I SA/Ol 387/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-06-24
Skład orzekający: Zofia Skrzynecka, Wiesława Pierechod, Ryszard Maliszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który nabył gospodarstwo rolne w drodze dziedziczenia w trakcie okresu referencyjnego, ma prawo do otrzymania płatności zwierzęcej, jeśli zwierzęta były zarejestrowane przez spadkodawcę, a formalności związane z rejestracją stada przez spadkobiercę nastąpiły po upływie okresu referencyjnego, ale przed uprawomocnieniem się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co skutkowało błędnym zastosowaniem prawa materialnego. W przypadku nabycia gospodarstwa rolnego w drodze spadku w trakcie okresu referencyjnego, uprawnienia spadkobiercy do płatności zwierzęcej powinny być oceniane na podstawie ilości, rodzaju i wieku zwierząt wpisanych do rejestru w tym okresie, a przynależnych przejętemu gospodarstwu, niezależnie od tego, że wpisów dokonał spadkodawca. Sąd odwołał się do zasady, że wsparcie finansowe rolników ma charakter przedmiotowy i idzie w ślad za gospodarstwem, a także do przepisów wspólnotowych i krajowych regulujących sytuację przekazania gospodarstwa.Stan faktyczny
Rolnik J.P. ubiegał się o przyznanie płatności zwierzęcej za 2008 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, wskazując na niespełnienie warunków dotyczących rejestracji stada i okresu posiadania zwierząt. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rolnik w skardze podniósł, że nabył gospodarstwo i zwierzęta w drodze dziedziczenia po bracie, który zmarł w styczniu 2006 r., a zwierzęta były zarejestrowane przez spadkodawcę w okresie referencyjnym. Skarżący zarzucił organom ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym i brak dobrej woli.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania płatności oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r., sprawy ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części odmowy przyznania płatności, 2) zasądza od Dyrektora Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzję z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu odwołania J. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
z dnia "[...]" . nr "[...]" w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z akt sprawy i motywów decyzji wynika, co następuje:
J. P. we wniosku z dnia 29.04.2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008 ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej – JPO – do powierzchni 14,33 ha, uzupełniającej płatności obszarowej – UPO – do powierzchni 11,54 ha i płatności zwierzęcej – PZ – do powierzchni 1,2 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w decyzji z dnia "[...]" uwzględniając żądania w zakresie JPO i UPO, przyznał rolnikowi z tych tytułów odpowiednio kwotę 4.862,31 zł i 3.107.95 zł. Odmówił przyznania PZ do zadeklarowanej powierzchni 1,2 ha, gdyż w jego ocenie rolnik nie spełnił żadnego z warunków określonych w § 5, § 6, § 7 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr. 44 poz. 256 ze zm.).
Organ wykazał, że wnioskodawca przedłożył w toku postępowania odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]" sygn. akt
"[...]" w sprawie nabycia spadku po S. P. zmarłym
w styczniu 2006r. a także złożył oświadczenie, iż w wyniku dziedziczenia przejął wszystkie grunty deklarowane przez S. P. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 a także całość z posiadanego przez niego bydła, które było zarejestrowane.
Nie spełnił jednak warunków do przyznania płatności zwierzęcych albowiem wnioski składał od 2005 roku, zaś siedzibę stada zarejestrował dopiero 27 czerwca 2006 r. Nie otrzymał płatności za 2007 r., zatem nie mógł również jej otrzymać w roku 2008
– na podstawie § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia.
W odwołaniu J. P. polemizował ze stanowiskiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Podniósł, że w wyniku dziedziczenia po bracie przejął całe gospodarstwo oraz zwierzęta które były zarejestrowane w okresie referencyjnym.
Powinien więc otrzymać płatności zwierzęce zarówno za rok 2008 jak i 2007.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie uwzględnił argumentacji odwołującego się.
Wskazał, iż z materiału dowodowego zebranego sprawie wynika,
że beneficjent pierwszy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych złożył w roku 2005. W związku z tym do jego żądania przyznania płatności
na rok 2008 należało zastosować § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybów przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265
ze zm.), stanowiący o warunkach jakie musi spełnić w celu otrzymania płatności zwierzęcych na rok 2008. Ust. 1 ww. przepisu stanowi, że płatność zwierzęca
w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:
1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wypisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach
o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;
2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego
w 2006 r., rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianą na gruntach ornych.
W myśl zaś ust. 2 ww. przepisu, płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż ta powierzchnia:
1) ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3 oraz
2) trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych
na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.
J. P. siedzibę stada zarejestrował dopiero w dniu 27 czerwca 2006 roku, czyli po okresie referencyjnym przypadającym na okres od dnia 01 kwietnia 2005 roku do dnia 31 marca 2006 roku.
W ocenie organu odwoławczego powyższe dowodzi, że producent rolny nie spełnił warunków do przyznania przedmiotowej płatności i organ I instancji słusznie odmówił mu ich przyznania na rok 2008.
Wyjaśnił, że sprawa, w której beneficjent ubiegał się o przyznanie płatności zwierzęcych na rok 2007 o numerze "[...]" została zakończona wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu "[...]" decyzji NR "[...]", od której strona nie odwołała się, w związku z czym jest ona prawomocna.
Odnosząc się jeszcze raz do płatności za rok 2008. Organ odwoławczy podkreślił,
że płatności zwierzęce przyznaje się producentowi rolnemu, który w okresie referencyjnym (tj. od dnia 01 kwietnia 2005 roku do dnia 31 marca 2006 roku) był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni wpisanych lub zgłoszonych przez siebie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Skarżący siedzibę stada zarejestrował dopiero w dniu 27 czerwca 2006 roku, a formalne wpisanie lub zarejestrowanie zwierząt mogło nastąpić dopiero
z datą wpisu (tj. po ww. okresie referencyjnym), w związku z czym nie jest
on uprawniony do otrzymania rzeczonej płatności.
Na potwierdzenie powyższego Organ przytoczył stanowisko zajęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 listopada 2008 roku (syg. akt I SA/Ol 449/08), że "odnośnie przedmiotowych przepisów prawa warunkujących przyznanie płatności zwierzęcych ma zastosowanie wykładnia literalna i nie powinna ona budzić większych trudności. W świetle tej dyrektywy wykładni uprawnionym do otrzymania płatności jest podmiot, który we wskazanym okresie, tzw. okresie referencyjnym, posiadał zwierzęta wpisane w tym okresie
do odpowiedniego rejestru bądź tez posiadał w tym okresie zwierzęta przez niego zgłoszone do tego rejestru." Ponadto zacytował obszerny fragment tego wyroku
w którym Sąd wypowiedział się w kwestii wspólnotowych oraz krajowych uregulowań uprawniających do płatności na podstawie danych "historycznych".
Wyjaśnił, iż dystrybucja środków przeznaczonych na płatności zwierzęcą, tj. wsparcia dochodów, a nie produkcji rolniczej wiąże się nierozłącznie z przyjętym zarówno
w prawie wspólnotowym, jak i w porządku wewnętrznym, rozwiązaniem opierającym się na ustaleniu wysokości należnych płatności na podstawie danych z okresu poprzedzającego ich wprowadzenie. W przeciwnym bowiem przypadku, gdyby wysokość należnej płatności miała być ustala na podstawie aktualnych danych, prowadziłoby to do rozpoczynania bądź zwiększania produkcji rolnej przez ewentualnych beneficjentów płatności.
Odnosząc się do argumentacji, że bydło przejęte w spadku było zarejestrowane w okresie referencyjnym przez spadkodawcę Organ stwierdził, że brat beneficjenta zmarł w dniu 22 stycznia 2006 roku, o czym świadczy odpis skrócony aktu zgonu dołączony do akt sprawy, zaś płatności zwierzęce obowiązują dopiero od roku 2007. Wobec tego, brat wnioskodawcy przedmiotowych płatności dostać nie mógł.
Z powyższego względu, zdaniem Organu w sprawie nie ma zastosowania
§ 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku, który stanowi, iż płatność zwierzęca przysługuje również rolnikowi, który występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej
lub uzupełniającej, jeżeli:
1) nabył własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie:
a) § 5 ust. 1 albo § 6 ust. 1 lub
b) § 4 ust. 1 albo § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309
i Nr 69, poz. 462.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nazwanej odwołaniem J. P. wniósł o przyznanie płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) za 2007 i 2008 rok.
Zaskarżonej decyzji zarzucił ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym.
Podniósł, ze w okresie od 1.04.2005 r. do 31.03.2006 bydło należące do jego brata S. P. było zarejestrowane. Nie mógł tego bydła zarejestrować
na siebie wcześniej, niż po zakończeniu sądowego postępowania spadkowego. Organom Agencji znane są wszystkie okoliczności sprawy, mają także dane dotyczące rejestracji bydła przez zmarłego brata.
W jego ocenie niezasadnie Organy ARiMR wskazują na fakt nie składania wniosku o płatności zwierzęce przez brata, gdyż wyjaśniał już w toku postępowania, że brat nie posiadał wiedzy o takich płatnościach. Jego zdaniem władze ARiMR
nie wykazały dobrej woli w jego sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący uzupełnił skargę poprzez złożenie wniosku o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W związku z wnioskami skargi na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.
nr 153 poz. 1269 z p. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tryb i zasady tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a.
Według norm wskazanego aktu prawnego Sąd nie ma kompetencji
do bezpośredniego orzekania o prawach i obowiązkach podmiotów skarżących. Rozstrzygając w sprawie nie zastępuje organu administracji publicznej a dokonuje oceny zaskarżonej decyzji na podstawie akt, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Trzeba przy tym podkreślić,
że sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, co oznacza, że kontroli może podlegać wyłącznie decyzja zaskarżona. Wobec tego Sąd w ogóle nie może się wypowiadać
w kwestii płatności za 2007 r., gdyż wykracza to poza zakres orzekania.
Sprawą podlegającą rozpoznaniu jest ocena zgodności z prawem decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w części, w której odmówiono skarżącemu przyznania płatności uzupełniających do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę tzw. płatności zwierzęcych (oznaczonych dalej w skrócie PZ) za 2008 rok.
Mając na uwadze powyższe ogólne reguły orzekania Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania, co w rezultacie skutkowało też błędnym zastosowaniem prawa materialnego.
Od 2007 roku zasady i tryb płatności bezpośrednich i uzupełniających reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 35 poz. 217 ze zm.).
W art. 1 ustawa ta powołuje się na akty prawne Unii Europejskiej:
- rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",
- rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ... (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 796/2004",
stanowiąc dalej, że regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie. Powyższa ustawa zastąpiła poprzednio obowiązująca ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnych płatności z tytułu cukru (Dz. U. nr 6, poz. 40 ze zm.).
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin – położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.
Na podstawie upoważnień zawartych w art., 17 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 24c ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44 poz. 265), które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 13 marca 2007 r., regulujące tę samą materię. W § 2 ust. 2 rozporządzenia wskazano, że płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawionych na trwałych użytkach zielonych, zwaną "płatnością zwierzęcą" są objęte wszystkie rodzaje takich roślin,
z wyłączeniem roślin o których mowa w ust. 1 pkt 12 tj. traw na trwałych użytkach zielonych, przeznaczonych na susz paszowy.
Warunki i tryb przyznawania "płatności zwierzęcej" zostały ustanowione w przepisach §§ od 5 do 7.
1) Według §5 ust. 1 płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:
1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt, oznakowanych przez .... tego rolnika lub jego małżonka,
2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.
2) Według § 6 rozporządzenia, w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio
z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 4, ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach od gruntów rolnych i płatności cukrowej, płatność zwierzęca przysługuje mu (w odniesieniu do 50% zadeklarowanych we wniosku gruntów
– co wynika z ust. 2 tego przepisu), jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych
do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika lub jego małżonka...
3) §7 rozporządzenia stanowi, iż płatność zwierzęca przysługuje również rolnikowi, który występował uprzednio z wnioskami o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej jeżeli: nabył własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie § 5 ust. 1 albo
§ 6 ust. 1 lub na podstawie § 4 albo § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r.
Dokonując analizy warunków przyznawania "płatności zwierzęcych" wynikających z przytoczonych wyżej przepisów należy przypomnieć,
że z art. 7 ust. 2 ustawy wynika, iż co do zasady każdemu rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej przysługują płatności uzupełniające, w tym "zwierzęce" w odniesieniu do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę. Natomiast z przepisów rozporządzenia wynika,
że ich wysokość jest zróżnicowana w zależności od rodzaju, wieku i ilości oraz okresu posiadania zwierząt przez rolnika.
Zauważyć przy tym należy, że w rozporządzeniu z dnia 14 marca 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nawiązuje do regulacji zawartych w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2007 r. a także uprawnień rolników do otrzymania płatności uzupełniających do gruntów zajętych pod uprawę roślin w 2006 roku. Oceniając zatem, czy w świetle przepisów obowiązujących w 2008 r. rolnikowi przysługują
PZ nie można poprzestać na stwierdzeniu, że istnieje ostateczna decyzja, którą odmówiono tych płatności za 2007 rok a należy rozważyć, jaki wpływ na uprawnienia w 2008 r. miało zdarzenie, które zaistniało w 2006 tzn. dziedziczenie gospodarstwa. W tym miejscu trzeba wskazać, że art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z niewielkimi tylko, wymienionymi w tym artykule odstępstwami od reguł tej procedury. Między innymi wg ustawy ciężar udowodnienia określonych faktów spoczywa na stronie postępowania, ale nie zwalnia to organów Agencji od "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego" a co zatem idzie także jego oceny dla ustalenia, czy stan faktyczny odpowiada dyspozycji normy prawnej prawidłowo interpretowanej.
Zdaniem Sądu organy obu instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjęły tylko część materiału dowodowego i wyprowadziły z niego nieprawidłowe wnioski, co uzasadnia zarzut skargi "o braku dobrej woli" a zatem uchybienie zasadzie praworządności.
Skoro bezsporna jest w sprawie okoliczność że J. P. stał się beneficjentem pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyłącznie
na skutek dziedziczenia całego gospodarstwa o powierzchni ponad 14 ha po swoim bracie zmarłym 22 stycznia 2006 r. to zupełnie błędne jest przyjęcie, że już w 2005 roku ubiegał się o płatności, co zdaniem organu stanowiło jedną z przeszkód
do przyznania PZ. Wprawdzie z akt wynika, że otrzymał przypadające
na gospodarstwo płatności za 2005 r. ale nastąpiło to na skutek niedoręczenia S. P. decyzji o płatnościach za ten rok do dnia jego śmierci. Zauważyć należy, że w tamtym postępowaniu (dotyczącym roku 2005) organ
I instancji nie miał wątpliwości że na mocy art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.
o płatnościach bezpośrednich J. P. nabył uprawnienia do płatności (bezpośrednich i uzupełniających) na skutek przejęcia, w drodze dziedziczenia całego gospodarstwa rolnego. Według art. 4 ust 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci producenta rolnego płatność przysługuje spadkobiercy, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego i złożył wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności której dotyczy wniosek spadkodawcy.
Jak już wyżej wskazano, w przepisach rozporządzenia ustalono dwa okresy referencyjne: od 1 kwietnia 2005 do 31 marca 2006 r. dla rolników którzy wcześniej prowadzili działalność i byli beneficjentami pomocy w ramach wspólnej polityki rolnej
i od 15 września roku poprzedzającego złożenie wniosku do dnia 14 marca roku złożenia wniosku – dla rolników "nowych".
Nie sposób przyjąć, iż celem niejasnego sformułowania § 6 rozporządzenia było takie uregulowanie, wg którego nabycie gospodarstwa rolnego (wszystkich jednostek produkcyjnych) czy to w drodze dziedziczenia, czy na podstawie innego tytułu prawnego w którymś z miesięcy od kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. nie daje prawa do otrzymania płatności zwierzęcej, podczas gdy takie uprawnienie przysługuje każdemu nowemu rolnikowi posiadającemu zwierzęta w okresie
6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Z przedłożonych dokumentów
i oświadczenia J. P. oraz obowiązujących przepisów (art. 924 i 925 KC) wynika, że nabył on spadek , w skład którego wchodziło gospodarstwo rolne w dniu 22 stycznia 2006 r, zatem był posiadaczem (współposiadaczem) zwierząt od tego dnia, a formalności związanych z "zarejestrowaniem stada" dokonał
po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia "[...]" prawomocne
od 8.06.2006 r.).
Nie odpowiada więc stanowi faktycznemu stwierdzenie organów, iż nie był posiadaczem zwierząt od 1.04.2005 r. do 31 marca 2006 r. bo ponad wszelką wątpliwość był ich współwłaścicielem, (a w wyniku działu spadku wyłącznym właścicielem) w części tego okresu. (Na marginesie tylko Sąd zauważa
że z niektórych dowodów w sprawie zdaje się wynikać, że prowadził gospodarstwo wraz z bratem.)
Przyznać też należy rację skarżącemu, że do czasu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie legitymował się żadnym dowodem przejścia posiadania stada. Wskazać bowiem należy, że w 2006 r. nie było
w krajowym porządku prawnym dotyczącym płatności przepisu, który regulowałby (tak jak obecnie art. 22 ustawy z 26 stycznia 2007 r.) sposób postępowania spadkobiercy, który przejął gospodarstwo rolne. Natomiast w myśl
art. 1027 KC spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko "stwierdzeniem nabycia spadku" które według art. 1026 KC nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Nietrafne jest, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy niniejszej powołanie się
w zaskarżonej decyzji na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 26.10.2008 r. sygn. akt. I SA/Ol 449/08 jako wsparcie odmowy przyznania płatności, gdyż wyrok ten zapadł w innym stanie faktycznym. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę co do zasady podziela wyrażoną
w powyższym wyroku interpretację przepisów o płatnościach, w/g których zasadą jest ocena uprawnień bieżących na podstawie danych z okresów referencyjnych, ustalonych historycznie. Uważa jedynie, że jeżeli w tych okresach nastąpiło przeniesienie gospodarstwa rolnego, to przy interpretacji nieprecyzyjnych przepisów rozporządzenia wykonawczego nie można nie uwzględniać skutków, jakie ustawa oraz prawo wspólnotowe wiąże z tym zdarzeniem.
Z uregulowań zawartych we wspólnotowych aktach prawnych stanowiących realizację wspólnej polityki rolnej wynika, że wsparcie finansowe rolników i wszelkie dopłaty do produkcji rolnej z założenia mają charakter przedmiotowy. Odnoszą
się przede wszystkim do gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej. Stąd uprawnienia do dopłat idą w ślad za gospodarstwem. Zwrócić należy uwagę na art. 33 rozporządzenia ur. 1782/2003 według którego:
Rolnicy mają dostęp do systemu płatności jednolitych, jeżeli:
a) przyznano im płatności w okresie referencyjnym
b) otrzymali gospodarstwo lub część gospodarstwa w drodze faktycznego lub przewidywanego dziedziczenia od rolnika, który spełniał warunki, o których mowa w lit a lub
c) otrzymali uprawnienia do płatności z rezerwy krajowej lub w drodze cesji.
Przepisy wykonawcze, tj. art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 21 i 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (a wcześniej wymieniony art. 4 ustawy z 2003 r.) expresis verbis regulują sytuację, w których do przekazania gospodarstwa rolnego dochodzi po złożeniu wniosku o przyznanie płatności. Ratio legis takiej regulacji wynika
z zasady, że udzielenie pomocy nie następuje z urzędu a na wniosek rolnika. Oczywistym jest, że w sytuacji dziedziczenia – wejścia w posiadanie gospodarstwa
w danym roku przed upływem terminu do składania wniosków, uprawnienia przejmującego gospodarstwo, który wystąpił z wnioskiem oceniane są samoistnie,
na podstawie danych odnoszących się do tego gospodarstwa na dzień złożenia wniosku.
Jeżeli jednak normodawca, zmieniając reguły przyznawania płatności, ustanawia wsteczne okresy referencyjne i warunki, od których spełnienia w tych okresach zależą uprawnienia bieżące, to zdaniem Sądu, do oceny tych uprawnień mają zastosowanie art. 33 lit. b rozporządzenia nr 1782/2003 r. oraz art. 74 ust. 4 pkt b rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 który stanowi, że wszelkie działania niezbędne do przyznania prawa pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w przypadku nabycia
w drodze spadku gospodarstwa rolnego w trakcie okresu referencyjnego wskazanego w § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 marca 2008 r., uprawnienia spadkobiercy do otrzymania płatności zwierzęcej w 2008 r. powinny być oceniane na podstawie ilości, rodzaju i wieku zwierząt wpisanych do rejestru w tym okresie, a przynależnych przejętemu gospodarstwu, niezależnie od tego, że wpisów i zgłoszeń dokonał spadkodawca
a nie spadkobierca.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.p.s.a. orzekł, jak
w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie
art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło