I SA/Wa 1093/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. przyznaje I. G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora w postępowaniu sądowym i poleca wypłatę tej kwoty z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z zaliczki wpłaconej przez skarżącego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...] zmienionej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...], odnoszącej się do uwłaszczenia P. w W. - w części dotyczącej działek nr [...] uprzednio stanowiących cześć nieruchomości nr hip. [...], położonych w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że badając ponownie całość sprawy ustalono, że działki nr [...], ujęte w decyzji uwłaszczeniowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., zmienionej decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1997 r., odpowiadają części nieruchomości uregulowanej w dawnej hipotece [...], której właścicielkami były L. P. i K. K. Nieruchomość została wywłaszczona na potrzeby Państwa, a zatem w dniu [...] grudnia 1990 r. działki stanowiły własność Skarbu Państwa Powyższy grunt pozostawał w zarządzie jednostki uwłaszczonej. Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia, przy zastrzeżeniu "nie naruszenia prawa osób trzecich". Z akt sprawy wynika, że L. P. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 1993 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Do dnia [...] grudnia 1990 r. nie był złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Minister Infrastruktury uznał, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej został złożony pismem z dnia [...] kwietnia 1993 r., oznacza to, iż w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej zgłoszone były roszczenia osób trzecich do odzyskania prawa własności nieruchomości. Organ wojewódzki przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej miał obowiązek zbadania, czy w odniesieniu do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia istnieją roszczenia osób stanowiących negatywną przesłankę ich uwłaszczenia. W niniejszej sprawie wyjaśnienie tej kwestii zostało całkowicie pominięte przez organ wojewódzki. Postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone. Mając powyższe na uwadze Minister Infrastruktury przyjął, że decyzja uwłaszczeniowa rażąco narusza prawo, to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – w zakresie praw osób trzecich, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie zaistniały okoliczności uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. A. S.A. zaskarżyła w całości tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na odmiennej ocenie prawnej niż w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2004 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 97 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w szczególności poprzez niezasadne uznanie, że niezawieszenie postępowania uwłaszczeniowego do czasu rozstrzygnięcia wniosku z dnia [...] sierpnia 1993 r. stanowiło rażące naruszenie prawa. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Ministra Infrastruktury z [...] marca 2008 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzja uwłaszczeniowa naruszyła prawa osób trzecich, a uwłaszczenie nie może naruszać tych praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Infrastruktury naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.). Zdaniem skarżącej uchybienie wymienionym przepisom miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi i przedstawionego stanowiska skarżącej Sąd zauważa na wstępie, że sprawa podlegała już rozpoznaniu w postępowaniu sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2004 r. (OSK 392/04) uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2003 r. (I SA 688/02) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni przepisów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 wrzenia 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zawierał zapis, z którego wynikało, że uwłaszczenie, o którym w nim mowa nie narusza praw osób trzecich. Do tych praw należy zaliczyć roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z tym zastrzeżeniem, że istniało ono w dniu, w którym doszło do uwłaszczenia, to jest w dniu [...] grudnia 1990 r. Jeżeli przedmiotem uwłaszczenia miałaby być nieruchomość uprzednio wywłaszczona, to jeśli w dniu [...] grudnia 1990 r. była ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony do żądania jej zwrotu wystąpił z wnioskiem o zwrot ten nieruchomości z tego tytułu, to uwłaszczenie nie może zostać potwierdzone decyzją właściwego organu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu wywłóczonej nieruchomości. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skoro zostało ustalone, że byli współwłaściciele nie złożyli wniosku w trybie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to nie można stawiać organowi uwłaszczeniowemu zarzutu rażącego naruszenia prawa przez niezawieszenie postępowania uwłaszczeniowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, był związany przedstawionym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wynika z art. 190 p.p.s.a. Sprawa została ponownie rozpoznana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2005 r. (I SA/Wa 1472/04). Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] grudnia 2001 r. Sąd ten stwierdził, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest jakiejkolwiek informacji czy L. P. wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości przed dniem [...] grudnia 1990 r. Ponieważ organ nie zbadał tej okoliczności, to naruszył w ten sposób art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje, gdyż organ przedwcześnie stwierdził, że organ uwłaszczeniowy wydał decyzje z rażącym naruszeniem prawa poprzez niezawieszenie postępowania uwłaszczeniowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy nieruchomości. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdziły, że w wypadku, gdy przedmiotem uwłaszczenia miałaby być nieruchomość uprzednio wywłaszczona, to jeżeli w dniu [...] grudnia 1990 r. była ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a osoba uprawniona do żądania jej zwrotu z tego tytułu wystąpiła o zwrot nieruchomości, to uwłaszczenie nie mogło zostać potwierdzone decyzją właściwego organu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Roszczenie byłego właściciela nieruchomości wywłaszczonej ma bowiem pierwszeństwo przed uprawnieniem przysługującym państwowej osobie prawnej, będącej zarządcą tej nieruchomości. Przedstawione stanowisko było wiążące dla Ministra Infrastruktury, co oznacza, że organ ten był zobowiązany stwierdzić czy właścicielka przed dniem [...] grudnia 1990 r. wystąpiła o zwrot nieruchomości, a ustalenia poczynione w tym zakresie powinny mieć bezpośredni wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Rację należy wobec tego przyznać skarżącej, że Minister Infrastruktury naruszył wymienione na wstępie przepisy, gdyż pomimo związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., organ ten nie uwzględnił stanowiska orzekających w sprawie Sądów co do ewentualnej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Naruszenie wymienionego art. 153 p.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 97 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając ponownie sprawę Minister Infrastruktury uwzględni powyższe stanowisko, a w szczególności ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r. (I SA/Wa 1472/04) oraz fakt niezłożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości do dnia [...] grudnia 1990 r. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.