybie art. 224a Ordynacji podatkowej – organ zobowiązany jest uwzględnić okoliczność, że wniosek dotyczący wstrzymania wykonania wyżej wymienionej decyzji Dyrektora UKS w tym trybie wpłynął do tego organu w dniu [...] października 2008r., a organ dokonał jego rozpatrzenia w dniu [...] października 2008r. poprzez wydanie postanowienia na które skarżąca złożyła zażalenie. Z uwagi na przyczynę uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd nie odniósł się do kwestii merytorycznych podniesionych w skardze gdyż byłoby to przedwczesne. Organ nie wyjaśniając zakresu żądania strony w postępowaniu prowadzonym z wniosku strony naruszył przepisy postępowania. Powyższe mogło spowodować przeprowadzenie innego postępowania niż zawnioskowane przez stronę, a tym samym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy i z tego względu, Sąd zobligowany był do uchylenia zaskarżanego rozstrzygnięcia na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na treść art. 135 p.p.s.a. uchylone zostało również postanowienie organu I instancji. Na podstawie art. 152 tej ustawy określono, że nie podlega ono wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2003 r., Nr 212 poz. 2075). Na koszty te składają się – opłata od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego 240 zł oraz uiszczony w dniu 22 kwietnia 2009r. wpis w wysokości 100 zł.