II SA/Wa 527/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant Sylwia Falkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 46 ust. 2 i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną przez L. K. decyzję Starosty Powiatu S. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] orzekającą o: 1) rozłożeniu na raty spłaty kwoty [...] zł niesłusznie pobranego przez L. K. świadczenia oraz kwoty [...] zł kosztów sądowych, po [...] zł miesięcznie, płatne do 15 każdego miesiąca, poczynając od [...] r., 2) zapewnieniu umorzenia odsetek od kwoty zadłużenia po zakończeniu spłaty ostatniej raty, 3) wykonalności zapłaty całego zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku niedotrzymania terminu zapłaty którejkolwiek z rat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] maja 2006 r., L. K. na podstawie umowy nr [...] zawartej z Dyrektorem Powiatowego Urzędu Pracy w S., otrzymał jednorazowe środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W związku z niedotrzymaniem warunków umowy Powiatowy Urząd Pracy, pismem z dnia [...] lipca 2006 r., wypowiedział umowę pożyczki i wezwał L. K. do zwrotu otrzymanych środków wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 30 dni, a w dniu [...] września 2006 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z pozwem o zapłatę kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S. zasądził od L. K. i jego poręczyciela dochodzoną kwotę. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację wniesioną przez L. K. od powyższego wyroku. W dniu [...] lutego 2007 r., tj. przed uprawomocnieniem się omawianego wyroku, L. K. wystąpił do Starosty Powiatu S. z wnioskiem o umorzenie należności. Następnie wniosek ten uzupełnił w dniu [...] maja 2007 r., wnosząc o rozważenie możliwości rozłożenia na raty zasądzonej kwoty i umorzenie odsetek ustawowych. W odpowiedzi na wniosek Starosta S. wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. Od tej decyzji L. K. złożył odwołanie, wnosząc o umorzenie całości kwoty wynikającej z decyzji I instancji. Podał, że zarówno on, jak też poręczyciel, nie są w stanie zwrócić kwoty zadłużenia w całości ani w ratach. Twierdził ponadto, iż dotrzymał warunków umowy, a winę za zaistniałą sytuację ponoszą pracownicy Powiatowego Urzędu Pracy w S. Nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 76 ust. 7 cyt. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki na działalność gospodarczą nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która otrzymała jednorazowo środki, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że żadna z wyżej wymienionych sytuacji w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Dodatkowo podkreślił, że organ I instancji uwzględnił żądanie L. K., bowiem rozłożył na raty spłatę żądanej kwoty i zapewnił o umorzeniu odsetek ustawowych i kosztów sądowych po spłaceniu ostatniej raty zadłużenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi L. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący powołując się na przepis art. 76 ust. 7 pkt 2 cyt. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wniósł o umorzenie w całości kwoty wynikającej z decyzji organu I instancji, wskazując, iż dochodzenie należności pozbawi go niezbędnych środków do życia. Zarzucił, iż Starosta S. naruszył przepisy prawne dotyczące umorzenia przyznanych mu środków, gdyż z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie jest on w stanie ich zwrócić, nawet w przypadku rozłożenia ich na raty. Wskazał, iż w obecnej sytuacji materialnej ani on, ani poręczyciel – jego ojciec W. K., nie mają możliwości spłaty tego zadłużenia. Ponadto podniósł, iż został wprowadzony w błąd przez pracowników Powiatowego Urzędu Pracy przez co narażony został na zwrot przyznanych środków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1607/07 oddalił wyżej wskazaną skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wszelkie zarzuty skarżącego dotyczą umorzenia przypisanych do zwrotu należności, tj. wniosku, którego organ jeszcze nie rozpoznał. Jednocześnie jakakolwiek ingerencja Sądu w tym przypadku dotycząca decyzji o rozłożeniu należności na raty poprzez jej uchylenie prowadziłaby do wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść strony. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej L. K. od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1607/07 i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podkreślił, że Sąd I instancji nie dostrzegł uchybień organów administracji polegających na niewyjaśnieniu treści żądań skarżącego, zawartych we wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. uzupełnionych wnioskiem z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażona w wyżej wymienionym artykule zasada obowiązuje w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego, a zatem od chwili wszczęcia postępowania, w postępowaniu wyjaśniającym oraz podjęciu decyzji. O charakterze pisma wniesionego w postępowaniu administracyjnym wniesionym przez stronę decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracji, do którego pismo to skierowała. W razie wątpliwości organ ma obowiązek stronę w tym przedmiocie dopytać. Jest to szczególnie ważne w postępowaniu wyjaśniającym, gdyż ustalenie stanu faktycznego przesądza o sposobie załatwienia sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006 r., s. 75). Zgodnie natomiast z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Dotyczy to więc wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy. Ustalając je organ jest zobowiązany w pełni przeanalizować i rozważyć wnioski i żądania stron, a uchybienie temu obowiązkowi pociąga za sobą wadliwość decyzji administracyjnej. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy przede wszystkim wskazać należy, iż wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. skarżący zwrócił się do organu o umorzenie w całości kwoty [...] zł wynikającej z umowy zawartej w dniu [...] maja 2006 r. Organ prowadził postępowanie wyjaśniające, wzywał skarżącego do przedstawiania dokumentów, wydawał postanowienia dotyczące wyłączenia pracowników określając przedmiot sprawy jako dotyczący "umorzenia nienależnie pobranych środków". Tak samo przedmiot sprawy określony został przykładowo w wezwaniu skarżącego datowanym na [...] marca 2007 r. znak [...] na przesłuchanie przed organem administracji. Natomiast gdy skarżący złożył w dniu [...] maja 2007 r. wniosek o rozpatrzenie możliwości rozłożenia na raty wyżej wymienionej kwoty organ wydał decyzję w której m.in. dokonał rozłożenia kwoty na raty, w ogóle już nie odnosząc się do żądania strony w przedmiocie umorzenia postępowania. Przed rozstrzygnięciem sprawy organ nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest treść żądania strony, lecz zakwalifikował i rozpoznał je według własnego uznania. W rozpatrywanej sprawie doszło więc do takiej sytuacji, że organ w innym zakresie wszczął postępowanie - wszczął w przedmiocie umorzenia i w innym je zakończył, albowiem rozłożył na raty. Zdaniem Sądu takim postępowaniem organ naruszył przytoczone wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślenia jednocześnie wymaga fakt, że kwalifikacja zakresu wniosku strony dokonana przez organ jest dla skarżącego niekorzystna, gdyż z punktu widzenia skarżącego bardziej pożądane jest umorzenie wierzytelności niż rozłożenie jej spłaty na raty. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji dokonają kwalifikacji żądania skarżącego zwartego we wnioskach z dnia [...] lutego 2007 r. oraz [...] maja 2007 r., wezmą pod uwagę również wyjaśnienia skarżącego zawarte w skardze kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1607/07 i dopiero po precyzyjnym ustaleniu żądania strony rozstrzygną sprawę co do istoty w określonym przez stronę przedmiocie. Ze względu na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.