II SA/Lu 259/09
WyrokWSA w Lublinie2009-06-30
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego może zostać wymierzona inwestorowi, który przystąpił do użytkowania obiektu wybudowanego z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, a następnie pozwolenie na budowę zostało uchylone?Ratio decidendi
Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego) może być wymierzona wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego. Przepisy te dotyczą jednak budowy prowadzonej legalnie, na podstawie pozwolenia na budowę, a nie samowolnej budowy lub budowy z istotnym odstępstwem od projektu, która skutkuje uchyleniem pozwolenia. W takich przypadkach nałożenie kary jest prawnie niedopuszczalne, chyba że w ramach procedury legalizacyjnej zaistnieją określone okoliczności. Zaskarżone postanowienia o wymierzeniu kary oraz poprzedzająca je decyzja o zaniechaniu dalszych robót budowlanych zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalno-gospodarczego. W trakcie budowy istotnie odstąpili od zatwierdzonego projektu, wznosząc część gospodarczą jako warsztat mechaniki pojazdowej. Pozwolenie na budowę zostało następnie uchylone. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał zaniechanie dalszych robót budowlanych, a następnie wymierzył karę za nielegalne użytkowanie obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie o karze. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując zasadność kary.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 czerwca 2008 r. i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 sierpnia 2007 r. Zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Stażysta Magdalena Kuca, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. i W. małżonków R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary grzywny z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...], a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 22 stycznia 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. i W. małżonkom R. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w B.P. przy ul. K. [...] .
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. , na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał ww. inwestorom wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku mieszalno-gospodarczego, realizowanego niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz pozwoleniem na budowę.
Następnie decyzją z dnia 23 sierpnia 2007 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. nakazał inwestorom na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zaniechania dalszych robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku mieszkalno - garażowego. W uzasadnieniu organ podał, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że roboty budowlane związane z budową obiektu nie zostały zakończone a nadto inwestor naruszył warunki pozwolenia na budowę i odstąpił w sposób istotny od zatwierdzonego projektu budowlanego. Mianowicie inwestor wykonał jedynie część gospodarczą budynku o wymiarach 5,0 x 8,80 m, konstrukcji murowanej z dachem jednospadowym, w którym znajduje się usługowy warsztat mechaniki pojazdowej. Inwestor obiektu podejmując w pomieszczeniu garażowym działalność usługową związaną z naprawą pomp wtryskowych zmienił warunki pracy, warunki higieniczno-sanitarne oraz wielkość obciążeń. Zmiana taka - zdaniem organu – wymagała uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wraz z uzyskaniem stosownych opinii, uzgodnień, i pozwoleń. Dalej organ wskazał, iż teren na którym znajduje się przedmiotowy budynek nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w ocenie organu uniemożliwia doprowadzenie obiektu zrealizowanego z istotnym odstępstwem do stanu zgodnego z prawem i stanowi wystarczającą przesłankę do podjęci decyzji nakazującej zaniechania dalszych robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalno-gospodarczego.
Kolejnym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. wymierzył K. i W. małż. R. karę w wysokości 5000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania zrealizowanego obiektu budowlanego. Jak wskazał organ przystąpienie do użytkowania tego obiektu wymagało uzyskania pozwolenia na użytkowanie, którego inwestorzy nie posiadają czym naruszyli art. 54 i 55 Prawa budowlanego, co daje podstawę do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania o jakiej mowa w art. 57 ust. 7 tej ustawy.
Od powyższego rozstrzygnięcia W. R. wniósł zażalenie w którym podniósł, że nałożona na nich kara jest niezgodna z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego, a nadto jest niesprawiedliwa i bardzo uciążliwa z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów. Wskazał, iż posiada pozytywną opinię Inspektora Sanitarnego w B. P., która w jego ocenie kończyła sprawę zmiany przeznaczenia budynku.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne oraz kwalifikację prawną zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. W jego ocenie skoro inwestor przystąpił do użytkowania pomieszczenia garażowego samowolnie zmieniając jego sposób użytkowania na usługowy warsztat mechaniki pojazdowej koniecznym było nałożenie kary zgodnie z treścią art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, wyliczonej w oparciu o art. 59f ust. 1 tej ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. i W. małż. R. podważając wydane rozstrzygnięcia wskazali, iż dołożyli wszelkich starań celem doprowadzenia sprawy do stanu zgodnego z prawem. Posiadają pozytywne opinie dotyczące warunków sanitarno - higienicznych, przeciwpożarowych oraz środowiskowych. Z tych względów wymierzona im kara jest dla nich niezrozumiała, jak również niemożliwa do uiszczenia. Dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności i renty skarżącego nie pozwala na jej uiszczenie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powtarzając stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawiesił postępowanie sądowe w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zgodności art. 59f ust. 1 i art. 57 ust. 7 stawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r., P 64/07, orzekł, że art. 57 ust. 7 zd. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 powołanej ustawy oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W związku z tym postanowieniem z dnia 7 maja 2009 r. podjęto postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów, które w skardze nie zostały wskazane. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że sąd administracyjny rozpoznający skargę nie jest związany jej zarzutami i wnioskami. Oznacza to, że może skargę uwzględnić także wtedy, gdy podniesione w niej zarzuty nie są trafne, ale zachodzą inne uchybienia dostrzeżone przez sąd z własnej inicjatywy. Należy również wskazać, iż Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Bez wpływu na wynik sądowej kontroli pozostają zatem takie aspekty jak poczucie naruszenia zasad współżycia społecznego czy pokrzywdzenie strony wydanym rozstrzygnięciem.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem Sądu oba orzeczenia wydane zostały bowiem z naruszeniem art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "Prawem budowlanym"). Z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wydana również została poprzedzająca je decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. z dna 23 sierpnia 2007 r. ([...]), co również skutkuje jej wzruszeniem.
Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać należy, iż w myśl art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Podkreślenia jednak wymaga, iż stosownie do literalnego brzmienia art. 57 ust. 7 kara, o której mowa, stanowi nie konsekwencję każdego przypadku niezgodnego z prawem użytkowania obiektu lecz sankcję możliwą do zastosowania wyłącznie w tych wypadkach, gdy inwestor swym działaniem dopuścił się naruszenia art. 54 i 55 ustawy. Przypomnieć zatem należy, iż zgodnie z art. 54 Prawa budowlanego do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, dopiero po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Przepis, o którym mowa odnosi się jedynie do budowy prowadzonej legalnie, tj. na podstawie pozwolenia na budowę. Prawnie skuteczne jest bowiem tylko zawiadomienie o zakończeniu budowy w odniesieniu do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę lub ze zmianami nie odstępującymi w sposób istotny od tych warunków - por. Z. Niewiadomski [w:] T. Asman, J. Dessoulavy-Śliwiński, E. Janiszewska-Kuropatwa, Z. Niewiadomski, A. Plucińska-Filipowicz, Prawo budowlane. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2006, s. 549 oraz cytowany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2003 r., IV SA 2176/01, niepubl.
W konsekwencji art. 54 Prawa budowlanego nie odnosi się do przypadków samowolnej budowy, inwestor nie może bowiem skutecznie zawiadomić o zakończeniu budowy, która nie została legalnie rozpoczęta.
Wyłącznie do legalnie prowadzonej budowy odnosi się także - mający w przedmiotowej sprawie zastosowanie - art. 55 pkt 3 Prawa budowlanego stanowiąc iż przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Do budowy samowolnej, jednak dopiero na etapie jej legalizacji, odnosi się pośrednio jedynie art. 55 pkt 2 Prawa budowlanego wprowadzający wymóg uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie obiektu jeśli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4, tj. jeśli właściwy organ wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego, która obligatoryjnie nakładać musi wymóg uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
W konsekwencji inwestor, który wybudował obiekt bez wymaganego prawem pozwolenia i obecnie go użytkuje, a wobec którego w ramach procedury legalizacyjnej nie wydano decyzji, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 ustawy naruszył i narusza prawo w inny sposób niż określony w art. 57 ust. 7 ustawy. Jego zachowanie nie wyczerpuje bowiem przesłanek określonych w art. 54 i 55 ustawy. Wobec samowolnego charakteru budowy inwestor ów nie może ani spełnić przewidzianych w przepisach tych obowiązków, ani też obowiązkom tym uchybić, nie odnoszą się one bowiem do jego sytuacji faktycznej i prawnej. W konsekwencji nałożenie nań kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest prawnie niedopuszczalne, chyba że w ramach procedury legalizacyjnej zaistnieją okoliczności, o których mowa w art. 55 pkt 2 Prawa budowlanego.
Taki sposób rozumienia art. 57 ust. 7 odnosi się również do sytuacji, w której inwestor realizując roboty budowlane dopuścił się naruszenia warunków pozwolenia na budowę. W ust. 2 tego przepisu wyraźnie nakazano dołączenie kopii rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami w razie zmian nie odstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę. Ustawodawca ograniczył więc odstępstwa od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę tylko do odstępstw nieistotnych. Zatem nie ma podstaw do składania zawiadomienia o zakończeniu budowy w przypadku istotnych odstępstw, czy to od zatwierdzonego projektu, czy też warunków pozwolenia na budowę.
Oznacza to, że prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko w odniesieniu do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę lub ze zmianami nie odstępującymi w sposób istotny od tych dokumentów.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy będącej obecnie przedmiotem orzekania wskazać trzeba, iż bezsporny w sprawie jest fakt, że przedmiotowy obiekt mimo, iż na jego realizację zostało udzielone pozwolenie na budowę obecnie stanowi samowolę budowlaną. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż decyzją z dnia 20 lutego 2007 r. Prezydent Miasta B. P. na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B.P. z dnia 22 stycznia 1997 r. znak [...] udzielającą skarżącym pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-garażowego na działce nr [...] położonej przy ul. K. [...] w B.P.
Pozostawiając kwestię zgodności z prawem tej decyzji podkreślić należy, iż brak pozwolenia na budowę, będący skutkiem wadliwego postępowania inwestora, który w trakcie budowy w sposób istotny odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę oznacza, iż co prawda inwestorowi nie można zarzucić działania w warunkach samowoli budowlanej, określonej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jednakże wykonane roboty należało zakwalifikować jako inny przypadek wykonania części obiektu w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.
Zasadnym zatem było przeprowadzenie postępowania naprawczego, uregulowanego przepisami art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Inwestor zrealizował bowiem część robót w okresie ważności pozwolenia na budowę, uchylonego następnie na mocy przywołanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta B. P. Byt prawny zrealizowanej w takich okolicznościach części obiektu w postaci części gospodarczej obiektu w poziomie piwnic i parteru przewidzianej w projekcie budowlanym jako pomieszczenie piwnicy oraz pomieszczenie garażowe wraz z tymczasową konstrukcją dachu i pokryciem dachowym, uzależniony jest od stwierdzenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). W przeciwnym wypadku organ nadzoru budowlanego zobligowany był do wydania nakazów z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy w postaci nakazu zaniechania dalszych robót lub rozbiórki części obiektu budowlanego.
Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji przeprowadził w tej mierze postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 23 sierpnia 2007 r., której jednakże rozstrzygnięcie - w ocenie Sądu - nie odpowiada prawu, co wpłynęło na dalszy tok postępowania zakończonego nałożeniem na skarżących kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu.
Decyzją tą organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazał skarżącym zaniechania dalszych robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalno - garażowego. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, iż przeszkodą uniemożliwiającą doprowadzenie wykonanego obiektu do stanu zgodnego z prawem jest brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co uprawnia również do nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych. W ocenie Sądu powyższe rozstrzygnięcie również należało uznać jako wadliwe.
W tym zakresie wskazać należy, iż przepis art. 51 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie w kilku odmiennych stanach faktycznych, służąc zasadniczo do usunięcia skutków samowolnych robót. Usunięcie to następuje albo poprzez ich legalizację, ewentualnie po uprzednim dostosowaniu do wymagań prawa, albo poprzez nakazanie rozbiórki obiektu lub przywrócenia do stanu poprzedniego. Te dwa ostatnie przypadki znajdują zastosowanie wówczas, gdy organy ustalą, że nie jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli natomiast możliwość taka istnieje, wówczas organ ma obowiązek w pierwszym rzędzie przeprowadzić postępowanie w celu usunięcia stanu samowoli poprzez legalizację robót. Celem postępowania legalizacyjnego jest bowiem doprowadzenie do sytuacji zgodnej z prawem. Wykonane roboty, jak i związana z nimi dokumentacja winny w efekcie znajdować się w takim stanie, jaki mógłby uzasadniać wydanie pozwolenia na budowę.
Innymi słowy, jeżeli organ prowadzący postępowanie uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają standardom prawa, w tym techniczno-budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 ustawy nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót, tak aby doprowadzić je do zgodności ze standardami. Jeżeli natomiast ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, odpowiadają prawu, wówczas organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, którą nakazuje zaniechanie dalszych prac budowlanych. Wniosek taki uzasadnia analiza przewidzianych w art. 51 ust. 1 ustawy rodzajów rozstrzygnięć mogących zapaść w postępowaniu dotyczącym samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych. Nie sposób wykluczyć, że samowolne roboty będą nadawać się do zalegalizowania bez konieczności przeprowadzenia dodatkowych prac i czynności. W takiej sytuacji jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest decyzja z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Decyzja ta legalizuje wykonane roboty, zatem warunkiem jej wydania jest stwierdzenie, że nie naruszają one prawa.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, uwzględniając powyższe rozważania wskazać należy, iż organ wydając decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych zalegalizował istniejący budynek wykorzystywany jako warsztat, uznając niejako iż w takim kształcie może istnieć, gdyż nie narusza prawa, mimo, iż brak było obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Już z tego względu decyzja ta nie odpowiada prawu. Jak już bowiem wskazano celem postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 jest bowiem doprowadzenie do sytuacji zgodnej z prawem. Wykonane roboty, jak i związana z nimi dokumentacja winny w efekcie znajdować się w takim stanie, jaki mógłby uzasadniać wydanie pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Budynek ten bowiem nie posiada pozwolenia na budowę ani żadnej dokumentacji techniczno – budowlanej, a zatem brak było podstaw do jego zalegalizowania. Z drugiej strony natomiast inwestor otrzymawszy omawianą decyzję miał podstawy sądzić, iż obiekt ten w związku z treścią decyzji nie narusza przepisów prawa, co miałoby miejsce jedynie w sytuacji jego dalszej rozbudowy. Zatem miał uzasadnione podstawy do sądzenia, iż może w dalszym ciągu korzystać z tego budynku. Organ bowiem nie zakazał jego użytkowania. Organ wydając takie rozstrzygnięcie obowiązany jest wykazać, iż zrealizowany obiekt budowlany nie narusza obowiązujących przepisów prawa, w tym warunków techniczno-budowlanych, co uzasadnia brak ingerencji organu w jego istnienie.
Nadto decyzja ta zawiera wewnętrzną sprzeczność, gdyż z jednej strony legalizuje przedmiotowy budynek, a z drugiej zabrania jego użytkowania co przejawiło się nałożeniem kary grzywny.
Warto również wyjaśnić, iż z przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 in principio - zastosowanego przez organ - jednoznacznie wynika, że zaniechanie ma dotyczyć dalszych robót budowlanych. Natomiast jak wynika z akt sprawy, inwestorzy nie prowadzą żadnych robót budowlanych oraz nie planują ich wykonywania. Zatem nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych, wobec stwierdzenia przez organ, że zostały one wykonane (zakończone mimo istnienia schodów prowadzących do niewykonanej części mieszkalnej w poziomie piętra) nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy, nadto nie znajduje potwierdzenia w przepisach zawartych w art. 51 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższą argumentacje uznać należało, iż wydane przez organ I instancji postanowienie o nałożeniu na skarżących grzywny z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego narusza art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, co obligowało organ drugoinstancyjny do zakwestionowania przedłożonego mu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał jednak w mocy zaskarżone postanowienie, co powoduje, iż analogicznym naruszeniem prawa obarczone jest także postanowienie organu II instancji. Prawu nie odpowiada również zakwestionowana przez Sąd decyzja organu I instancji z dnia 23 sierpnia 2007 r. nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych.
W ramach ponownego postępowania organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności wyjaśni całokształt okoliczności związanych z budową przedmiotowego obiektu bez pozwolenia i rozważy kwestię jego ewentualnej legalizacji, a następnie, w zależności od dokonanych ustaleń, podejmie w tej mierze stosowne rozstrzygnięcia. W szczególności organ rozważy możliwość zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez zobowiązanie inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co wiązało by się z zastosowaniem art. 51 ust. 4 i nałożeniem na skarżących wymienionego w tym przepisie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W tym zakresie organ ponownie będzie obowiązany dokonać oceny zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jak wynika z akt sprawy został dla przedmiotowego terenu uchwalony.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 ww. ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 tej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa. W przedmiotowej sprawie kwota zwróconych kosztów postępowania stanowi sumę uiszczonego wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło