II SA/Ol 507/09

Dnia 30 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi A. J.-S. i L. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" stycznia 2009r., Nr "[...]", Starosta D., działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm, dalej jako: k.p.a.), w związku z ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr "[...]" z dnia 18 grudnia 2006r., zezwolił D. G. na wejście na teren nieruchomości sąsiednich nr 501/1 i 501/2 położonych w L. przy ul. T., stanowiących własność L. S. i A. J. – działka nr 501/1 oraz B. J. – działka nr 501/2, celem wykonania robót budowlanych polegających na remoncie ściany północnej budynku mieszkalnego. Jednocześnie określił granice niezbędnej potrzeby i warunki korzystania z tej nieruchomości – ustawienie rusztowania przy ścianie budynku powinno nastąpić w pasie terenu o szerokości 2 m od granicy działki i długości 25 m w ciągu 30 dni kolejno następujących po sobie od poniedziałku do piątku w godz. 800-1500, w okresie od 15 marca 2009r. do 15 listopada 2009r. z wyłączeniem okresu letniego (1.06.2009r.-1.09.2009r.). Odmówił jednocześnie powyższej decyzji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na wystarczająco długi okres jej wykonania. W uzasadnieniu wskazał, że D. G. wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wejście na teren sąsiednich działek nr 501/1 i 501/2 celem wykonania remontu ściany polegającego na uzupełnieniu tynków elewacji, pomalowania elewacji farbami akrylowymi, wykonania wykopu wzdłuż budynku, osuszenia powierzchni ścian i zagruntowaniu, wykonania izolacji przeciwwilgociowej, zasypanie wykopu i uporządkowanie terenu działek nr 501/1 i 501/2. Podał, iż budynek mieszkalny, w którym zaplanowano przeprowadzenie remontu położony jest na działce nr 502/3 i jest wybudowany przy granicy działek nr 501/1 i 501/2. Z uwagi na powyższe wykonanie elewacji oraz robót izolacyjnych przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym przy granicy działek nie jest możliwy bez wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. W odwołaniu od tej decyzji L. S., A. J, i B. J. podnieśli, iż nie wyrazili zgody na wejście D. G. na teren ich nieruchomości, a podejmując zakwestionowaną decyzję Starosta naruszył obowiązujące prawo chociażby z tego względu, że D. G. wzniósł budynek, który zamierza remontować, bez żadnego pozwolenia na budowę. Wskazali, że budynek D. G. został posadowiony bez ich zgody. Ponadto znajdujące się przy budynku ogrodzenie zajmuje część chodnika stanowiącego własność gminy. Podniesiono także, że pozwolenie na przeprowadzenie wykopu na cudzej nieruchomości jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i narusza art. 222 Kodeksu cywilnego. Również z treści przepisu art. 47 Prawa budowlanego nie wynika możliwość przeprowadzenia wykopu przez teren nieruchomości sąsiedniej, a wejście na teren cudzej nieruchomości musi być uzgodnione z jej właścicielem. Wskazano, że decyzja nie powinna zostać podjęta przez organ ponieważ toczy się postępowanie rozgraniczeniowe. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie decyzji Starosty. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją Nr "[...]" z dnia 6 marca 2009r. utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty D. w mocy. Podał, że znaczna część zarzutów odwołania nie dotyczy istoty sprawy, bowiem zaskarżona decyzja rozstrzyga o niezbędności wejścia na sąsiednią nieruchomość w celu dokonania niezbędnych robót remontowych ściany budynku istniejącej na granicy działki, a nie dotyczy pozwolenia na jej budowę. Z kolei podniesiona w odwołaniu kwestia uregulowań prawnych dotyczących istnienia i usytuowania budynku była objęta odrębnym postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2006r. i nie jest objęta przedmiotem niniejszego postępowania. Nadmienił, że wyznaczony przez organ pierwszej instancji termin wykonania robót jest optymalny, a przy tym obowiązkiem inwestora po zakończeniu robót budowlanych, zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, jest naprawienie szkód powstałych w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Dodał, iż zaskarżona decyzja jest już kolejną w przedmiotowej sprawie, ponieważ pomimo podjętych wcześniej czynności skłaniających strony do zawarcia ugody próby te nie powiodły się. Wskazał, iż gwarancją skutecznego przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie w przypadku ewentualnej konieczności będzie zastosowanie przez organ pierwszej instancji trybu egzekucji administracyjnej. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie L. S. i A. J. żądając jej uchylenia, jak też uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili, że została podjęta z naruszeniem art. 47 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane i rażąco narusza ich interes. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że budynek D. G., który powstał w warunkach samowoli budowlanej, posadowiono z naruszeniem granic sąsiednich nieruchomości, w tym nieruchomości gminnych. Wydanie pozwolenia na remont i udzielenie inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót remontowych jest czynnością pozorną i zmierzającą do quasi legalizacji budynku w sytuacji, gdy została on posadowiony na granicy działki bez żadnych pozwoleń, uzgodnień, czy zatwierdzeń. Wskazali, iż art. 47 ustawy Prawo budowlane przewiduje możliwość wejścia na teren cudzej nieruchomości, ale tylko w przypadku, gdy chodzi o remont budynku wzniesionego legalnie. Dodali, iż konsekwencją wykonania zaskarżonej decyzji będzie dewastacja ich działki polegająca na wykonaniu wykopu wzdłuż budynku, co spowoduje odprowadzanie wody z nieruchomości inwestora na teren ich posesji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Dodał, iż wykop nie będzie pełnił roli rowu odwadniającego, lecz jest to jedyna możliwość odkrycia fundamentów budynku celem wykonania niezbędnej izolacji przeciwwilgociowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. Sąd nie jest natomiast właściwy do oceniania decyzji z punktu widzenia słuszności czy też celowości rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w toku kontroli legalności zaskarżonego aktu podjętego w postępowaniu administracyjnym, nie stwierdził istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Wojewody z dnia 6 marca 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty D. z dnia 23 stycznia 2009r. orzekającą o niezbędności wejścia na teren sąsiednich nieruchomości (działka nr 501/1 i 501/2) w celu wykonania robót budowlanych polegających na remoncie ściany północnej budynku mieszkalnego. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane przewidują sytuację, w której niekiedy niezbędne jest wejście na teren sąsiedniej nieruchomości. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych niezbędne jest wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor winien przed rozpoczęciem robót uzyskać taką zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż inwestor - D. G. czynił starania o uzyskanie zgody sąsiadów - właścicieli działek nr 501/1 i 501/2 na wejście na teren ich nieruchomości. Z administracyjnych akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 29 listopada 2008r. inwestor wystąpił z wnioskiem o zawarcie ugody z właścicielami działek nr 501/1 i 501/2 sąsiadujących z jego posesją, na mocy której wykonałby remont ściany budynku. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 47 ustawy Prawo budowlane w razie nieuzgodnienia warunków, o którym mowa w ustępie pierwszym, właściwy organ - na wniosek inwestora - rozstrzyga w drodze decyzji o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, a także określa granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych niekiedy bowiem niezbędne jest ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości. Ograniczenie to może mieć charakter dobrowolny (gdy sąsiad wyraża zgodę na wejście na jego posesję) lub w drodze decyzji administracyjnej (w przypadku braku zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości). Niezależnie czy jest to ograniczenie dobrowolne, czy w drodze decyzji - właściciel sąsiedniej posesji nie jest uprawniony do określania, jaki zakres robót ma być wykonywany w sąsiednim budynku (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2004r. sygn. akt IV SA 3683/02, publ. LEX nr 160603). Dlatego też nie może być uwzględniony zarzut skargi kwestionujący zasadność wykonania wykopu wzdłuż ściany budynku. Zakres i warunki udostępnienia sąsiedniej nieruchomości określa organ w decyzji administracyjnej. Organ jest zobowiązany do ustosunkowania się w terminie 14 dni do wniosku inwestora dotyczącego korzystania z nieruchomości sąsiedniej, jednakże przede wszystkim organ winien dokonać oceny zasadności wniosku. Przesłanka "niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości" występuje, gdy posadowione budynki znajdują się na granicy działek, a zatem nie ma innej możliwości wykonania robót budowlanych, jak tylko przez wejście na teren posesji sąsiedniej. Prawidłowe w niniejszej sprawie są ustalenia organu, że remont ściany północnej budynku mieszkalnego nie jest możliwy bez wejścia na teren działki nr 501/1 i działki nr 501/2. Dlatego też uznając zasadność wniosku Starosta orzekł o niezbędności wejścia na teren sąsiednich działek i jednocześnie nakazał zachowanie określonych warunków - powierzchnia terenu jaka może być zajęta w celu przeprowadzenia prac remontowych, a także okres kiedy może to nastąpić. Wskazać również należy skarżącym, że po zakończeniu robót budowlanych inwestor zobowiązany jest do naprawienia szkód powstałych w wyniku korzystania z ich nieruchomości, co oznacza, że straty i szkody powstałe w związku z udostępnieniem terenu mogą być przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Podsumowując rozważania należy zauważyć, że ingerencja organu administracji podjęta w celu umożliwienia sąsiadowi wykonującemu roboty budowlane wejście na cudzy grunt jest możliwa dopiero wtedy, kiedy zainteresowane strony nie zdołały porozumieć się w tej kwestii. W niebudzącym w niniejszej sprawie stanie faktycznym sprawy, wobec nieporozumienia się stron co do okoliczności udostępnienia terenu celem przeprowadzenia remontu ściany, organ administracji zasadnie orzekł o niezbędności "wejścia" na teren sąsiednich nieruchomości celem przeprowadzenia remontu. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego popełnienia przez inwestora samowoli budowlanej polegającej na wzniesieniu bez pozwolenia budynku, który ma być remontowany, należy wskazać, iż powyższa kwestia, jako nie objęta przedmiotem niniejszego postępowania, nie może być przedmiotem rozważań Sądu. Zaznaczyć jednakże należy, że inwestor dysponuje decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2006r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą mu pozwolenia na wznowienie robót remontowo-budowlanych realizowanych przy budynku mieszkalnym. Niezależnie od powyższego trzeba zauważyć, iż w wyroku z dnia 9 września 2005r. (sygn. II OSK 15/05, publ. LEX nr 194720) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że o prawidłowym zastosowaniu normy art. 47 ustawy Prawo budowlane nie przesądza legalność budynku, w którym mają być prowadzone roboty budowlane, legalność obiektu budowlanego nie przesądza o wystąpieniu potrzeby wykonania robót budowlanych i w związku z tym niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Jednocześnie dodać należy, iż niepodporządkowanie się przez skarżących decyzji Starosty skutkować może wszczęciem - na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do jej wykonania. Wobec powyższych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną oddalił.