II SA/Ol 516/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku mechatronika – uzupełnienia postanowienia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Rektora Uniwersytetu kwotę 340,-zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 9 grudnia 2008 r. Prodziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu "[...]" działając z upoważnienia Dziekana, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) oraz § 28 regulaminu Studiów tego Uniwersytetu, skreślił z dniem 9 grudnia 2008 r. P. B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych w roku akademickim 2008/2009, na kierunku mechatronika z powodu nieuczestniczenia przez studenta w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Na skutek odwołania P. B. od tej decyzji, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 23 grudnia 2008 r., działając na podstawie art. 104 i art. 132 § 1 K.p.a., uchylił w całości własną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dziekan podał, że uznając argumenty strony, a w szczególności wydanie decyzji z pominięciem postępowania wyjaśniającego, należało uchylić zaskarżoną decyzję. Od decyzji autokontrolnej P. B. wniósł odwołanie, które organ I instancji, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r. przekazał Rektorowi Uniwersytetu "[...]", zwanemu dalej Rektorem Uniwersytetu. P. B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia w tym postanowieniu, gdyż nie wskazano w nim organu, za pośrednictwem którego należy wnieść odwołanie. Uwzględniając powyższy wniosek, Dziekan Wydziału Nauk Technicznych postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r., w trybie art. 111 K.p.a., uzupełnił pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. o słowa: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału Nauk Technicznych". Wyjaśnił w uzasadnieniu, że wniosek dotyczył uzupełnienia, a nie sprostowania pouczenia. W zażaleniu na to postanowienie P. B. wniósł o jego uchylenie, zarzucając, iż organ nie rozróżnia instytucji uzupełnienia aktu co do pouczenia od instytucji sprostowania wadliwego pouczenia. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. "[...]" organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 14 stycznia 2009 r. w przedmiocie przekazania odwołania organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. z uwagi na przekazania zażalenia strony w niewłaściwym trybie. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. "[...]", Rektor Uniwersytetu uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 27 stycznia 2009 r. Podał w uzasadnieniu, że postanowienie z dnia 14 stycznia 2009 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, wobec czego koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego, będącego jego konsekwencją postanowienia z dnia 27 stycznia 2009 r. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze P. B. wniósł o stwierdzenie nieważności tego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, iż organ II instancji, rozpoznając zażalenie, dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Stwierdził, że zażalenie było niedopuszczalne, gdyż na tego rodzaju postanowienie zażalenie nie przysługuje. Oznacza to, iż Rektor Uniwersytetu nie tylko w sposób rażący naruszył przepisy postępowania administracyjnego ale działał bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że zaskarżonym postanowieniem organ wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie, będące konsekwencją uchylonego już wcześniej postanowienia z dnia 14 stycznia 2009 roku, działał więc w granicach prawa i zgodnie z nim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy jest ono wyraźne i oczywiste. Poddanym kontroli sądowoadministracyjnej postanowieniem, organ odwoławczy rozpoznał oczywiście niedopuszczalny środek zaskarżenia. Przypomnieć należy, że zaskarżeniu w rozpoznawanej sprawie podlegało postanowienie, którym organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji w przedmiocie uzupełnienia postanowienia w kwestii pouczenia o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie z przepisem art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami: Dz. U z 2001 r. Nr 49 poz.509, z 2002 r. Nr 113 poz.984, Nr 153, poz.1271, Nr 169 poz.1387, z 2003 r. Nr 130.poz.1188, Nr 170 poz.1660, z 2004 r. Nr 162 poz.1692, z 2005 r. Nr 64, poz.565, Nr 78 poz.682, Nr 181 poz.1524, z 2008 r. Nr 229 poz.1539 dalej, jako K.p.a.) strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie wydane w trybie art. 111 § 1 K.p.a. nie jest zaskarżalne. Ustawodawca nie przewidział, że zaskarżeniu podlegają wszystkie postanowienia wydawane w toku postępowania. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 K.p.a., zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. Organ pierwszej instancji wadliwie jednak pouczył stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie o uzupełnieniu własnego postanowienia z dnia 14 stycznia 2009 r. Wprawdzie, stosownie do art. 112 K.p.a., błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też nie oznacza, że usankcjonowane zostaną nieistniejące zasady zaskarżania wskazane przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc zażalenie wniesione na postanowienie o uzupełnieniu pouczenia było niedopuszczalne, co organ odwoławczy winien był stwierdzić w trybie art. 134 K.p.a. Rektor Uniwersytetu rozpoznał jednak przedmiotowe zażalenie i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił postanowienie organu pierwszej instancji zamiast stwierdzić niedopuszczalność środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, a w myśl art. 144 K.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Skoro więc organ II instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał niedopuszczalne zażalenie, a niedopuszczalność ta jest prima facie oczywista, to tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 141 § 1 K.p.a. i art.144 K.p.a. Organ odwoławczy błędnie bowiem uchylił postanowienie organu I instancji zamiast zastosować przepis art. 134 K.p.a. Stanowi to kwalifikowaną wadę poddanego kontroli sądowo administracyjne rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności postanowienia, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W konsekwencji daje to podstawę do wyeliminowania z obrotu prawego zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami: Dz. U z 2004 r. Nr 162 poz.1692, z 2005 Nr 94 poz.788, Nr 250 poz.2118, Nr 169 poz.141, z 2006 r. Nr 208 poz.1536, Nr 217 poz.159, z 2007 r. Nr 120 poz.818, Nr 121 poz.831,. Nr 221 poz.1650, z 2008 r. Nr 190 poz.1171, Nr 216 poz.1367, z 2009 Nr 53 poz.433), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Z powyższych względów Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. Bez względu bowiem na to, czy konieczne było sprostowanie, jak wywodził skarżący, czy też uzupełnienie pouczenia (co było właściwe w ocenie organów obu instancji), rozstrzygnięcia w tym przedmiocie zapadają na podstawie art. 111 § 1 K.p.a. i nie przysługuje na nie zażalenie. Przy ponownym załatwianiu sprawy organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniesione zażalenie zgodnie z przepisami K.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a. stosownie do wyniku sprawy.