II SA/Po 52/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. K. , N. K. jako następcy Ł. K., T. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] maja 2004 r. nr [..] w przedmiocie wykonywania robót budowlanych innych niż budowa obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [..] lutego 2004r. nr [..] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska Ł. i B. K. oraz T. Rz. - współwłaściciele zabudowanej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] - od lutego 1999 r. w pismach kierowanych do organu nadzoru budowlanego domagali się wydania decyzji odnośnie zamurowania otworów okiennych w budynku stojącym w granicy na sąsiedniej działce przy ul. [...] nr [...]. Twierdzili, że takie usytuowanie okien narusza ich bezpieczeństwo i prywatność. Następnie, aby odgrodzić się od tych okien, postawili przed nimi parkan. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 7 października 1999 r. nakazał małżonkom K. rozebranie tego parkanu. Wówczas Ł. i B. K. oraz T. Rz. wystąpili z ponagleniem o załatwienie ich wniosku precyzując, że chodzi im o likwidację okien na parterze i na piętrze sąsiedniego budynku od strony granicy. W toku postępowania administracyjnego wszczętego tymi wnioskami, Ł. i B. K. pismem z dnia 29 września 2003 r. dodatkowo zażądali "zlikwidowania gzymsu dachowego oraz rynny mieszczącej się w naszej granicy". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., rozpatrując tę sprawę po raz drugi, decyzją z dnia 11 lutego 2004 r. odmówił wydania decyzji nakazującej zamurowanie okien oraz zlikwidowanie gzymsu i rynny w budynku przy ul. [...] w G . W uzasadnieniu ustalił, powołując się na dokumenty i wyniki trzykrotnie przeprowadzonych kontroli, że pierwotnie teren, na którym stoją oba domy stanowił jedną nieruchomość. W 1935 r. została ona podzielona na dwie działki o numerach [...] i [...], z granicą przebiegającą wzdłuż ściany budynku ze spornymi oknami. Obecnie budynek ten stoi przy ul. [...] nr [...]. Taki podział i przebieg granic działek są nadal aktualne. J. K., dziadek B. K., nabył działkę nr [...] w granicach po podziale, akceptując tym samym jej położenie i otoczenie, a obecni właściciele "przejęli stan prawny i faktyczny, również w sferze uciążliwości związanej z usytuowaniem okien w sąsiednim budynku". Parter tego ostatniego budynku był przed 1959 r. użytkowany jako mieszkalny, a w 1959 r. przeprowadzono jeszcze adaptację poddasza na pomieszczenia mieszkalne. Do dnia dzisiejszego budynek użytkowany jest jako budynek mieszkalny wielorodzinny , a zatem żądane przez wnioskodawców zamurowania okien musiałoby spowodować likwidację mieszkań. Jeżeli zaś chodzi o przeprowadzony przez zarządcę remont dachu budynku przy ul. [...] nr[...], to remont ten polegał na wymianie desek okapowych; nie nastąpiła ani zmiana kąta nachylenia dachu, ani nie wymieniono jego elementów konstrukcyjnych. Wody opadowe z dachu odprowadzane są rynną poprzez rurę spustową do kanalizacji deszczowej znajdującej się na posesji przy ul. [...]. Ł. i B. K. w odwołaniu od tej decyzji zarzucili, że nie zostali zawiadomieni o kontrolach, na które powołał się organ I instancji w uzasadnieniu. Wytknęli też organowi błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nabywca działki nr [...] J. K. był dziadkiem B. K., gdy tymczasem był jego ojcem. Na cele mieszkalne przerobiono strych, a nie poddasze i to najprawdopodobniej bez dopełnienia wymaganych formalności. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przytaczając na uzasadnienie co następuje: Ł.K. nie może kwestionować, że nabywcą działki nr [...] był dziadek jej męża, skoro podpisała się pod treścią protokołu zawierającego taką informację. J. K. w 1935 r. kupił działkę, w której granicy stał na sąsiedniej działce nr [...] budynek mieszkalny z oknami zwróconymi do granicy ,a zatem zgodnie z art. 548 § 1 kodeksu cywilnego przeszły na niego nie tylko korzyści, ale i ciężary związane z rzeczą. Takim ciężarem są ograniczenia w korzystaniu z działki znajdującej się we władaniu skarżących polegające na niekorzystnym usadowieniu okien w ścianie sąsiedniego budynku, zlokalizowanego na granicy nieruchomości, z wejściami od ul. [...] i [...]. Budynek ten został wzniesiony na początku ubiegłego wieku, a granica działek została wyznaczona w 1935 r. wzdłuż ściany budynku ze spornymi oknami. Ustalenie to potwierdza wypis z księgi wieczystej zamieszczony na k. 88 akt administracyjnych I instancji. Skarżący, jako następcy prawni nabywcy działki nr [...], tych ustaleń nie kwestionowali. Błąd co do imienia nabywcy działki nr [...] nie ma w sprawie istotnego znaczenia. W aktach administracyjnych I instancji są dowody doręczenia skarżącym zawiadomień o terminach kolejnych kontroli. Ł. i B. K. oraz T. Rz. wnieśli do Sądu skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Wyjaśnili, że ograniczenia w korzystaniu z działki nr [...] nie pojawiły się w związku z nabyciem tej działki przez ich poprzednika prawnego, lecz dużo później, po adaptacji strychu sąsiedniego budynku na mieszkania i przerobieniu na ten sam cel warsztatu znajdującego się na parterze. Skarżący podkreślili też, że wbrew ustaleniom organów orzekających, w czasie remontu dachu, wykonanego w 2002 r., powiększono i wydłużono na ich posesję gzyms dachu, a rura spustowa położona na granicy uniemożliwia im podniesienie dachu. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, powtarzając dotychczasową argumentację. W toku postępowania sądowego zmarła skarżąca Ł.K. i Sąd postanowieniem z dnia 16 grudnia 2005 r. z urzędu zawiesił postępowanie. Jedynym spadkobiercą skarżącej okazał się małoletni syn N. K . Po osiągnięciu przez niego pełnoletniości postępowanie w sprawie zostało podjęte. N. K. nie zajął w sprawie żadnego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż wskazali skarżący. Dla rozstrzygnięcia sprawy, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, nie ma istotnego znaczenia, jakie imię (J. czy J.) nosił nabywca działki nr [...] powstałej w wyniku podziału w 1935 r. zabudowanej nieruchomości, skoro jest niesporne, że Ł. i B. K. są jego następcami prawnymi i że taki, jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, podział nieruchomości - z granicą biegnącą wzdłuż ściany budynku z oknami wychodzącymi na sąsiedni budynek skarżących - miał miejsce. Skarżący kwestionują natomiast legalność robót budowlanych przeprowadzonych pod koniec lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, polegających na zmianie sposobu użytkowania (na mieszkalny) pomieszczenia warsztatowego na parterze i strychu budynku stojącego przy granicy z ich działką, z oknami od strony domu skarżących. Konsekwencją przystosowania tych pomieszczeń dla celów mieszkalnych było wybicie szerszych otworów okiennych nie bacząc na odległość granicznej ściany z oknami budynku zamieszkałego przez skarżących. Potwierdzeniem legalności zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń strychowych na mieszkalne i wykucia większych otworów okiennych nie mogą być zgromadzone w aktach administracyjnych organu I instancji dokumenty: decyzja Kolegium do Spraw lokalowych Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 1 grudnia 1959 r. o braku podstaw do zmiany w drodze nadzoru orzeczenia Miejskiej Komisji Lokalowej przy Prezydium MRN w G. dotyczącego zasiedlenia lokalu przerobionego ze strychu budynku przy ul. [...], ani umowa najmu tego lokalu mieszkalnego (k. 7-9 ), nie były to bowiem organy uprawnione do orzekania w sprawach budowlanych. W owym czasie - do 14 sierpnia 1961 r. - obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (t.j.Dz.U. z 1939 r. nr 34, poz. 216 ze zm.). Stosownie do art. 2 i art. 332 tego rozporządzenia, pozwolenie na budowę wymagane było między innymi w sytuacjach wymienionych w art. 333. W art. 333 pkt b była mowa o przebudowie, przeróbkach w istniejących budynkach, przy których zostają zmienione, dodawane, lub usuwane części nośne lub konstrukcyjne tych budynków lub ich części, wpływające na bezpieczeństwo budynków od ognia lub stan zdrowotny, wreszcie gdy ulega zmianie wygląd zewnętrzny budynków, ich części lub szczegółów architektonicznych i ich części, w szczególności na przeróbkę na pomieszczenia dla pobytu ludzi takich lokali, które uprzednio miały inne przeznaczenie lub były budowane dla innego celu. Właściwość poszczególnych władz budowlanych w tych sprawach określona została w tytule IX rozdz.1 omawianego rozporządzenia. Organy obu instancji nie wyjaśniły, czy kwestionowane przez skarżących roboty budowlane, związane z poszerzeniem otworów okiennych i zmianą sposobu użytkowania strychu i jednego pomieszczenia na parterze, prowadzone były po uzyskaniu od właściwego organu pozwolenia na budowę ,co stanowi istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ustalając, że podczas remontu dachu budynku przy ul. [...] prowadzonego około 2003 r. nie doszło do naruszenia jego konstrukcji ani kąta nachylenia, a wody opadowe są odprowadzane z dachu przez rurę spustową do kanalizacji deszczowej znajdującej się w obrębie tej nieruchomości, organ I instancji przeoczył, że wnioskodawcy domagali się interwencji organów nadzoru budowlanego w związku z tym, że - jak twierdzili - przy okazji tego remontu doszło do naruszenia granicy ich działki przez wysunięcie gzymsu dachowego budynku przy ul. [...] poza obręb działki, na której stoi ten budynek oraz przez umieszczenie w taki sam sposób rynny odprowadzającej z dachu wodę deszczową. W związku z zarzutem skarżących nie jest istotne, czy kanalizacja deszczowa znajduje się na działce przy ul. [...] , lecz konieczne jest zbadanie, czy część gzymsu dachowego i rynna budynku stojącego na tej działce - po remoncie znalazły się poza granicą tej działki, to znaczy na sąsiedniej działce należącej do skarżących. Organ odwoławczy w ogóle nie zajął w tej kwestii stanowiska, z naruszeniem art.7, art. 77 §1 i art.107 K.p.a. W toku dalszego postępowania, dla oceny legalności objętych wnioskami skarżących robót budowlanych, trzeba będzie wyjaśnić wyżej omówione kwestie. Trzeba też będzie zadbać o prawidłową reprezentację Wspólnoty budynku przy ul. [...] w postępowaniu administracyjnym . Z powyższych względów i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 135 i art. 152 p.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska MK