II SA/Go 217/09

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-06-18

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Mirosław Trzecki, Ireneusz Fornalik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie, jeśli sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie, jeśli decyzja ta narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicatae) poprzez rozstrzyganie sprawy już zakończonej decyzją ostateczną. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie może stwierdzić nieważności decyzji organu pierwszej instancji, gdyż taka kompetencja nie jest przewidziana w art. 138 k.p.a., a jedynie uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Stan faktyczny
Skarżący S.A. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego. Po serii decyzji, w tym uchylenia i stwierdzenia nieważności przez WSA, organ wydał decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. uchylającą własną decyzję z grudnia 2007 r. i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył tę decyzję, kwestionując rozstrzygnięcia organu. Sąd administracyjny rozpoznał legalność tej ostatniej decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Inspektor Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. sprawy ze skargi S.A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. W dniu [...] marca 2009 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym - k.3) S.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Wynikający z akt administracyjnych sprawy stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z dnia [...] lutego 2000 r. S.A. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dalej zwanego Kierownikiem Urzędu, z wnioskiem o przyznanie uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik (Dz. U. Nr 87, póz. 395 ze zm.), dalej zwanej ustawą. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] Kierownik Urzędu umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z w/w wniosku ze względu na niezachowanie przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku, a określonego w art. 4 ust. 5 ustawy (termin upłynął z dniem 31 grudnia 1999 r). Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. (sygn. akt P 24/02) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z wnioskiem S.A. o wznowienie postępowania postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu działając w oparciu o treść art. 145 a § 1 i 2 kpa orzekł o wznowieniu postępowania administracyjnego umorzonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 151 § 2 kpa stwierdził, iż decyzja z dnia [...] września 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa jednocześnie odmawiając jej uchylenia na skutek okoliczności, o której mowa w art. 146 § 1 kpa tj. upływ pięcioletniego terminu od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. S.A. ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie. Na skutek powyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] Kierownik Urzędu orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy w/w świadczenia z uwagi na fakt niespełnienia przez niego warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP określonego przepisami prawa (art. 2 pkt 2 lit. a ustawy). Pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. zatytułowanym ,,skarga" S.A. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na niesłuszność rozstrzygnięcia organu decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. W związku z powyższym decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. została uchylona decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...], a sprawa z wniosku z dnia [...] lipca 2007 r. przekazana została do rozpoznania w trybie art. 154 kpa. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu działając na mocy art. 154 § 1 kpa i art. 2 pkt 2 lit. a, art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] września 2000 r. i o odmowie przyznania S.A. uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...]. Na skutek skargi wniesionej przez S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 464/08 Sąd stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] i Nr [...]. Sąd wskazał w uzasadnieniu, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] uchylająca decyzję organu z dnia [...] grudnia 2007 r. i przekazująca sprawę z wniosku z dnia [...] lipca 2007 r. do rozpoznania w trybie art. 154 kpa, wydana została na skutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., a zatem organ II instancji zobligowany był do zastosowania treści art. 138 kpa. Zdaniem Sądu rażącym naruszeniem prawa było więc wydanie przez organ orzeczenia wbrew treści art. 138 kpa i na etapie postępowania odwoławczego przekazanie wniosku strony do odrębnego trybu postępowania. W konsekwencji również decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] wydana w trybie art. 154 kpa zapadła z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zwrócił uwagę, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. winna być rozpatrzona w ,,normalnym" trybie odwoławczym, a skoro w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. skarżący powołał się na treść art. 154 kpa to organ winien rozważyć możliwość wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego w trybie mającym na celu weryfikację decyzji ostatecznej. W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Kierownik Urzędu powołując się na treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ przytoczył w uzasadnieniu decyzji w sposób skrótowy przebieg postępowania administracyjnego w sprawie wskazując na wydane w jego trakcie rozstrzygnięcia. Kierownik Urzędu zwrócił uwagę, iż poza decyzją Kierownika z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie pozostała niewzruszona decyzja ostateczna z dnia [...] września 2000 r. Nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał się na naczelną zasadę postępowania administracyjnego tj. zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa., zgodnie z którą po wydaniu decyzji ostatecznej działania strony pragnącej jej zmiany powinny polegać na złożeniu żądania wzruszenia takiej decyzji w trybie przewidzianym przepisami kpa. Organ podkreślił, iż strona nie może żądać ponownego rozpoznania sprawy, w której wydana już została decyzja ostateczna. Z uwagi na fakt, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] dotknięta jest wadą wymienioną a art. 156 § 1 pkt 3 kpa tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną Kierownik Urzędu uznał za stosowne uchylić decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Kierownik dodał, iż wniosek strony z dnia [...] grudnia 2007 r. w części dotyczącej uchylenia bądź zmiany decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2000 r. zostanie rozpoznany w trybie art. 145 kpa odrębną decyzją administracyjną. S.A. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. dając w niej wyraz swojemu niezadowoleniu z podjętych przez Kierownika Urzędu rozstrzygnięć i podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie w uzasadnieniu przytaczając argumentację uprzednio zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd - nie przejmując sprawy do jej merytorycznego załatwienia - bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją. Rozważania w niniejszej sprawie wypada rozpocząć od następujących uwag mających charakter porządkowy. Postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przyznania skarżącemu – S.A. uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik (Dz. U. Nr 87, póz. 395 ze zm.), dalej zwanej ustawą, toczy się od roku 2000 r., a w jego trakcie wydawane były przez organ liczne orzeczenia administracyjne wielokrotnie uchylane zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym. Stąd szczególnie istotne z punktu widzenia rozpoznawanej skargi, było dokładne prześledzenie przez Sąd przebiegu postępowania administracyjnego i ustalenie pozostających w obrocie prawnym zapadłych rozstrzygnięć. Dodatkową trudność w zakresie w/w ustaleń powodowało stosowanie przez organ w prowadzonym postępowaniu administracyjnym różnych trybów przewidzianych przepisami kpa, normalnego i nadzwyczajnego. Z powyższych względów na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem zaskarżenia na gruncie niniejszej sprawy jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] (o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia) i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Uchylona zaskarżoną decyzją, decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. wydana została przez organ po rozpoznaniu wniosku S.A. z dnia [...] lipca 2007 r, złożonego przez wnioskodawcę pomimo wcześniejszego umorzenia przez organ postępowania w sprawie przyznania mu w/w świadczenia (decyzją z dnia [...] września 2000 r.). Natomiast decyzja będąca przedmiotem skargi S.A. wydana została przez organ po stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 października 2008 r. nieważności decyzji Kierownika Urzędu (z dnia [...] czerwca 2008 r, z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] i Nr [...]) wydanych w pod wpływem wniosku S.A. z dnia [...] grudnia 2007 r. po zakończeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, po zwrocie akt przez Sąd, organ rozpoznał pismo S.A. z dnia [...] grudnia 2007 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] grudnia 2007 r., które wcześniej organ przyjął jako wniosek o wznowienie postępowania i rozpoznał w ramach trybu nadzwyczajnego - art.154 kpa. Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wówczas do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, w tym przepis art. 138 kpa dotyczący wydanego rozstrzygnięcia. Zatem dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ związany był treścią art. 138 kpa i zobligowany do zastosowania w wydanym rozstrzygnięciu sentencji zgodnie z treścią w/w przepisu. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Kierownik Urzędu wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylając decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007 r. i umarzając postępowanie pierwszej instancji, o czym świadczą podane poniżej okoliczności. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, iż na gruncie niniejszej sprawy, dotyczącej przyznania S.A. świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r., funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczne orzeczenie tj. decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2000 r. umarzająca postępowanie w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy próba jej uchylenia w ramach wznowionego postępowania zakończyła się jedynie stwierdzeniem przez organ decyzją z dnia [...] marca 2006 r., iż decyzja z dnia [...] września 2000 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na upływ pięcioletniego okresu, wzruszenie jej było niemożliwe. Zatem decyzja z dnia [...] września 2000 r. funkcjonuje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności i trwałości. Wydanie ponownie decyzji we wskazanym przedmiocie możliwe byłoby tylko i wyłącznie po utracie mocy obowiązującej przez decyzję z dnia [...] września 2000 r. Powyższe potwierdza treść art. 16 § 1 k.p.a. ustanawiającego ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z nią decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, a chylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. "Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji stosunków prawnych, dlatego w świadomości społecznej zasada ta uchodzić będzie z pewnością za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego" (W.Dawidowicz, Ogólne postępowanie..., s. 123). Zasada trwałości decyzji administracyjnej służy realizacji takich wartości, jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa, zaufanie do prawa (M. Zdyb, J. Stelmasiak, Zasady ogólne..., s. 116). "Trwałość decyzji nie jest równoznaczna z jej niezmienialnością. Oznacza ona taką stabilizację decyzji administracyjnej, która jest niezbędna dla pewności obrotu prawnego, z uwagi na interes publiczny i interes stron (G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom l. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II.). Nie budzi wątpliwości, iż naruszeniem prawa i to kwalifikowanym jest ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta powodując tym naruszenie zasady podstawowej zasady res iudicatae (powaga rzeczy osądzonej). Powyższe oznacza, iż ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA nr 1, póz. 47). Podkreślić należy, iż zasada ta dotyczy także decyzji o umorzeniu postępowania, por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1998 r., III SA 103/97, OSP 1999, z. 1, póz. 19 z glosą B. Adamiak: "Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawy, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.)". Powyższe potwierdza także wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., l SA/Gd 1279/96, niepublikowany zgodnie z którym: "Przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Wzruszenie jej może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie zawsze musi spotkać się ze skutecznym zarzutem nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.)." Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie res iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Zatem sprawa musi dotyczyć tych samych podmiotów oraz posiadać ten sam przedmiot, tj. podstawę prawną, podstawę faktyczną i treść żądania strony. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu zachodzi tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2000 r. umarzająca postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia oraz zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. o odmowie przyznania skarżącemu tegoż samego świadczenia. Ustawodawca przewidział na gruncie kpa możliwość zaistnienia opisanej powyżej sytuacji (tzn. gdy wydana zostaje decyzja w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną) i stąd jako rozwiązanie wprowadzone zostało w treści art. 156 § 1 pkt 3 kpa stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Jednakże należy mieć na uwadze, iż na etapie postępowania odwoławczego (w niniejszej sprawie mającego zastosowanie odpowiednie) organowi kontrolnemu nie przysługuje prawo do orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji organu l instancji nawet jeżeli spełnione zostaną przesłanki z art. 156 kpa, gdyż taka opcja nie została przewidziana w treści art. 138 kpa, który organ kontrolny jest zobligowany stosować. Stąd jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem w świetle obowiązujących przepisów jest zastosowanie przez organ kontrolny art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uchylenie decyzji organu l instancji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji. Wskazany przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w w/w przepisie i przyjąć, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140), czyli przepis art. 105. W tym kierunku zmierza piśmiennictwo i orzecznictwo, które zgodnie przyjmuje, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1989, s. 590), przy czym idzie tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1985 r., III SA 1105/84, RNGA 1986, nr 2, s. 37; GAP 1987, nr 5, s. 43, w którym stwierdzono, że: "l Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu l instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania). Zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 jako zasadne w takiej sytuacji potwierdza także orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym wyrok NSA z dnia 7 maja 2002 r., l SA 2470/00, niepubl., w myśl którego: "Przykładem uzasadniającym uchylenie decyzji i umorzenie postępowania może być: sytuacja gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, skierowanie jej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, naruszenie przepisów o właściwości". W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż koniecznym było na gruncie niniejszej sprawy usunięcie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., jako naruszającej zasadę powagi rzeczy osądzonej i umorzenie postępowania pierwszej instancji, które stało się w tych okolicznościach sprawy bezprzedmiotowe. Zatem skoro w/w kwalifikowaną wadę organ dostrzegł w tok>u rozpoznawania złożonego przez S.A. środka zaskarżenia, to prawidłowo wyeliminował wadliwe rozstrzygnięcie poprzez jego uchylenie, nie zaś poprzez stwierdzenie jego nieważności, gdyż ta sankcja zastrzeżona jest wyłącznie dla zawierających wady kwalifikowane rozstrzygnięć ostatecznych. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu nie budzi zastrzeżeń pod względem zgodności z przepisami prawa, w konsekwencji czego działając w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło