II SA/Rz 76/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego - skargę oddala - do wyroku z dnia 24 czerwca 2009 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. Ł. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci B. i K. Ł. - postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 3 pkt 1a, 1c triet 23, 2, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 8 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że J. Ł. wniósł o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: B. i K. Ł. Wójt Gminy z uwagi na to, że miesięczny dochód na członka rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń wydał decyzje odmowną. J. Ł. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wskazał, że niesłusznie nie wliczono do składu rodziny syna M. Ł. tylko dlatego, że skończył 25 lat i nie jest pobierane od niego świadczenie pielęgnacyjne. Spowodowało to niekorzystną dla niego zmianę progu dochodowego i liczby członków rodziny. Podał, że syn M. wymaga stałej opieki i pomocy rodziny. W celu sprawowania opieki nad synem ma ustalone świadczenie przedemerytalne. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zgodnie z którym, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł lub w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł, o czym stanowi art. 5 ust. 1 tej ustawy. Dochód rodziny w myśl art. 3 pkt 2 ww. ustawy jest to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób między innymi przychody podlegające opodatkowaniu za zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 a) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych między innymi dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 1 lit c triet 23). Na gruncie cyt. ustawy gdy mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Organ odwoławczy uznał, że syn wnioskodawcy M. Ł. prawidłowo nie został zaliczony do członków rodziny bowiem ukończył on 25 lat i nie jest pobierane na niego świadczenie pielęgnacyjne. Podstawę ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych stanowi dochód rodziny uzyskany w 2007 r. i został potwierdzony zaświadczeniem urzędu skarbowego z uwzględnieniem wszystkich składników dochodu, które wpłynęły na jego wysokość. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 571,21 zł i przekracza on kryterium dochodowe, które wynosi 504,00 zł. Nie ma podstaw do przyznania zasiłku. Kolegium podało, że decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie są oparte na uznaniu administracyjnym, mają one charakter decyzji związanych co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczeń rodzinnych wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca spełnia wskazane w przepisach prawa ustawowe przesłanki przyznania konkretnego świadczenia. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. Ł. Nie zgadza się z tym, że syn M. legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wlicza się do składu rodziny tylko dlatego, że ukończył 25 lat i nie jest pobierane na niego świadczenie pielęgnacyjne. Nie może on samodzielnie egzystować, porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego, wymaga stałej pomocy i współudziału drugiej osoby w związku z czym skarżący ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem organu, że syn M. nie może być członkiem rodziny i w związku z tym nie obowiązuje ich pierwszy próg 583 zł na osobę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, sąd, w zależności od stopnia tego naruszenia, eliminuje taki akt z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) lub stwierdzenie jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przeciwnym wypadku skarga podlega oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.). Nadto wskazać należy na art. 134 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ocenia sprawę w jej całokształcie. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w takim właśnie zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. J. Ł. wnioskiem z dnia 25.07.2008 r. domagał się ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku dla dzieci B. Ł. i K. Ł. Do wniosku dołączył on zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodach jego rodziny za2007 r., zaświadczenie o posiadanym gospodarstwie rolnym oraz zaświadczenia z Zespołu Szkół Elektronicznych o uczęszczaniu K. Ł. i B. Ł. do szkoły. W oparciu o przedłożone dokumenty organ I instancji ustalił, że rodzina skarżącego składa się z 4 osób w tym 2 dzieci, roczny jej dochód wynosi 27.418,09 zł, dlatego miesięczny dochód na osobę w jego rodzinie wynosi 571,21 zł.. Mając na uwadze takie ustalenia organ przyjął, że obowiązujący rodzinę skarżącego próg dochodowy ustalony w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) określanej dalej jako u.ś.r. wynosi 504 zł. Wysokość osiągniętego przez rodzinę J. Ł. dochodu i sposób jego wyliczenia jest prawidłowy i nie jest przez strony postępowania kwestionowany. Kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje prawidłowość odmowy przez organy zaliczenia do rodziny skarżącego M Ł., który w miesiącu styczniu 2008 r. ukończył 25 lat życia. Skarżący zarzuca, że M. Ł. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje na jego całkowitym utrzymaniu, porusza się na wózku inwalidzkim, nie może samodzielnie egzystować, sam skarżący z uwagi na stan zdrowia syna ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury. Zaliczenie M. Ł. do rodziny skarżącego pozwoliłoby – zdaniem J. Ł. – zastosowanie w stosunku do jego rodziny kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 u.ś.r. wynoszącego 583 zł. Rozstrzygając kwestię sporną pomiędzy stronami należy w pierwszym rzędzie odwołać się do brzmienia przepisu art. 5 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, kiedy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Według definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r. pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W świetle powołanych przepisów do tego, by dziecko, które ukończyło 25 lat życia zostało zaliczona do członków rodziny wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie mu zasiłku rodzinnego i dodatków do niego niezbędnym jest by legitymowało się ono orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz by w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. Poza sporem pozostaje, że M. Ł. ukończył 25 lat i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poza sporem pozostaje jednak również, że w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W takiej sytuacji należy uznać, że stanowisko organów obu instancji, iż M. Ł. nie może być zaliczony do członków rodziny J. Ł. przy ubieganiu się o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego - w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych - jest w pełni uzasadnione. Na podkreślenie w tym miejscu zasługuje okoliczność, że decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie opierają się na uznaniu administracyjnym, mają one charakter decyzji związanych co oznacza z jednej strony, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczeń rodzinnych wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca spełnia wskazane w przepisach prawa ustawowe przesłanki przyznania konkretnego świadczenia, a z drugiej strony, iż organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Podsumowując stwierdzić należy, że dokonane w sprawie ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że M. Ł. nie może być zaliczony do członków rodziny J. Ł. przy ubieganiu się o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego w stosunku do rodziny wnioskodawcy musi być zastosowane kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 u.ś.r. Skoro niesporny miesięczny dochód na członka rodziny skarżącego wynosi kwotę 571,21 zł, a kryterium dochodowe równa się kwocie 504,00 zł stanowisko organów obu instancji dotyczące niezasadności wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do nich w świetle brzmienia przepisu art. 5 ust. 1 u.ś.r. jest w pełni uzasadnione. Podniesione w skardze zarzuty o charakterze zasad współżycia społecznego czy zasad słuszności nie mogą zostać przez Sąd w niniejszej sprawie uwzględnione. Sąd dokonując kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych kieruje się wyłącznie kryterium ich zgodności z prawem. W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.