II GSK 690/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka – Szpringer Protokolant Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 552/09 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. W. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 marca 2010 r. o sygnaturze V SA/Wa 552/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2009 r. o nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2008 r. o nr [...] w sprawie ze skargi M. W. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu UE. Orzekł także o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji przyjął, że wydane decyzje są błędne, skoro przyjęły za podstawę odmowy nie datę faktycznego otrzymania środków finansowych przyznanych przez bank, czyli 15 stycznia 2007 r. (uruchomienie pierwszej transzy kredytu), lecz datę zawarcia umowy kredytu, czyli 12 grudnia 2006 r. Wynika to nie tylko z § 2 ust. 2 pkt 3 i § 26a ust. 1, 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.), art. 69 ustawy – Prawo bankowe, § 18 w związku z § 4, 5 umowy kredytu z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej nabycia własności gospodarstwa rolnego i ustanowienia hipoteki na tej nieruchomości a także słownikowego pojęcia "otrzymać" pod redakcją S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN 1969, s. 526 "Mały Słownik Języka Polskiego". Chodzi o znaczenie pojęcia "otrzymać". Oznaczało to wypełnienie przesłanki nabycia i objęcia gospodarstwa rolnego w drodze kupna 10 stycznia 2007 r. i najwcześniej od tej daty możliwość rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Zatem wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożony 3 marca 2008 r. należało przyjąć jako złożony w okresie 14 miesięcy od dnia nabycia gospodarstwa rolnego, czyli rozpoczęcia działalności rolniczej a nie wcześniej. Oznacza to, że przyczyna odmowy przyznania pomocy finansowej była niezgodna z prawem. Ocena powyższa nastąpiła w związku z następującymi okolicznościami sprawy. W dniu 3 marca 2008 r. M. W. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach powyższego rozporządzenia w związku z przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.). Z przepisu § 26a rozporządzenia wynikają dwa warunki wstępne uprawniające do uzyskania tej pomocy. Pierwszy, to nabycie gospodarstwa w drodze innej niż darowizna lub spadkobranie, zaś drugi, to rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej nie wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. W dniu 12 grudnia 2006 r. M. W. zawarła umowę kredytu a kredyt preferencyjny został udzielony 15 stycznia 2007 r. Istota sporu w związku z tym sprowadziła się do ustalenia, co należy rozumieć przez datę otrzymania kredytu preferencyjnego. Powyższe oznaczało, że zarzuty skargi okazały się uzasadnione i dlatego skarga została uwzględniona. W skardze kasacyjnej Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołując się na naruszenie przepisów prawa materialnego zarzuciła błędną wykładnię § 2 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 7 ust. 4 i § 26a ust. 2 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1443 ze zm.). W uzasadnieniu podała, że błędnie oceniono wypełnienie przesłanki do uzyskania pomocy. Chodzi o wykładnię pojęcia "otrzymanie kredytu". Faktycznie doprowadzono do stwierdzenia otrzymania środków finansowych. Wadliwość tej wykładni zaprzecza zasadom funkcjonowania całemu systemowi pomocy. Dla kasatora ustalenie daty rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, to niewątpliwie data zawarcia umowy kredytu. Regulacje kredytowe nie mają wpływać na sposób stosowania przepisów prawa publicznego. Nie jest prawdą, że definicja kredytu nawiązuje do pojęcia "otrzymania" lecz do pojęcia "wykorzystanie". Oznacza to, że nie należy uzależniać od siebie tych pojęć. Zarzuty skargi są wobec tego uzasadnione a wyrok niezgodny z prawem. Strona przeciwna wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych pisma. Chodzi o brak powołania podstaw kasacyjnych, zakres zaskarżenia. W przypadku braku przyjęcia odrzucenia, o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. W ocenie strony wydany wyrok jest zgodny z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie powołuje żadnych przepisów proceduralnych, o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Tak ustalony stan faktyczny uzasadniał przyjętą przez Sąd I instancji podstawę do zastosowania prawa materialnego. Skarżący powołując naruszenie prawa materialnego, zarzut sprowadza w istocie do błędnej wykładni § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1443 ze zm.). Chodzi o to, że w przepisie tym pojęcie "otrzymanie kredytu" zinterpretowano jako faktyczne otrzymanie środków finansowych, co doprowadziło do stwierdzenia wypełnienia przesłanki do uzyskania pomocy wymienionej w § 26a ust. 2 tego rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest uzasadniony. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów powołanych w zarzucie skargi kasacyjnej. Zasadnie przyjął, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Zasadniczy spór w przedmiotowej sprawie dotyczył interpretacji pojęcia "otrzymanie" kredytu preferencyjnego, gdyż miało to fundamentalne znaczenie dla ustalenia – czy wniosek o przyznanie pomocy finansowej został złożony we właściwym terminie. Sąd I instancji trafnie uznał stanowisko strony, że dzień otrzymania kredytu, to dzień faktycznego otrzymania kredytu (tym dniem był 15 stycznia 2007 r.), a nie dzień zawarcia umowy kredytu (12 grudnia 2006 r.). Słusznie podkreślono, że "otrzymanie" kredytu nie może być utożsamiane z przyznaniem kredytu lub udzieleniem kredytu. Natomiast otrzymany kredyt, to kredyt wypłacony, którego uruchomienie (czyli "otrzymanie" przez kredytobiorcę) uzależnione jest od spełnienia szeregu dodatkowych warunków. Jednym z tych warunków było zawarcie umowy przeniesienia gospodarstwa rolnego, który to warunek został spełniony dopiero w dniu 10 stycznia 2007 r. i najwcześniej od tej daty strona mogła rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej. Samo zawarcie umowy kredytu nie powodowało nabycia gospodarstwa rolnego, gdyż warunkiem "otrzymania" kredytu było uprzednie nabycie własności gospodarstwa rolnego. Trafnie wskazano, że w rozporządzeniu użyte zostało pojęcie "otrzyma" kredyt, a nie zwrot "zawarła umowę kredytu". Skarżąca w skardze kasacyjnej podała, że dla wykładni § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia nie ma znaczenia, z której linii kredytowej wnioskodawczyni korzysta. Zarówno to stwierdzenie, jak również pozostałe wywody skargi kasacyjnej, pozostają w całkowitym oderwaniu od podstawy prawnej złożonego wniosku, to jest § 26a ust. 2 rozporządzenia. Wynika z niego, że o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo rolne oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Należy wskazać, że w tym przypadku działalność rolnicza nie może być prowadzona bez objęcia w posiadanie gospodarstwa rolnego. Z powyższych względów zarzut skargi kasacyjnej, że za datę otrzymania kredytu preferencyjnego należy uznać datę zawarcia umowy kredytu, jest niezasadny. Sam bowiem fakt zawarcia umowy kredytu preferencyjnego, nie oznacza jeszcze, że środki pieniężne zostaną kredytobiorcy wypłacone. Uruchomienie takiego kredytu uzależnione jest od spełnienia określonych warunków wskazanych w umowie, dlatego też niewypełnienie tych warunków skutkuje tym, że kredytobiorcy nie zostanie kredyt wypłacony, to jest nie otrzyma kredytu. Oceny powyższej nie może zmienić odmienna wykładnia celowościowa, którą skarżący wiąże tylko i wyłącznie z uproszczonym sposobem ustalania daty rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Dokonana zatem przez Sąd I instancji interpretacja przepisów prawa materialnego była prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga kasacyjna wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).