II SA/Ol 517/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku inżynieria chemiczna i procesowa – uzupełnienia postanowienia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 340 zł. (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 3 grudnia 2008 r., wydaną z upoważnienia Dziekana przez Prodziekana Wydziału "[...]" Uniwersytetu "[...]", skreślono P.B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych w roku akademickim 2008/2009, na kierunku inżynieria chemiczna i procesowa, z powodu nieuczestniczenia przez studenta w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Na skutek odwołania P.B. od tej decyzji, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 6 stycznia 2009 r., wydaną w trybie art. 132 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami, zwanego dalej w skrócie K.p.a.) uchylił w całości własną decyzję. W motywach tej decyzji organ wskazał, że uznając argumenty strony, a w szczególności wydanie decyzji z pominięciem postępowania wyjaśniającego, należało uchylić zaskarżoną decyzję. Od decyzji autokontrolnej P.B. wniósł odwołanie, które organ I instancji, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., wydanym z powołaniem się na art. 65 § 1 K.p.a., przekazał Rektorowi Uniwersytetu "[...]", zwanemu dalej Rektorem Uniwersytetu. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Rektora Uniwersytetu w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. P.B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia w tym postanowieniu, argumentując, iż nie wskazano w nim organu, za pośrednictwem którego należy wnieść odwołanie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2009 r., na podstawie art. 111 K.p.a., Dziekan Wydziału "[...]" uzupełnił pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. o słowa: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału [...]". W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wniosek uznaje za zasadny, traktując go jako wniosek o uzupełnienie, a nie o sprostowanie. W zażaleniu na to postanowienie P.B. wniósł o jego uchylenie zarzucając, iż organ nie rozróżnia instytucji uzupełnienia aktu co do pouczenia od instytucji sprostowania wadliwego pouczenia. Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r. Dziekan Wydziału "[...]" stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie tego organu z dnia 23 stycznia 2009 r. Wskazał, że na postanowienie wydane w trybie art. 111 § 2 K.p.a. nie przysługuje zażalenie. Organ administracji pouczył jednocześnie stronę o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r., nr 1 Rektor Uniwersytetu uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 13 stycznia 2009 r., z uwagi na przekazania zażalenia strony w niewłaściwym trybie. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. nr 2, Rektor Uniwersytetu uchylił postanowienie Dziekana z dnia 23 stycznia 2009 r. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że postanowienie Dziekana Wydziału "[...]" z dnia 13 stycznia 2009 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, wobec czego również postanowienie z dnia 23 stycznia 2009 r. musi być z tego obrotu usunięte. Stwierdził ponadto, że prawidłowo orzeczono w tym postanowieniu o jego uzupełnieniu, a nie o sprostowaniu. Powyższe postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia 6 kwietnia 2009 r., nr 2, stało się przedmiotem skargi P.B. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi P.B. stwierdził, iż organ II Instancji, rozpoznając zażalenie, dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wskazał że zażalenie było niedopuszczalne, gdyż na tego rodzaju postanowienie zażalenie nie przysługuje. Oznacza to, że Rektor Uniwersytetu nie tylko w sposób rażący naruszył przepisy postępowania administracyjnego, ale działał bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że zaskarżonym postanowieniem organ wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie, będące konsekwencją uchylonego już wcześniej postanowienia z 13 stycznia 2009 r., działał więc w granicach prawa i zgodnie z nim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Rektor Uniwersytetu naruszył w rozpoznawanej sprawie przepisy postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Poddane kontroli sądowoadministracyjnej postanowienie obarczone jest istotną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegającą na rażącym naruszeniu prawa. Organ rozpoznał bowiem oczywiście niedopuszczalny środek zaskarżenia. Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem, wydanym trybie zażaleniowym, Rektor Uniwersytetu uchylił postanowienie Dziekana w przedmiocie uzupełnienia postanowienia w kwestii pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 111 § 1 K.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie wydane w trybie art. 111 § 1 K.p.a. nie jest zaskarżalne. Ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wszystkich postanowień wydawanych w toku postępowania. W myśl bowiem art. 141 § 1 K.p.a., zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. Tym samym katalog postanowień, na które może być wniesiono zażalenie, jest zamknięty. Organ pierwszej instancji wadliwie jednak pouczył stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie o uzupełnieniu własnego postanowienia z dnia 13 stycznia 2009 r. Wprawdzie, stosownie do art. 112 K.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też nie oznacza, że usankcjonowane zostaną nieistniejące zasady zaskarżania wskazane przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc zażalenie wniesione na postanowienie o uzupełnieniu pouczenia było niedopuszczalne, co organ odwoławczy winien był stwierdzić w trybie art. 134 K.p.a. Tymczasem Rektor Uniwersytetu rozpoznał jednak przedmiotowe zażalenie i uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, zamiast stwierdzić niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, a w myśl art. 144 K.p.a. do zażaleń maja odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Skoro więc organ II instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał niedopuszczalne zażalenie, a niedopuszczalność ta jest prima facie oczywista, to tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 141 § 1 K.p.a i art. 144 K.p.a. Organ odwoławczy błędnie bowiem uchylił postanowienie organu I instancji zamiast zastosować przepis art. 134 K.p.a. Stanowi to kwalifikowaną wadę poddanego kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia. W tej sytuacji skoro zaskarżone postanowienie nie powinno być wydane to wszelkie zarzuty skargi dotyczące meritum tego rozstrzygnięcia uchylają się spod kontroli Sądu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniesione zażalenie zgodnie z przepisami K.p.a. Powyższe naruszenie prawa procesowego skutkuje taką wadliwością zaskarżonego postanowienia, która wymagała jego wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., zwaną dalej skrócie jako P.p.s.a.). Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 P.p.s.a.