II SA/Bd 908/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2008 r. sprawy ze skargi firmy A w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania spraw dotyczących rekultywacji gruntów według właściwości oddala skargę. Firma A. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła do Starosty L. z wnioskiem o dokonanie na podstawie art. 102 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27.04.2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006r., Nr 129, poz. 902 ze zm.) rekultywacji na działkach o nr ewidencyjnych: – 81/1, 83, 85/1 położonych we wsi W., gm. T., stanowiących własność C. S., – 86/3 i 84/1 położonych w miejscowości K. R., gm. T., stanowiących własność T. i A. S., – 65/2 położonej w miejscowości K. R., gm. T., stanowiącej własność W. i M. M. Zawiadomieniami z dnia [...]r., znak [...], [...], [...] Starosta L. wszczął z urzędu postępowania w sprawie rekultywacji gruntów. Decyzjami z dnia [...]r., znak [...], [...], [...] Starosta L. umorzył postępowanie w przedmiotowych sprawach jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...]r., znak [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zobowiązał inwestora Firmę A. S.A. do zrekultywowania przekształconych gruntów, zdjęcia wierzchniej warstwy uprawowej i wykorzystania jej do rekultywacji i przystosowania gruntów do ponownego zagospodarowania. Organ wskazał także, iż między właścicielami nieruchomości i inwestorem nie doszło do porozumienia w sprawie rekultywacji. Uznał, iż ponieważ prowadzone negocjacje między stronami nie przyniosły rezultatów Starosta L. orzekł o umorzeniu prowadzonego z urzędu postępowania z uwagi na brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Od powyższych decyzji odwołanie wniosła Firma A S.A. zarzucając im naruszenie art. 7 kpa, 8 kpa, art. 35 kpa, art. 77 kpa, art. 105 kpa, art. 107 kpa oraz art. 102 ust. 4 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Skarżący wskazał w szczególności, że w chwili wydania decyzji z dnia [...]r., znak [...], przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L., posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na podstawie umowy cywilno-prawnej. Po wykonaniu inwestycji umowa ta została wypowiedziana z winy właścicieli nieruchomości. Obecnie skarżący nie dysponuje prawami do przedmiotowej nieruchomości pozwalającymi na przeprowadzenie rekultywacji, zatem stan faktyczny odpowiada sytuacji określonej w przepisie art. 102 ust. 4 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Zarzucił organowi, iż unika załatwienia sprawy w trybie art. 102 ust. 4 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Decyzjami z dnia [...]r. Nr [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło zaskarżone decyzje w całości i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, iż grunt na powyższej działce nie został, bowiem zrekultywowany po realizacji inwestycji polegającej na budowie gazociągu tranzytowego DN 1400 na terenie gminy T. Kolegium podkreśliło, że owej bezprzedmiotowości postępowania nie można także opierać, na tym, że decyzją z dnia [...]r., znak [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zobowiązał inwestora Firmę A S.A. do zrekultywowania przekształconych gruntów. Wskazało również, że zarówno na podstawie przepisów art. 20 ust.1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak tez art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska obowiązek rekultywacji powstaje ex lege, a cały natomiast proces rekultywacji jest określany szczegółowo w decyzjach wydanych na podstawie przepisów art. 22 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, czy art. 106 ust. ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Starosta L. na podstawie art. 65 kpa w związku z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2007 r. Nr 75 poz. 493) przekazał według właściwości Wojewodzie [...] akta sprawy: 1. znak: [...] dotyczące rekultywacji gruntu na działkach o nr ew. 81/1, 83,85/1 położonych w miejscowości W., gm. T., stanowiących własność C. S., 2. znak: [...] dotyczące rekultywacji gruntów działki o nr ew. 65/2, położonej w miejscowości K. R., gm. T., stanowiącej własność W. i M. M., 3. znak: [...] dotyczące rekultywacji gruntu na działce o nr ew. 86/3 położonej w miejscowości K. R., gm. T., stanowiącej własność A. S. i T. S., podnosząc, że toczące się przed tutejszym organem w/w postępowania zostały wszczęte z urzędu na podstawie art. 102 ustawy z dnia 18 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie zapisem art. 32 tejże ustawy, został uchylony art. 102 POŚ na mocy, którego Starosta L. prowadził postępowania w sprawie rekultywacji przedmiotowych gruntów, niekorzystnie przekształconych, podczas budowy gazociągu Jamał Europa-Zachodnia, mając na względzie szeroko rozumianą ochronę powierzchni ziemi jako dobra wspólnego. W związku z powyższym Starosta podkreślił, że art. 35 ust., który stanowi: "Do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 32, tj. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U . z 2006r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.), w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że organem właściwym jest wojewoda". Na postanowienie z dnia 28 czerwca 2007 r. przekazujące Wojewodzie [...] do załatwienia sprawę rekultywacji gruntu zażalenie wniósł C. S. zarzucając naruszenie porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu zażalenia C. S. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia [...] r. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, iż rozpatrywana przez organ I instancji sprawa dotyczy wykonania – zakończenia rekultywacji gruntów zdewastowanych w związku z realizacją budowy gazociągu Jamał – Europa Zachodnia, tj. przywrócenia gruntom wartości użytkowych, których zdewastowanie powstało w wyniku niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, a w takim przypadku kwestie te objęte są regulacjom ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stosownie do art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych – dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor parku. W skardze wniesionej do Sądu Firma A S.A. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając jednocześnie naruszenie art. 7, 8, 124 § 2 kpa oraz art. 102 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga podlega oddaleniu. W ocenie Sądu, kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. jest prawidłowe. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W myśl tego przepisu - organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż rozpatrywana przez organ I instancji sprawa dotyczy wykonania – zakończenia rekultywacji gruntów zdewastowanych w związku z realizacją budowy gazociągu Jamał – Europa Zachodnia, tj. przywrócenia gruntom wartości użytkowych, których zdewastowanie powstało w wyniku niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, a w takim przypadku kwestie te objęte są regulacją ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zakres przedmiotowy ustawy określony został, w art. 1 zgodnie, z którym, ustawa ta reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji wartości użytkowej gruntów. Natomiast przez rekultywację gruntów należy rozumieć nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Stosownie do art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych – dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor parku. Podzielając stanowisko organu w niniejszej sprawie, należy podkreślić, że regulacje dotyczące rekultywacji i zagospodarowania gruntów zdegradowanych lub zdewastowanych zawarte są w rozdziale 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stosownie do art. 20 ust. 1, do rekultywacji gruntów na własny koszt zobowiązany jest podmiot, który spowodował utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów. Jak wynika z art. 22 ust. 1 ustawy, wydania decyzji wymaga z jednej strony określenie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów (w oparciu o opinie rzeczoznawców), osoby zobowiązanej do rekultywacji oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów, zaś z drugiej strony uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Zgodnie z ustępem 2 art. 22 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Podkreślić należy, iż przepisów art. 20 i 22 ww. ustawy nie stosuje się do rekultywacji gruntów, które zostały zanieczyszczone substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami. Do rekultywacji tych gruntów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Stosownie zaś do art. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie ustawa ta reguluje zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku. Przez szkodę w środowisku w rozumieniu tej ustawy przyjmuje się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska. Przez szkodę w środowisku dotyczącą powierzchni ziemi rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. Organem ochrony środowiska w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest wojewoda (art. 7 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed 30 kwietnia 2007r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 32, tj. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U . z 2006r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.), w brzmieniu dotychczasowym, z tym że organem właściwym jest wojewoda. W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w realiach rozpatrywanej sprawy brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia i przekazania Wojewodzie [...] akt sprawy dotyczącej rekultywacji gruntów, do której zastosowanie mają przepisy ustawy. Stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta. Nadto zgodzić się należy z argumentacją organu odwoławczego, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na zastosowanie art. 102 ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie rekultywacji gruntów zdewastowanych w wyniku niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu. Brak jest, zatem przesłanek do prowadzenia postępowania w zakresie skażenia gleby lub ziemi na podstawie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, dla którego właściwym jest wojewoda. Reasumując powyższe rozważania w ocenie Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. zostało wydane w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy, zgodnie z dyspozycją art. 7 i 77 § 1 kpa oraz z uwzględnieniem istniejącego stanu prawnego. Wprawdzie rozstrzygnięcia dotyczące przekazania spraw rekultywacji gruntów według właściwości winny być rozstrzygane w formie oddzielnych decyzji administracyjnych. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).