I OSK 272/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 848/09 w sprawie ze skargi C. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r. ( sygn. akt II SA/Wa 848/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2008 r. [...] wydaną w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] - wydaną na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2008 r. [...] odmawiającą kpt. rez. C. B. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2003 r. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że kpt. rez. C. B. pełnił ostatnio zawodową służbę wojskową na stanowisku starszego oficera w Wyższej Szkole Oficerskiej im. Tadeusza Kościuszki we W. Z uwagi na zmniejszenie stanu etatowego tej jednostki, wprowadzonego na podstawie wykazu zmian nr PF 778/P5/Org z dnia 14 listopada 2001 r. oraz braku możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego decyzją z dnia [...] października 2002 r. [...] wypowiedział żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2003 r. [...]. a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. [...] Minister Obrony Narodowej zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2003 r. Rozpatrując skargę C. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2003 r. [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. ( sygn. akt II SA/Wa 1410/04), oddalił skargę a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt I OSK 1288/05) oddalił - wniesioną przez żołnierza - skargę kasacyjną. W dniu [...] maja 2008 r. C. B. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej podnosząc, iż wszystkie rozstrzygnięcia zapadłe w tej sprawie zostały oparte na sfałszowanym wniosku Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej im. Tadeusza Kościuszki z dnia [...] stycznia 2002 r. o dokonanie oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wniosku C. B. wskazywał, iż śledztwo w sprawie sfałszowania w/w dokumentu, które prowadziła Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w W., zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymanym w mocy przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W.. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił wznowienia postępowania a następnie - rozpoznając sprawę ponownie - utrzymał w mocy wspomnianą wyżej decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wznowienie postępowania zakończonego decyzją administracyjną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jest dopuszczalne jedynie w przypadku wystąpienia lub ujawnienia się po wyroku sądowym przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7 i 8 k.p.a. Skoro zatem w niniejszej sprawie fakt przerobienia dokumentu znany był w 2003 r., a wyrok Sądu zapadł w 2005 r., to brak było możliwości wznowienia postępowania z tej przyczyny. Ponadto organ stwierdził, iż oficer mógł powołać się w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym na fakty stwierdzone w śledztwie. Na wyżej przedstawioną decyzję C. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której twierdził, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania, określone w art. 145 § 1 k.p.a. Fakt zaistnienia przestępstwa był bowiem bezsporny a sfałszowanie dokumentu miało wpływ na wypowiedzenie mu stosunku służbowego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżący dążył do zmiany prawomocnej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2002 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, która była przedmiotem badania przez Ministra Obrony Narodowej a następnie była skontrolowana przez sądy administracyjne ( wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1410/04 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1288/05). Sąd podkreślił, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania, czyli podrobienie dokumentu będącego podstawą zwolnienia oficera ze służby, była znana przed wydaniem w/w orzeczeń. Wymienione we wniosku postanowienie Prokuratury Garnizonowej w W. zapadło bowiem w dniu [...] listopada 2003 r. Dodatkowo też w treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r. wprost wskazano, że przytoczone przez skarżącego okoliczności były przedmiotem skargi kasacyjnej i skargi do sądu administracyjnego pierwszej instancji, a więc były znane sądom administracyjnym w toku postępowania. Oddalenie skargi na decyzję administracyjną przez sądy administracyjne – jak wywodził Sąd Wojewódzki - oznaczało zatem stwierdzenie przez te sądy, że zaskarżona decyzja była zgodna z prawem, a więc nie była dotknięta wadą, obligującą sąd administracyjny do jej uchylenia. Ocena prawna wyrażona zaś w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże - zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w danej sprawie sąd oraz organ administracji państwowej. W tych warunkach Sąd Wojewódzki uznał, że trafne było stanowisko Ministra Obrony Narodowej, iż nie był on uprawniony do dokonywania ponownej oceny faktów, jeżeli takowej oceny dokonał już sąd administracyjny. Powyższe prowadziło do wniosku, że postępowanie, objęte wnioskiem C. B. nie mogło zostać wznowione. W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej C. B., wskazując na art. 176 w związku z art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżając wyrok w całości, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn.zm.) polegające na niezachowaniu przewidzianego w tym przepisie wymogu dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego stanowiska służbowego; 2) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to poprzez : - naruszenie art. 35 § 1 i 2 k.p.a. polegające na rażącym naruszeniu terminu do rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Ministra Obrony Narodowej, albowiem odwołanie złożone w dniu [...] grudnia 2002 r. zostało rozpoznane dopiero w dniu [...] marca 2003 r., a doręczone skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2003 r., - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k. p. a. polegające na ustaleniu istotnych dla sprawy okoliczności w oparciu o fałszywe dowody, to jest w oparciu o przerobiony wniosek Komendanta WSO z dnia [...] stycznia 2002 r. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ wojskowy nie zachował przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wymogu dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego stanowiska służbowego. Podkreślono też, że okoliczność tę skarżący podnosił w kolejnych swoich pismach kierowanych do Ministra Obrony Narodowej i w odwołaniach do Sądów, ale nie została ona uwzględniona zarówno przez organy jak i przez Sądy rozpoznające środki zaskarżenia. Zdaniem skarżącego okoliczność ta powinna być przedmiotem badania Sądu rozpoznającego wniosek o wznowienie postępowania, zaś wniosek, wyciągnięty z analizy postępowania organu, powinien doprowadzić do uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną akcentował również, że odwołanie od decyzji podpisanej przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON zostało przez niego złożone do Ministra Obrony Narodowej w dniu [...] grudnia 2002 r. Decyzja Ministra nosi natomiast datę [...] marca 2003 r. a została doręczona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2003 r. W związku z powyższym - wg C. B. – organ centralny rażąco naruszył procedurę. W skardze kasacyjnej podnoszono także, że zaskarżony wyrok nie uwzględniał faktu wydania decyzji w oparciu o fałszywy dowód tj. przerobiony wniosek Komendanta WSO z dnia [...] stycznia 2002 r. Wprawdzie postępowanie przygotowawcze prowadzone w tej sprawie przez Prokuraturę Wojskową zakończyło się jego umorzeniem z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu, ale fakt dokonania sfałszowania w/w dokumentu został potwierdzony postanowieniem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2004r. ( sygn. akt [...]). Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty jej sprowadzały się do naruszenia, przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przepisów prawa materialnego w postaci art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm. ) a także na obrazie przepisów postępowania tj. art. 35 § 1 i 2 i art. 145 § 1 k.p.a. które – zdaniem skarżącego kasacyjnie – miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te należało uznać za nieuzasadnione. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych należy stwierdzić, że dotyczyły one jedynie przepisów postępowania przed organami administracyjnymi. Skarżący kasacyjnie wskazał w tym zakresie bowiem jedynie na przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Mając jednak na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r. ( sygn. akt I OPS 10/09, publ. ONSAiWSA 2010/1/1), w której wyrażony został pogląd, iż uwzględniając kontekst systemowy dla znaczenia zwrotu: "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", zawartego w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że jego zakres obejmuje zarówno naruszenie przepisów postępowania, w którym wydano orzeczenie, od którego – w myśl art. 173 § 1 cytowanej ustawy - przysługuje skarga kasacyjna, jak i postępowanie przed organami administracji publicznej – Naczelny Sąd Administracyjny - rozpoznał merytorycznie wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, w tym również te, które zostały zaliczone do podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż zgodnie z zasadą szybkości postępowania, uregulowaną w art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko a art. 35 § 1 i 2 k.p.a. nakazuje organom załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Generalnie zatem choć słusznie zauważa skarżący kasacyjnie, że na etapie postępowania odwoławczego doszło w analizowanej sprawie do przewlekłości postępowania, tym niemniej uchybienie to w żaden sposób nie wpływało na treść zapadłej decyzji. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 35 § 1 i 2 k.p.a. nie był w tej sprawie prawidłowo przytoczony. Niezasadnym również był zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., który to przepis stanowi, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W przedmiotowym stanie faktycznym nie doszło do wydania skazującego wyroku karnego, ale fakt przerobienia dokumentu, będącego podstawą zwolnienia oficera ze służby został stwierdzony przez Prokuraturę. Postanowieniem bowiem z dnia [...] listopada 2003 r. wydanym przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w W. umorzono postępowanie w sprawie fałszerstwa dokumentu, z powodu znikomej szkodliwości czynu. Powyższa jednak okoliczność – jak trafnie zauważył Sąd Wojewódzki – była znana zarówno Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, które ( odpowiednio) rozpoznawały skargę a następnie skargę kasacyjną, wniesione przez C. B. w sprawie dotyczącej wypowiedzenia stosunku służby. Podkreślić w szczególności wypada, że z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r. ( sygn. akt I OSK 1288/05) wynika, iż podnoszone aktualnie przez wnoszącego skargę kasacyjną okoliczności, dotyczące przerobienia dokumentu były przedmiotem skargi kasacyjnej w w/w sprawie. Ocena prawna dotycząca legalności decyzji, zapadłej w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie postępowania a wyrażona w wyrokach w/w Sądów – była wiążąca w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego i jedynie w celu uzupełnienia wywodów Sądu Wojewódzkiego zauważyć wypada, iż wniosek o wznowienie postępowania C. B. wniósł dopiero w dniu [...] maja 2006 r., podczas, gdy wspomniane wyżej postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie sfałszowania dokumentu zostało wydane z dniem [...] listopada 2003 r. Zatem wniosek o wznowienie postępowania został w analizowanej sprawie złożony z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Jak wynika bowiem z treści wniosku z dnia [...] maja 2006 r. wnioskodawca wniósł od postanowienia o umorzeniu postępowania zażalenie, które zostało merytorycznie rozpoznane przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W.. (Cyt.) " w sprawie tej Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w W. prowadziła postępowanie, które postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. umorzyła z uwagi na to że czyn nie stanowił – zdaniem Prokuratury – przestępstwa z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną. Pomimo mojego zażalenia postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. ( sygn. akt [...])." Numer sygnatury sprawy dowodzi zatem ewidentnie, że akta sprawy karnej wraz z zażaleniem wnioskodawcy wpłynęły do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. na początku 2004 r. W związku z tym fakt wydania postanowienia o umorzeniu postępowania musiał być znany C. B. z całą pewnością już w początkach w 2004 r. Jak wyżej wspomniano wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wypowiedzenia stosunku służby skarżący kasacyjnie wniósł dopiero w maju 2006 r. a więc po upływie terminu ustawowego przewidzianego dla tego rodzaju wniosku ( art. 148 § 1 k.p.a.). W przypadku zaś uchybienia terminu przewidzianego dla wniesienia wniosku o wznowienie postępowania organ administracji publicznej jest obowiązany wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania, co w tej sprawie – po myśli art. 149 § 3 k.p.a. – zostało uczynione. W związku z podniesionym zarzutem naruszenia prawa materialnego należy wyjaśnić, że odmowa wznowienia postępowania skutkowała tym, że Sąd Wojewódzki, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie stosował w ogóle przepisów prawa materialnego. Do stosowania tych przepisów doszłoby bowiem dopiero w sytuacji, gdyby postępowanie zostało wznowione i sprawa wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służby była na nowo rozpoznawana. Z tego względu zarzut naruszenia art. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegający na błędnej jego wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez niezachowanie przewidzianego w tym przepisie wymogu dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego stanowiska służbowego, całkowicie nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Z powyższych względów, biorąc pod uwagę, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.