II SA/Wr 8/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA - Julia Szczygielska, Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski /sprawozdawca/, Protokolant Magda Mikus, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uwzględnienia skargi i uchylenie decyzji I i II instancji w części oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Jaworze na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm./ oraz art. 104 kpa nakazał Państwu D. i J.K., zamieszkałym w J. przy ul. [...] doprowadzenie do właściwego stanu technicznego komina w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w J. poprzez: – uszczelnienie przewodu nr 1 w stropie mieszkania nr 10 stosownym materiałem uszczelniającym lub opaskę betonową; – uszczelnienie przewodu nr 2 /wentylacja/ odpowiednim wkładem kominowym; – termin wykonania określono na dzień 15 września 2008r.; – do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zakazano korzystania z powyższych przewodów kominowych. Od tej decyzji odwołanie wniosła Pani D.K. nie zgadzając się na to, aby to ona ponosiła koszty napraw. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, co następuje: Jakkolwiek skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o właściwą podstawę prawną, a treść nakazanego obowiązku mieści się w upoważnieniu ustawowym zawartym w powołanej przez organ I instancji podstawie prawnej, to zastrzeżenia w postępowaniu odwoławczym budzi w pierwszej kolejności nałożenie obowiązków na użytkownika podczas gdy nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego może być nałożony w pierwszej kolejności na właściciela /współwłaścicieli/ a następnie użytkownika wieczystego albo na zarządcę. Należy również wskazać, iż wydane rozstrzygniecie nie wypełnia wskazówek z decyzji WINB nr [...] z dnia [...]r. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie w dalszym ciągu nie potwierdza jednoznacznie, że przewód kominowy, którego stan techniczny jest przedmiotem prowadzonego postępowania służy wyłącznie do użytku Państwa K. i nie jest wykorzystywany przez właścicieli innego lokalu mieszkalnego wyodrębnionego w budynku. Z opinii biegłego sądowego z zakresu kominiarstwa oraz zagrożeń pożarowych od urządzeń grzewczo-kominowych J.S. z dnia 8.05.2008r. nie wynika jednoznacznie, iż przewód kominowy nr 1, użytkowany jest wyłącznie przez właściciela mieszkania nr 1: D. i J.K.. Opinia biegłego sądowego wskazuje na nieodpowiedni stan przewodów kominowych. Nieszczelność przewodu kominowego występuje na poziomie lokalu mieszkalnego nr 10, stanowiącego własność M. i Z.Z. /pomiar na zawartość tlenku węgla w opinii biegłego sądowego z zakresu kominiarstwa oraz zagrożeń pożarowych od urządzeń grzewczo-kominowych J.S. z dnia 8.05.2008 str. 2/. Należy wskazać, iż przewód kominowy nr 3 nie wykazał nieszczelności /jest szczelny na całej swej długości/. Przewód kominowy nr 1 jest nieszczelny na przewód nr 2, który jest przewodem wentylacyjnym z pomieszczenia kotłowni Państwa K.. Nieszczelność ta występuje również na poziomie mieszkania nr 10 /przy podłodze w przedpokoju i od strony pokoju małego/. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane /tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./ zgodnie z którym "w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część: jest w nieodpowiednim stanie technicznym bądź jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia /.../ - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku." Wskazany przepis ma na celu korygowanie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym odpowiadającym jego funkcjom. Przepis ten ma umożliwić bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem. Przepis ten ma zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania obowiązków ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do jego stanu technicznego. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości wystarczające jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Treść takiej decyzji będzie całkowicie zależna od okoliczności faktycznych sprawy. Oznacza to konieczność wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym stwierdzonych nieprawidłowości oraz zapewnienia całkowitej zgodności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dokonanymi w sprawie ustaleniami. Decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w jego treści, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2, ustawy Prawo budowlane właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust.1 pkt 1 i 2 /zagrożenie życia lub zdrowia, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska/, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Z materiału zgromadzonego w sprawie a zwłaszcza z opinii biegłego sadowego J.S. z dnia 8.05.2008r. str. 2 wynika jednoznacznie, iż występuje stan zagrożenia życia /dokonane pomiary wskazują pomiar w mieszkaniu nr 10 wynosi po napaleniu w piecu co z mieszkania nr 1- 6 ppm tlenku węgla oraz po napaleniu w piecu co z mieszkania nr 1 i po zatkaniu wlotu komina-wynik 54 ppm tlenku węglu i 8 ppm od strony pokoju mniejszego/. Należy wskazać, że z treści art. 2 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r., o własności lokali /Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm./ wynika, że: "Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej lokalami, mogą stanowić odrębne nieruchomości /ust. 1/. Samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy, jest wydzielone trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne /ust. 2/. Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej, poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi" /ust. 4/. Istotna jest również norma zawarta w art. 3 ust. 2 powoływanej ustawy. Zgodnie z jej treścią: "Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W wyroku z dnia 2 grudnia 2006r., Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Współwłasnością właścicieli wyodrębnionych lokali dotychczasowego właściciela nieruchomości objęte są tylko te części budynku i inne urządzenia, które nie są odrębnymi lokalami należącym do właścicieli wyodrębnionych lokali i dotychczasowego właściciela nieruchomości, i które nie służą wyłącznie do użytku tych właścicieli ze względu na należące do nich lokale." /OSA/C 1999 r, nr 6, poz. 113/. Ponieważ nieodpowiedni stan techniczny komina nie budzi wątpliwości, gdyż został on potwierdzony informacją kominiarską z dnia 26.09.2007r., sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, /uprawniony mistrz kominiarski J.R./ oraz opinią biegłego sądowego J.S. - organ nadzoru budowlanego zobowiązany był nakazać usunięcie tego stanu poprzez wykonanie robót wyszczególnionych w decyzji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zobowiązanym do utrzymania w należytym stanie technicznym przewodów kominowych będących częścią wspólną jest Wspólnota Mieszkaniowa. Jednak w przypadku gdy części budynku i urządzenia, nie służą wyłącznie do użytku właścicieli wszystkich lokali, to zobowiązanym do utrzymania przewodu kominowego przynależnego i używanego jest właściciel lokalu który użytkuje przedmiotowy przewód kominowy. Materiał zgromadzony w sprawie w tym również szkic z opinii biegłego sądowego J.S. na którym brak jest jakiegokolwiek opisu co do przynależności poszczególnych przewodów kominowych do lokali mieszkalnych nie wskazuje czy przewód kominowy nr 1 i 2, użytkowany jest wyłącznie przez właściciela mieszkania nr 1: D. i J.K.. Ustalenie powyższej kwestii jest istotnie dla prowadzonego postępowania. Mając na względzie powyższy wywód uznano, iż postępowanie pierwszo instancyjne wymaga uzupełnienia przez uwzględnienie wskazówek organu II instancji. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła Pani D.K.. Skarżąca zarzuciła błędne ustalenie adresata nałożonych obowiązków, wskazując iż obowiązkiem orzeczonym w w/w decyzjach należy obciążyć wspólnotę mieszkaniową, a nie skarżącą. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ i art. 138 § 2 kpa uwzględnił skargę Pani D.K. w całości, uchylając swoją decyzję z dnia [...]r. Nr [...] oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej adresata obowiązków i w tym zakresie nałożył obowiązek na Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w J., a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, co następuje: Po analizie wniesionej skargi oraz akt sprawy WINB stwierdził, iż skarga powyższa zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują dla organu, którego rozstrzygnięcie zostało zaskarżone możliwość ponownego zbadania rozstrzygnięcia i uwzględnienia skargi w zakresie swojej właściwości do dnia rozpoczęcia rozprawy jeżeli okaże się, iż skarga zasługuje na uwzględnienie w całości. Ponowna analiza akt potwierdziła konieczność uwzględnienia wniesionej skargi poprzez uchylenie własnej decyzji Nr [...] z dnia [...]r. oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej adresata obowiązków i w tym zakresie nałożenia obowiązku na Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w J. a w pozostałej części utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Wątpliwości powyższe wynikają z wyrażonej w wyroku NSA z dnia 13.07.2007r. tezy zgodnie z którą adresatem obowiązku, o którym mowa w przepisie art. 66 Pb jest wspólnota mieszkaniowa jako ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Jeśli wspólnota mieszkaniowa posiada zarząd, to adresatem obowiązków nałożonych na nią winna być ta Wspólnota reprezentowana przez swój zarząd. Jakkolwiek zasadność nałożonych obowiązków w sprawie stanu technicznego jest w ocenie organu odwoławczego zasadna, to po przeanalizowaniu akt sprawy określenie adresata obowiązków jest nieprawidłowe. Należy wskazać, iż obowiązki wynikające z art. 61 i art. 66 Pb związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego, w którym funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa, winny być nałożone właśnie na ten podmiot /wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.05.2005, Lex nr 168052/. Przewody kominowe są częściami wspólnymi i za ich stan techniczny odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa funkcjonująca w danym obiekcie, o ile nie zostanie wykazane że przynależą do danego lokalu mieszkalnego. Kwestia powyższa nie została dostatecznie wyjaśniona w toku uprzednio prowadzonego postępowania co skutkowało koniecznością uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji. Przewody kominowe są przedmiotem specyficznej współwłasności. O sposobie gospodarowania nieruchomością wspólną, w tym o wszystkich robotach budowlanych wykonywanych w stosunku do tej nieruchomości, decydować muszą współwłaściciele lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową. Z tego względu, z uwagi na stwierdzenie naruszenia przez właściciela - Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w J., obowiązku o którym mowa w art. 61 Pb polegającego na utrzymywaniu omawianego przewodu kominowego, stanowiącego część wspólną ww. budynku w należytym stanie technicznym, organ odwoławczy skorzystał z kompetencji merytoryczno-reformacyjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Po ponownej analizie zgromadzonego materiału a zwłaszcza aktualnego szkicu sytuacyjnego z dnia 10.10.2008r. podłączeń urządzeń grzewczych z poszczególnych lokali do ww. komina, który jest częścią wspólną budynku sporządzonego przez Mistrza kominiarskiego A.Z., organ odwoławczy uwzględniając skargę skorzystał z kompetencji merytoryczno-reformacyjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzje albo w całości, albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Podkreśla to NSA wyroku 28.05.1989r. IV SA 1278/88: "Kompetencję organu odwoławczego obejmuje zarówno korygowanie wad prawych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych" /B. Adamiak, Komentarz kpa, s.622/. W tak kształtującym się stanie faktycznym w oparciu o dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a oraz wyrok NSA z dnia 13.07.2007 organ odwoławczy, stosując art. 54 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił własną decyzję Nr [...] z dnia [...]r. oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej adresata obowiązków i w tym zakresie orzekł a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w J., zarzucając organowi II instancji naruszenie Prawa budowlanego i błędne określenie adresata nakazów, którymi powinni być Państwo J.D.K.. Naprawa uszkodzeń w budynku powstałych z winy osoby korzystającej z lokalu obciąża użytkownika tego lokalu. Wynika to z opinii kominiarskiej z dnia 5 sierpnia 1992r. wydanej przez Okręgowy Oddział "F." we W. oraz opinii tej samej firmy z dnia 10 października 2008r. Tych opinii organ nie wziął pod uwagę i dlatego podjął błędną co do adresata decyzję. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. 153, poz.1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art.151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Jednakże w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim podkreślić należy, że kwestionowana decyzja wydana została w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, które ekspressis verbis określają adresata decyzji. Otóż Rozdział 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane dotyczący utrzymania obiektów budowlanych zawiera przepisy mające na celu zapewnienie właściwego użytkowania oraz utrzymania tych obiektów w należytym stanie technicznym. Art. 61 Prawa budowlanego stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tego prawa, zaś art. 5 ust. 2 stwierdza, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych ani sprawności technicznej. Zgodnie z art. 66 w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w: 1) nieodpowiednim stanie technicznym albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub mieniu właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości określając termin wykonania obowiązku. W decyzji tej organ może zakazać użytkowania obiektu lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazane wyżej przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Skoro konkretny przepis Prawa budowlanego pozwala na nałożenie obowiązków naprawczych na właściciela obiektu budowlanego bądź jego zarządcę, to nie można zarzucić skutecznie, iż decyzja adresowana do Wspólnoty Mieszkaniowej narusza prawo i jest skierowana do niewłaściwego adresata. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota powstaje ex lege, tzn. z mocy prawa z chwilą, gdy w określonej nieruchomości powstaną lokale zgodnie z regulacją ustawy o własności lokali. Zarząd Wspólnoty w myśl art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Z tej właśnie przyczyny obowiązki wynikające z art. 61 i 66. Prawa budowlanego związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego, w którym funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa, winny być nałożone właśnie na ten podmiot. Zauważyć trzeba, iż wskazane przepisy jednoznacznie określają przedmiot regulacji prawnej jako obiekt budowlany, a nie lokale. Przez obiekt budowlany zgodnie z art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Słusznie zatem organ w skarżonej decyzji uznał, że kominy należą do części wspólnych budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym /por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 752/04, opubl. w Lex nr 168052/. W świetle powyższego Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu skarżonej decyzji, oparty zresztą na cytowanym orzecznictwie sądowym. Tę linię orzeczniczą podtrzymuje także nowszy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2008r. sygn. akt II OSK 1214/07, którego pogląd prawny skład orzekający także w pełni podziela. W tej sytuacji prawnej Sąd uznał skargę za nietrafną i dlatego na podstawie art. 151 cyt. ustawy z 30 sierpnia 2002r. skargę tę oddalił. H.B. 28.07.2009r.