II SA/Ol 518/09

Dnia 30 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uzupełnienia pouczenia w postanowieniu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P.B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE: Decyzją z dnia 12 listopada 2008 r. Dziekan Wydziału "A" Uniwersytetu w O., (określany dalej jako Dziekan Wydziału lub organ I instancji), skreślił P. B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych na makrokierunku "A" z powodu nieuczestniczenia w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Na skutek odwołania P. B. od tej decyzji organ pierwszej instancji decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r., w trybie art. 132 § 1 K.p.a., uchylił w całości tę decyzję. Od decyzji autokontrolnej P. B. wniósł odwołanie, które organ I instancji, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r. przekazał Rektorowi Uniwersytetu w O., zwanemu dalej Rektorem Uniwersytetu. P. B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia w tym postanowieniu, gdyż nie wskazano w nim organu, za pośrednictwem którego należy wnieść zażalenie. Uwzględniając powyższy wniosek Dziekan Wydziału postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r., wydanym na podstawie art. 111 K.p.a., uzupełnił pouczenie zawarte we własnym postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. o słowa: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału "A"". Wyjaśnił w uzasadnieniu, że wniosek dotyczył uzupełnienia, a nie sprostowania pouczenia. W zażaleniu na to postanowienie strona wniosła o jego uchylenie zarzucając, iż organ nie rozróżnia instytucji uzupełnienia aktu co do pouczenia od instytucji sprostowania wadliwego pouczenia. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009r. "[...]" Rektor Uniwersytetu uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 14 stycznia 2009r. w przedmiocie przekazania odwołania organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. "[...]", będącym przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, Rektor Uniwersytetu uchylił postanowienie Dziekana Wydziału z dnia 28 stycznia 2009r. w przedmiocie uzupełnienia postanowienia w kwestii pouczenia. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że postanowienie Dziekana Wydziału z dnia 14 stycznia 2009 r. zostało uchylone. Koniecznym wobec tego stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego, będącego jego konsekwencją, postanowienia z dnia 28 stycznia 2009 r. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze P. B. wniósł o stwierdzenie nieważności tego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, iż organ II instancji, rozpoznając zażalenie, dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Stwierdził, że zażalenie było niedopuszczalne, gdyż na tego rodzaju postanowienie zażalenie nie przysługuje. Oznacza to, iż Rektor Uniwersytetu nie tylko w sposób rażący naruszył przepisy postępowania administracyjnego, ale działał bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że zaskarżonym postanowieniem organ wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie, będące konsekwencją uchylonego już wcześniej postanowienia z dnia 14 stycznia 2009r., działał więc w granicach prawa i zgodnie z nim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy jest ono wyraźne i oczywiste. Poddanym kontroli sądowoadministracyjnej postanowieniem, organ odwoławczy rozpoznał oczywiście niedopuszczalny środek zaskarżenia. Przypomnieć należy, że zaskarżeniu w rozpoznawanej sprawie podlegało postanowienie, którym organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji w przedmiocie uzupełnienia postanowienia w kwestii pouczenia o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie z przepisem art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako K.p.a.) strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie wydane w trybie art. 111 § 1 K.p.a. nie jest zaskarżalne. Ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wszystkich postanowień wydawanych w toku postępowania. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 K.p.a., zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. Organ pierwszej instancji wadliwie jednak pouczył stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie o uzupełnieniu własnego postanowienia z dnia 14 stycznia 2009 r. Wprawdzie, stosownie do art. 112 K.p.a., błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania, wskazanych przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc zażalenie wniesione na postanowienie o uzupełnieniu pouczenia było niedopuszczalne, co organ odwoławczy winien był stwierdzić w trybie art. 134 K.p.a. Rektor rozpoznał jednak przedmiotowe zażalenie i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, zamiast stwierdzić niedopuszczalność środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, a w myśl art. 144 K.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Skoro więc organ II instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał niedopuszczalne zażalenie, a niedopuszczalność ta jest oczywista, to tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 141 § 1 K.p.a. i art.144 K.p.a. Organ odwoławczy błędnie bowiem uchylił postanowienie organu I instancji zamiast zastosować przepis art. 134 K.p.a. Stanowi to kwalifikowaną wadę poddanego kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności postanowienia, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W konsekwencji daje to podstawę do wyeliminowania z obrotu prawego zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Przepis ten stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Z powyższych względów Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. Bez względu bowiem na to, czy konieczne było sprostowanie, jak wywodził skarżący, czy też uzupełnienie pouczenia (co było właściwe w ocenie organów obu instancji), rozstrzygnięcia w tym przedmiocie zapadają na podstawie art. 111 § 1 K.p.a. i nie przysługuje na nie zażalenie. Przy ponownym załatwianiu sprawy organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniesione zażalenie zgodnie z przepisami K.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a., stosownie do wyniku sprawy.