IV SA/Wa 64/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2008 r.; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. F. z Kancelarii Prawnej G. z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2008 r. zobowiązującą D. Z. do oddania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ wskazał art. 26 pkt 3 i art. 28 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. nr 124, poz. 859) oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia WE Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Ur. WEL 190 z 12 lipca 2006 r.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Główny Inspektor Ochrony Środowiska podał, iż w dniu 25 października 2007 r, podczas rewizji celnej związanej z procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci przedmiotowego pojazdu, Urząd Celny w N. - Oddział w A. stwierdził nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów o kodzie 16 01 04* , których odbiorcą był D. Z. Zdaniem organu dokumentacja zgromadzona w sprawie, w tym świadectwo własności "Nonrepairable Certificate" wydane przez kompetentne władze stanu [...] w USA wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem, dokument SAD, faktura zakupu oraz protokół z przeprowadzonych oględzin pojazdu jednoznacznie wskazują, iż sprowadzony do kraju pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.). Organ podniósł, że skoro w świadectwie własności stwierdzono, że "pojazd nie nadaje się do naprawy", zaś jego właściciel nie znajdując dla niego dalszego zastosowania, wyzbył się go na rzecz firmy ubezpieczeniowej "S.", będącej certyfikowanym ubezpieczycielem dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, to pojazd ten powinien być zakwalifikowany do kategorii Q2 - "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym" zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Zdaniem organu uszkodzenia pojazdu były bezsporne, a wola wyzbycia się pojazdu została wyrażona przez właściciela w dokumencie "zaświadczenie o nienaprawialności pojazdu". W związku z tym pojazd wypełnił definicję odpadu określoną w art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach. Za zaklasyfikowaniem odpadu do kategorii odpadów 16 01 04* przemawia stan faktyczny pojazdu, który wynika ze zgromadzonych przez organ celny dokumentów. Nadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska, odnosząc się do zarzutu strony, iż możliwa jest naprawa pojazdu do stanu umożliwiającego go dopuszczenie do ruchu, wskazał, iż w przypadku przedmiotowego pojazdu to wola poprzedniego właściciela spowodowała, iż stał on się odpadem. Poprzedni właściciel pojazdu, na podstawie umowy zawartej z towarzystwem ubezpieczeniowym wyzbył się go, kolejne przeniesienie prawa własności nie skutkowały jego naprawieniem i przerejestrowaniem, zaś pojazd utracił dowód rejestracyjny z powodu jego nienaprawialności. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D. Z., zarzucając jej naruszenie: - art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów poprzez bezpodstawne wezwanie skarżącego do oddania samochodu marki [...] do punku zbierania pojazdów lub stacji demontażu i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalność, pomimo iż sprowadzony samochód nie jest odpadem, - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach poprzez błędne przyjęcie, że sprowadzony pojazd jest odpadem, - art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym decyzja o sposobie gospodarowania odpadami na terenie kraju może być wydana wyłącznie po uprzednim, bezskutecznym upływie terminu do zagospodarowani opadu, którego to terminu organ nie wyznaczył, - art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie przez organy niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawcy, - art. 77 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia w sprawie. W wyniku tych zaniechań organ ochrony środowiska dokonał nieprawidłowej oceny stanu technicznego pojazdu i wyprowadził wnioski dotkliwe dla skarżącego , Sygn. akt IVSA/Wa 64/09 - art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn pominięcia ustaleń z dostarczonych przez skarżącego opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego i ze zdjęć. Podnosząc powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zakwalifikowanie samochodu jest błędne, z uwagi na dobry stan techniczny sprowadzonego pojazdu. Zdaniem skarżącego samochód spełnia normy techniczne określone ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, ponieważ jest w stanie poruszać się po drogach. Potwierdza to opinia rzeczoznawcy z dnia 8 grudnia 2007 r. Skarżący podkreślił, że poprzedni właściciel pojazdu - firma ubezpieczeniowa nie wyzbyła się go w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, lecz przeniosła jego własność na stronę w drodze umowy sprzedaży, oraz że samochód ten w żadnym razie nie jest "zużytym lub nienadającym się do użytkowania pojazdem" tj. odpadem o kodzie 16 01 04* ani innym odpadem określonym w znaczniku do załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Skarżący podniósł nadto, że ustawa Prawo o ruchu drogowym pozwala na dopuszczenie do ruchu samochody powypadkowe, również sprowadzane z zagranicy. Zdaniem skarżącego przywóz przez niego samochodu marki [...] do Polski nie wymagał zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczenia odpadów, gdyż pojazd ten nie był odpadem. Skarżący podniósł nadto, iż decyzje o sposobie gospodarowania odpadami wydaje się po bezskutecznym upływnie terminu wskazanego w postanowieniu o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy. W postanowieniu z dnia [...] maja 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie zawarł terminu oddania odpadu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, co, zdaniem skarżącego, oznacza, iż brak było podstawy do wydania przedmiotowej decyzji. Ponadto zaświadczenie o nienaprawialności pojazdu nie jest wystarczającym dowodem wskazującym na wolę wyzbycia się pojazdu jako odpadu przez poprzedniego właściciela . Nadto kwestionuje stanowisko organu o kwalifikacji przedmiotu jako odpadu wyłącznie na podstawie woli wybycia się któregoś z wcześniejszych właścicieli za pełną sumę ubezpieczenia, bez oceny stopnia uszkodzenia pojazdu i jego dalszego obrotu. Zdaniem skarżącego poczynione przez organ ustalenia co do stanu technicznego pojazdu mają charakter bardzo ogólny i nie odzwierciedlają jego rzeczywistego stanu. W ocenie skarżącego pojęcie "pojazd uszkodzony" nie jest jednoznaczne z pojęciem "nie nadający się do użytkowania". Nadto zaznaczył, że organ pominął fakt, że skarżący kupił pojazd nie od firmy ubezpieczeniowej, a od dilera samochodowego zajmującego się nie tylko sprzedażą pojazdów ale również ich naprawą, oraz że w chwili zakupu pojazd był minimalnie uszkodzony. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentacje zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącego, jako odbiorcę odpadu, obowiązek przekazania używanego, uszkodzonego pojazdu marki [...] do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, wydana na podstawie art. 26 pkt 3 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124 poz. 859) oraz art.24 ust.3 rozporządzenia WE Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. WE. L. 190 z 12 lipca 2006r.). Jak wynika z treści art.1 ust.1 wyżej powołanej ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ustawa ta określa postępowanie i organy właściwe do wykonywania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z cytowanego powyżej rozporządzenia ( WE) nr 1013/2006 . Ze względu zatem na określony zakres przedmiotowy stosowania wskazanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisów prawa krajowego i prawa wspólnotowego , kwestią wymagającą w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia było ustalenie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ,czy przedmiotowy pojazd .wwieziony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można uznać za odpad Stosownie do treści art. 26 pkt 3 w/w ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów i bezskutecznego upływu terminu na wykonanie obowiązku unieszkodliwienia odpadu, określi w drodze decyzji sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju, jeżeli za przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że uszkodzony pojazd został transgranicznie przemieszczony. Natomiast za przejaw działania arbitralnego należy ocenić przyjęcie przez organ jedynie na podstawie zaświadczenia o nienaprawialności pojazdu wystawionego przez władze stanowe Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, iż przedmiotowy samochód stanowi odpad , którego wyzbył się właściciel nie znajdując dla niego dalszego zastosowania. Należy podzielić zarzut skarżącego ,iż organ nie dokonał prawidłowej oceny stanu technicznego pojazdu wyprowadzając tym samym dotkliwe dla strony wnioski. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko , podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie , zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego , skutkującym wadliwość decyzji. Skoro skarżący w trakcie całego postępowania utrzymywał , że zakwalifikowanie samochodu jako odpad jest błędne z uwagi na jego dobry stan techniczny i spełnianie norm technicznych określonych przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym i na okoliczność tę przedstawił opinię sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę samochodowego mgr inż. R. J. z dnia 8 grudnia 2007 r. , którą złożył do akt administracyjnych przed wydaniem pierwszoinstancyjnej decyzji , to obowiązkiem organu było dokonanie oceny również tego dowodu , tymbardziej ,iż w aktach sprawy znajduje się dokument sporządzony przez pracownika Urzędu Celnego w N., a mianowicie protokół oględzin samochodu z dnia [...] października 2007 r.( to jest z dnia w którym przeprowadzono czynności procedury celnej) , którego treść podważa tezę , iż pojazd będący przedmiotem oględzin jest nienaprawialny . Organ, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej.wynikającej z normy prawnej zawartej w artJk.p.a., jak również obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nałożonemu na organy administracji publicznej w art. 77 §.1 k.p.a. dokonał istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń stosując nieuprawnione ograniczenie w zakresie materiału dowodowego , a tym samym przekroczył granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p. a.) Stwierdzić zatem należy , iż Główny Inspektor Ochrony Środowiska wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.7, 75 §.1, 77 §.1, 78 §.1 k. p. a.-nie ustalił dokładnie stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym ustalenia stanu technicznego przedmiotowego pojazdu istniejącego w dacie wwiezienia tegoż pojazdu do Polski. Konsekwencją dopuszczenia się przez organ wskazanych powyżej naruszeń przepisów postępowawania administracyjnego jest przedwczesne przyjęcie przez organ,iż sporny pojazd należy uznać za odpad. Zgodnie z definicją legalną, zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U.z 2007r.,Nr 39 , poz.251 ze zm. ) odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Zasadnicze zatem znaczenie w ocenie, czy przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu powyższego przepisu ma ustalenie, czy pojazd ten można zaliczyć do jednej z kategorii odpadów oznaczonych symbolami od Q1 do Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach. W sprawie niniejszej organ przyjął, iż należy sprowadzony przez skarżącego samochód zakwalifikować do kategorii Q2 obejmującej "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym". W ocenie organu uszkodzenia pojazdu były bezsporne , a wola wyzbycia się pojazdu przez jego właściciela została potwierdzona w dokumencie "zaświadczenie o nienaprawialności" wystawionym przez władze stanu [...] w USA i okoliczności te stanowią wystarczającą przesłankę do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad odpowiadający cechom przypisanym odpadom kategoriiQ2. Stwierdzić należy , iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy , powyższe stanowisko organu jest błędne. Przede wszystkim podkreślenia wymaga , iż w świetle definicji odpadu zawartej w art.3 ust.1 ustawy o odpadach , o uznaniu konkretnego przedmiotu za odpad w pierwszej kolejności decydują obiektywne przesłanki ,czyli posiadanie określonych, przypisanych temu przedmiotowi walorów i cech warunkujących korzystanie z niego zgodnie z jego przeznaczeniem, a w przypadku utraty zdolności w zakresie takiego korzystania np. wskutek uszkodzenia .istotną kwestią przesądzającą o dalszym traktowaniu przedmiotu jako nadającego się do użytku będzie rozmiar i skutki uszkodzenia. Jeżeli bowiem okaże się ,iż uszkodzeniu uległy pewne części przedmiotu, które bez uszczerbku dla przewidzianej , dla niego funkcji , mogą podlegać wymianie, to wówczas właśnie te nienadające się do dalszego użytku części stanowić będą odpady jako odpowiadające właściwościom jakie ustawodawca przypisał odpadom zaliczonym do kategorii odpadów Q6 w/w załącznika nr1 do ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności dokona samodzielnych ustaleń, czy spełnione zostały obiektywne przesłanki do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad, ze względu na jego stan techniczny i w zależności od wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego z zachowaniem zasad postępowania dowodowego podejmie prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie uwzględniając powyższe wskazania i ocenę prawną. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.