IV SA/Gl 976/08

WyrokWSA w Gliwicach2009-06-17

Skład orzekający: Wiesław Morys, Stanisław Nitecki, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy policjant będący współwłaścicielem domu jednorodzinnego w częściach ułamkowych może uzyskać pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego?
Ratio decidendi
Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przysługuje policjantowi niezależnie od tego, czy jest on wyłącznym właścicielem, czy współwłaścicielem nieruchomości. Kluczowe jest, aby posiadany udział we współwłasności był wystarczający do zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych zgodnie z normami zaludnienia. Organy administracji błędnie odmówiły przyznania pomocy, opierając się na wadliwej interpretacji przepisów i orzecznictwa, która wymagała wyłącznej własności.
Stan faktyczny
Funkcjonariusz Policji T. Ł. ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej na zakup domu jednorodzinnego. Nabył on 1/2 udziału we własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, a pozostały udział nabyła osoba trzecia. Organy Policji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że pomoc finansowa przysługuje tylko w przypadku wyłącznej własności nieruchomości, a nie współwłasności w częściach ułamkowych. Funkcjonariusz zaskarżył decyzję, argumentując, że przepisy nie wymagają wyłącznej własności i że rozporządzenie wykracza poza upoważnienie ustawowe.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. ref. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń finansowych związanych z lokalem mieszkalnym uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 94 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468) Komendant Miejski Policji w G. odmówił przyznania pomocy finansowej na zakup domu jednorodzinnego funkcjonariuszowi Komendy Miejskiej Policji w G. – młodszemu aspirantowi T. Ł.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż T. Ł. pełni służbę w Komendzie Powiatowej Policji w G. od [...]r., a funkcjonariuszem w służbie stałej został mianowany w dniu [...]r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił również, że strona dotychczas zaspokajała własne potrzeby mieszkaniowe wynajmując mieszkanie od osoby obcej, a od [...]r. pobierała równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Następnie organ ten wskazał, iż w dniu [...] r. T. Ł. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na nabycie domu jednorodzinnego, do którego dołączył sporządzoną w formie aktu notarialnego rep. A Nr [...], umowę sprzedaży z dnia [...]r., na podstawie której nabył udział (w wielkości 1/2 części) w własności nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] prowadzoną w Sądzie Rejonowym w G., w skład której wchodzi zabudowana działka gruntu nr [...] o pow. 933 m2 oraz niezabudowana działka nr [...] o pow. 55 m2. Nabywcą pozostałego udziału w własności wyżej opisanej nieruchomości została na mocy tej samej umowy M. H.. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że stosownie do postanowień art. 88 ustawy o Policji funkcjonariuszowi tej formacji przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, które jest realizowane w formie rzeczowej poprzez przydział mieszkania na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, bądź w formie finansowej przez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie. Jak następnie wskazano, stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o Policji oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, pomoc finansowa na uzyskanie lokalu w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość przysługuje policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Zaznaczono, iż pomoc finansowa, o przyznanie której ubiega się funkcjonariusz jest świadczeniem celowym, a policjant wykorzystujący środki uzyskane z tego tytułu ma uzyskać lokal w spółdzielni mieszkaniowej, własność domu jednorodzinnego lub własność lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Przywołując uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 13/99, organ podniósł, że w sytuacji gdy policjant jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego, a pozostałymi współwłaścicielami są osoby spoza grona członków jego rodziny, pomoc taka nie przysługuje, ponieważ policjant nie może uzyskać pomocy finansowej, gdy nie jest właścicielem lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, a jedynie jego współwłaścicielem w częściach ułamkowych. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano również, iż istotę współwłasności w częściach ułamkowych stanowi takie ukształtowanie stosunków między współwłaścicielami rzeczy, że własność rzeczy przysługuje im wszystkim niepodzielnie, co oznacza, iż żaden z nich nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność. Każdy natomiast spośród współwłaścicieli ma rachunkowy ułamek w tej rzeczy określony jako udział we własności. Wobec tego pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji nie może być przyznana funkcjonariuszowi będącemu jednym ze współwłaścicieli nieruchomości, bowiem może być ona udzielona jedynie na zakup rzeczy (domu, lokalu), której funkcjonariusz lub jego małżonek jest właścicielem. Przyjęcie odmiennej wykładni cytowanego przepisu prowadziłoby do finansowania ze środków resortowych osób trzecich nie związanych z Policją. Organ pierwszej instancji podniósł także, iż stosownie do brzmienia art. 2 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903), samodzielny lokal mieszkalny może stanowić odrębną nieruchomość, a o spełnieniu przesłanek pozwalających na uznanie danego lokalu mieszkalnego za odrębną nieruchomość stwierdzają w formie zaświadczenia organy właściwe w sprawach nadzoru architektoniczono-budowlanego. Z powyższą decyzją nie zgodził się T. Ł., który złożył odwołanie. W odwołaniu tym wniósł o przyznanie mu wnioskowanej pomocy. Przytaczając brzmienie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, wskazał, iż przepis ten nie uzależnia udzielenia pomocy finansowej na zakup domu jednorodzinnego od tego czy funkcjonariusz będzie jego właścicielem, czy tylko współwłaścicielem. Dodał również, iż rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469), jako akt normatywny niższej rangi wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 94 ust. 2 ustawy o Policji i jako takie nie może ograniczać przepisu art. 94 ust. 1 cytowanej ustawy. Podał także, iż od dwóch lat wspólnie z M. H. mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe, a w przyszłości zamierza wstąpić z nią w związek małżeński. Nie chce jednak uzależniać tej decyzji od udzielenia wnioskowanej pomocy. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej tej decyzji przywołał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 88, art. 94, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, w tym potwierdził fakt nabycia przez T. Ł. udziału, w wysokości 1/2 części, we własności nieruchomości, w której pozostały udział nabyła M. H.. Podał również, iż do wniosku o przyznanie pomocy finansowej funkcjonariusz dołączył wymagane dokumenty. Nadto organ odwoławczy potwierdził dotychczasowe ustalenia dotyczące przebiegu służby odwołującego się oraz jego sytuacji mieszkaniowej. Następnie odwołując się do treści art. 88 ustawy o Policji Komendant Wojewódzki Policji w K. wyjaśnił, że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków jego rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Dodał, iż prawo to może być zrealizowane w formie rzeczowej – poprzez przydział mieszkania, lub finansowej – przez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Wskazał, że również przepisy wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r., wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 97 ust. 2 ustawy, regulują zasady przyznawania tej pomocy w sposób analogiczny. W ocenie organu odwoławczego wyżej przywołane przepisy jednoznacznie stanowią, iż pomoc finansowa jest świadczeniem celowym, przy wykorzystaniu którego policjant ma uzyskać lokal w spółdzielni mieszkaniowej, własność lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź własność domu jednorodzinnego. Odnosząc się do sformułowanego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej zarzutu nieuprawnionego zastosowania § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r., organ odwoławczy podał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA 2253/03 kwestionując konieczność uzyskania przez policjanta lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nie odniósł się jednak do pozostałej części tego przepisu. Z tej zaś części wynika jakie dokumenty powinien dołączyć funkcjonariusz Policji do wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zaspokojenie swych potrzeb mieszkaniowych. Ponadto, na co zwrócono uwagę, przepis ten pozwala poszerzyć, o małżonka pozostającego z policjantem we wspólności ustawowej, krąg podmiotów, których ubieganie się o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, uprawnia do przyznania policjantowi pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, organ odwoławczy uznał, że policjantowi, który nabył jedynie udział we własności nieruchomości, której częścią składową jest dom jednorodzinny, nie przysługuje pomoc finansowa z art. 94 ust. 1 cytowanej ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko organ ten przytoczył wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 13/99 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 470/07. Z ich treści wynika, iż pomoc finansowa nie przysługuje policjantowi, który jest jedynie współwłaścicielem w części ułamkowej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, albowiem w takim wypadku jest właścicielem idealnej części tej nieruchomości i w sytuacji nie wyodrębnienia lokalu mieszkalnego w drodze zniesienia współwłasności nie można uznać, że uzyskane przez policjanta prawo jest formą realizacji jego uprawnienia do lokalu mieszkalnego uzasadniającą przyznanie pomocy finansowej ze środków przeznaczonych na ten cel. Nadto przywołując uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1145/04, organ odwoławczy wskazał, iż zagwarantowane w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji prawo policjanta do lokalu mieszkalnego dla siebie i członków rodziny, nie może być zrealizowane w formie pomocy finansowej w przypadku nabycia udziału we współwłasności innej niż wynikająca z małżeńskiej wspólności majątkowej. Zatem w sytuacji, gdy policjant jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego wespół z osobą, z którą nie pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej, a tylko we wspólnym gospodarstwie domowym (z takim stanem faktycznym mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy), nie występuje podstawa przyznania mu pomocy finansowej, ze względu na to, że faktycznie nie nabył prawa własności domu jednorodzinnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. Ł. podniósł, iż wyżej opisana decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. jest dla niego krzywdząca. Wskazał, iż z uzasadnienia decyzji zarówno pierwszej jak i drugiej instancji wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że podstawę tych rozstrzygnięć stanowiło ustalenie, iż M. H. nie będąc jego żoną, nie jest dla niego osobą najbliższą, pomimo tego, iż od dwóch lat prowadzi wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe. Dodał również, że jego konkubina jest w trzecim miesiącu ciąży i spodziewa się dziecka, którego on jest ojcem. Ponadto ponownie wskazał na przekroczenie przez przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r., delegacji ustawowej zawartej w art. 94 ust. 2 ustawy o Policji. Podał także, iż z dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup nieruchomości została mu cofnięta wypłata równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, co jednoznacznie świadczy, w jego ocenie, o uznaniu go za właściciela nieruchomości mogącego samodzielnie decydować o jej przeznaczeniu i sposobie wykorzystania. Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji w K. podtrzymując wcześniejszą argumentację, przedstawioną w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 1 wyżej wymienionej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem określone środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie ustalenia dotyczące stanu faktycznego nie wzbudzają żadnych wątpliwości między organami administracji a skarżącym, zatem nie będą one przedmiotem dodatkowych wyjaśnień i ustaleń, tym bardziej, że przeprowadzona analiza akt administracyjnych pozwala uznać, że w tym zakresie rozważania organów administracji są pełne i wyczerpujące. Istota sporu w ramach niniejszej sprawy dotyczy odmiennej interpretacji przepisów prawa przez skarżącego i organy administracji, a w szczególności tego, czy policjant będący współwłaścicielem domu w częściach ułamkowych może uzyskać pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, czy też taka pomoc mu nie przysługuje. Z tego też powodu niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w sprawie. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z kolei po myśli art. 94 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Przywołane powyżej przepisy ustawy o Policji zamieszczone zostały w rozdziale 8 ustawy zatytułowanym mieszkania funkcjonariuszy Policji. Unormowania zamieszczone we wskazanym rozdziale dotyczą uprawnień policjanta do lokalu mieszkalnego, względnie regulują zastępcze formy wsparcia policjanta nie dysponującego takim lokalem. Istotą powyższych unormowań jest zapewnienie funkcjonariuszowi możliwie najlepszych warunków pełnienia służby, tak aby była ona możliwie najefektywniejsza i zgodna z interesem Państwa. Z treści art. 88 ustawy o Policji wynika w sposób jednoznaczny, że podstawowym prawem przysługującym policjantowi jest prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. W przypadku, gdy policjant nie dysponuje lokalem mieszkalnym wówczas przysługują mu inne prawa, a w szczególności przewidziane art. 94 ust. 1 ustawy o Policji prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zatem jest to forma zastępcza rekompensująca niemożność zapewnienia podstawowego prawa przysługującego policjantowi. Kolejną kwestią wymagającą uwagi jest analiza postanowień zamieszczonych w art. 94 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem otrzymanie pomocy finansowej uwarunkowane jest wystąpieniem szeregu przesłanek. Przesłanki te są o charakterze negatywnym oraz pozytywnym i łączne ich wystąpienie daje dopiero możliwość uzyskania wskazanej pomocy. Przesłanką negatywną, która musi wystąpić to nie otrzymanie lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast przesłanką pozytywną, warunkującą przyznanie powyższej pomocy, jest określenie rodzaju nieruchomości lokalowej, której nabycie może być wsparte w ramach tego świadczenia. Pomoc ta może być przyznana na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z treści tego przepisu wynika, że pomoc finansowa może być udzielona alternatywnie na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Gdy idzie o lokal mieszkaniowy w spółdzielni mieszkaniowej sytuacja jest jasna i nie wymaga ona żadnych dodatkowych rozważań, natomiast takie konieczne są w przypadku domu jednorodzinnego i lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z treści art. 94 ust. 1 ustawy o Policji zdaniem składu orzekającego wynika w sposób jednoznaczny, że pojęcie "odrębnej nieruchomości" dotyczy tylko lokalu mieszkalnego i nie może być łączone z domem jednorodzinnym. Za taką interpretacją omawianego przepisu przemawia jego wykładnia językowa, jak również systemowa, ponieważ zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Skoro ustawodawca rozróżnia dom jednorodzinny i lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, to oznacza, że nadaje im odmienne znaczenie i dysponowanie każdym z wymienionych rodzajów nieruchomości umożliwiających zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych stwarzało będzie podstawę do ubiegania się o przyznanie wnioskowanej pomocy. Do rozważenia pozostaje kolejna kwestia, a mianowicie, czy z treści omawianego przepisu wynika wymóg aby policjant ubiegający się o przyznanie wnioskowanej formy pomocy był wyłącznym właścicielem danej nieruchomości, czy też dopuszczalne jest aby był jej współwłaścicielem. W przypadku tak postawionego pytania należy wpierw zwrócić uwagę na fakt, że współwłasność nie jest odrębną formą a rodzajem własności. Jednocześnie ustawodawca zakłada przyjście funkcjonariuszowi z pomocą w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych poprzez przyznanie mieszkania lub w innych formach prawnych. W przypadku pomocy finansowej jest to działanie zmierzające do tego, aby dany funkcjonariusz dysponował lokalem, przy wykorzystaniu którego będzie mógł w sposób efektywny pełnić swoją służbę. Zatem celem tej pomocy jest zapewnienie warunków mieszkaniowych adekwatnych do jego sytuacji osobistej i rodzinnej. Analiza wskazanych przepisów z tej perspektywy pozwala uznać, że to czy będzie on jedynym właścicielem lokalu bądź też jedynie współwłaścicielem jest drugoplanowa. Odgrywałaby ona rolę jedynie wówczas, gdyby udział we współwłasności był niższy od przysługującej danemu policjantowi normy zaludnienia, ponieważ wówczas nie zostałaby zaspokojona jego potrzeba mieszkaniowa, a tym samym nie zostałby zrealizowany cel ustawy. Przedstawione powyżej rozważania posiadają istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ organy administracji obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania pomocy finansowej z tego powodu, że skarżący nabył wspólnie z M. H. w częściach po 1/2 dom jednorodzinny, zatem jest współwłaścicielem w częściach ułamkowych lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego. Nadto organy te odwołały się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt I SA 13/99 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 470/04, w których przywołano wskazaną argumentację, jak również zaznaczono, że zastępczą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego nie jest w żadnym razie nabycie zabudowanej nieruchomości na zasadach współwłasności. Policjant nabywa bowiem w takim przypadku jedynie idealną część tej nieruchomości i bez wyodrębnienia lokalu mieszkalnego w drodze zniesienia współwłasności nie można mówić o tym, że uzyskane przez policjanta prawo jest formą realizacji jego prawa do lokalu mieszkalnego uzasadniającą przyznanie pomocy finansowej ze środków przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych policjantów. W świetle przedstawionych powyżej rozważań jak również mając na uwadze argumentację zamieszczoną w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji niezbędna jest bliższa analiza przywołanych orzeczeń sądów administracyjnych. W wyroku NSA z dnia 27 października 1999 r. wskazuje się między innymi, że przedmiotowa pomoc przysługuje policjantowi w sytuacji określonej normą art. 94 ust. 1 na uzyskanie spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego. Chodzi tu więc o sytuację, gdy policjant przy wsparciu omawianej pomocy finansowej ma uzyskać lokal w spółdzielni mieszkaniowej, własność lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość bądź własność domu jednorodzinnego. Zatem w wyroku tym akcentuje się w sposób wyraźny i jednoznaczny, że funkcjonariusz ma dysponować tytułem, wyłącznej własności na rzecz lokalu, na który ubiega się o przyznanie pomocy. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zaprezentowanego we wskazanym wyroku, ponieważ z treści art. 94 ust. 1 ustawy o Policji nie wynika, aby przyznanie przedmiotowej formy pomocy uzależnione było od dysponowania tytułem wyłącznej własności danej nieruchomości (lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego). Nadto zamieszczono w uzasadnieniu przywołanego wyroku argumentację dotyczącą tego, że przedmiotowa pomoc w przypadku współwłasności w częściach ułamkowych przyznana byłaby osobie trzeciej, a to byłoby sprzeczne z jej istotą. Z takim stanowiskiem skład orzekający w niniejszej sprawie się nie zgadza. Jak zostało to już powyżej zaznaczone pomoc pieniężna na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest formą zastępczą przysługującą policjantowi w przypadku nie otrzymania stosownego mieszkania w drodze decyzji administracyjnej. Warto zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku otrzymania przez policjanta pomocy pieniężnej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, nie jest równoznaczne z tym, że w tym lokalu będą zamieszkiwać wyłącznie osoby uprawnione w dniu wydania decyzji. Zatem przedstawiona argumentacja nie jest trafna i nie uwzględnia istoty wskazanego unormowania. W świetle powyższego należy opowiedzieć się za stanowiskiem, zgodnie z którym pomoc finansowa na uzyskanie lokalu przyznawana jest funkcjonariuszowi niezależnie od tego, czy jest on wyłącznym właścicielem czy też współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że konsekwencją przyjęcia stanowiska zajętego w powyższym wyroku jest to, że dany policjant nie tylko nie uzyskuje pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, ale także traci prawo do równoważnika pieniężnego przysługującego z powodu nie posiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Takie rozwiązanie jest sprzeczne z podstawowym celem pomocy mieszkaniowej. Zdaniem składu orzekającego należy zwrócić uwagę na fakt, że pomoc finansowa przysługuje policjantowi, a zatem organy administracji nie działają tu w warunkach uznania administracyjnego i w przypadku zaistnienia okoliczności przewidzianych art. 94 ust. 1 zobowiązane są ją przyznać. Istotą tej pomocy jest umożliwienie policjantowi zamieszkiwanie, w takich warunkach, które pozwolą mu na efektywne pełnienie służby, zatem faktycznie pomoc ta ukierunkowana jest jedynie na policjanta i na osoby jemu bliskie będące członkami rodziny zgodnie z treścią art. 89 ustawy o Policji. Zatem posiadanie rodziny ma wpływ nie na samo prawo do otrzymania przedmiotowej pomocy, lecz na jej wysokość, tym samym można uznać, że ilość członków rodziny wpływa jedynie na ilość norm zaludnienia, która determinuje wysokość otrzymywanej pomocy. W wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r. akcentuje się, że nabycie zabudowanej nieruchomości na zasadach współwłasności nie jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Policjant nabywa bowiem w takim przypadku jedynie idealną część tej nieruchomości i bez wyodrębnienia lokalu mieszkalnego w drodze zniesienia współwłasności nie można mówić o tym, że uzyskane przez policjanta prawo jest formą realizacji jego prawa do lokalu mieszkalnego uzasadniającą przyznanie pomocy finansowej ze środków przeznaczonych na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych policjantów. Jak zostało to już zaakcentowane skład orzekający nie podziela tego stanowiska, albowiem wychodzi z odmiennego założenia, że pomoc przysługuje policjantowi i on jest jej adresatem, natomiast to czy jest to własność wyłączna czy współwłasność nie ma znaczenia. Stanowisko takie zakłada jednocześnie, że w sytuacji współwłasności policjant zobligowany jest do dysponowania taką jej częścią, która będzie wyczerpywała przysługujące mu normy zaludnienia. Jeżeli wskazany warunek zostanie dopełniony wówczas może on w sposób skuteczny ubiegać się o przyznanie przedmiotowej pomocy. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu odwoławczego. Organ ten kierując się wykładnią zamieszczoną w uzasadnieniu niniejszego przepisu winien dokonać ponownej analizy stanu faktycznego w sprawie, a następnie podjąć rozstrzygnięcie uwzględniając wskazaną interpretację przepisów ustawy o Policji. Sąd nie orzekał stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wykonalności zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło