III SA/Po 507/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. przy udziale Sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody z dnia nr w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Górecka /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M. Kosewska Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Wójt Gminy orzekł – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. – Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm. ) – o wymeldowaniu I. z mieszkania nr ... położonego przy .... W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania I. złożyła w dniu 18.01.2008 r. zgłoszenie wymeldowania z powyższego lokalu, wnosząc następnie pismo z żądaniem unieważnienia tej czynności ze względu na wprowadzenie jej w błąd. Decyzją organ I instancji orzekł o odmowie uchylenia czynności wymeldowania oraz umorzeniu postępowania prowadzonego w przedmiocie jej wymeldowania. Następnie decyzja ta została uchylona przez Wojewodę decyzją z powodu błędów proceduralnych. Sporny lokal znajduje się na piętrze nieruchomości, której parter zamieszkiwany jest przez M. i jego rodzinę. W 1996 r. E. wraz z nieletnią córką opuściły lokal na piętrze domu, zamieszkując w .... Zabrały wówczas rzeczy osobiste, pozostawiając meble. W przedmiotowym lokalu I. przebywała okazjonalnie, w soboty i niedziele. W 2003 r. mieszkała w nim przez okres tygodnia ze znajomymi. Mieszkanie jest generalnie nieużywane i ulega dewastacji. W 2006 roku wyjechała do pracy za granicę, m. in. w celu uzyskania funduszy na remont mieszkania. W styczniu 2008 r. M. wyburzył ściany i przebudował dach budynku. I. nie ponosi opłat związanych z lokalem, nie posiada do niego kluczy, nie partycypowała w kosztach remontu dachu. W dniu 30.06.2008 r. przeprowadzono wizję lokalną mieszkania. Powyższy stan faktyczny został ustalony przez organ I instancji na podstawie spójnych zeznań uczestników postępowania i świadków oraz zgromadzonych dokumentów. W jego ocenie brak było podstaw by uznać 12 letnią nieobecność I. w przedmiotowym lokalu za jego jedynie czasowe opuszczenie. Organ I instancji uznał, iż centrum życiowe I. znajduje się w innym miejscu, czego nie może zmienić fakt posiadania w spornym mieszkaniu mebli czy innych ruchomości. Organ podkreślił też wyłącznie ewidencyjny charakter zameldowania, nie związany z prawem własności nieruchomości, czy sporami o nie. W odwołaniu od tej decyzji I. reprezentowana przez matkę wniosła o jej uchylenie ze względu na błędy merytoryczne i formalne. W ocenie odwołującej nie zerwała ona związków ze spornym lokalem, zamierzając w nim zamieszkać po powrocie z zagranicy i dokonaniu remontu. Strona zarzuciła organowi tendencyjną ocenę dowodów na jej niekorzyść. Opłaty za lokal były – zdaniem odwołującej- ponoszone przez jej matkę , która nadal posiada do niego klucze. Zarzucono ponadto sporządzenie wadliwego protokołu z przeprowadzonej wizji lokalu. Wojewoda decyzją utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że I. nie przebywała w spornym lokalu na stałe od dłuższego czasu, tworząc w istocie fikcję meldunkową. Z tego względu argumenty dotyczące chęci powrotu do lokalu po dokonaniu jego remontu nie mogły mieć wpływu na ocenę przesłanek skutkujących koniecznością wymeldowania. Jej opuszczenie mieszkania uznano przy tym za dobrowolne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu powtórzono zarzuty dotyczące tendencyjnych ocen zgromadzonego materiału dowodowego, czasowego charakteru pobytu za granicą oraz chęci powtórnego zamieszkania w przedmiotowym lokalu po dokonaniu jego remontu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. Nr 139 z 2006r., poz. 993 ze zmian. ) . Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00 ; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937 ; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby jest przy tym wyłącznie taki lokal, czy nieruchomość, w których skoncentrowane jest centrum interesów życiowych danej osoby, związane z załatwianiem spraw życia codziennego, wypoczynkiem, prowadzeniem gospodarstwa domowego, posiadaniem rzeczy osobistych , mebli, sprzętu AGD i RTV oraz innych ruchomości itd. Podkreślić należy ponadto, iż sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest zatem trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organy ewidencyjne nie są wobec tego uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności itd. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, albowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że opuszczenie spornego lokalu przez stronę skarżącą miało charakter trwały i dobrowolny. Okolicznością bezsporną – przyznawaną wielokrotnie w toku postępowania przez skarżącą i jej matkę - był fakt opuszczenia przez nie spornego lokalu jeszcze w 1996 r. Od tego czasu skarżąca przybywała w nim – jak sama wskazywała – jedynie sporadycznie. Fakt ten potwierdzili w zasadzie w pełni świadkowie przesłuchani w sprawie, w tym osoby obce, mieszkające w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości. Świadkowie wnioskowani przez skarżącą wskazali jedynie na jej krótkotrwałe pobyty w lokalu o charakterze wyjątkowym. Z dokonanym oględzin wynika natomiast, iż lokal jest zdewastowany, wymagający poważnego remontu. Są w nim meble, nie ma jednak żadnych poważniejszych rzeczy osobistych skarżącej, wskazujących na codzienną eksploatację lokatorską mieszkania. Na podstawie tych ustaleń faktycznych organy ewidencyjne prawidłowo stwierdziły, iż nie sposób uznać spornego lokalu za miejsce stałego pobytu skarżącej, stanowiące centrum jej interesów życiowych. W lokalu tym nie mieszkała ona bowiem na co dzień, prowadząc normalne gospodarstwo domowe, nocując, wypoczywając itd. Wykonywanie tych czynności w sposób ciągły ( przez wiele tygodni, miesięcy i lat ) było niemożliwe, chociażby ze względu na fakt złego stanu technicznego mieszkania. Jak wskazała sama skarżąca celem jej zagranicznego pobytu było zgromadzenie odpowiednich środków finansowych na remont lokalu. Plany strony skarżącej dotyczące potencjalnej możliwości zamieszkania w nim i prowadzenia gospodarstwa domowego nie mogą jednak wpływać w jakikolwiek sposób na ocenę aktualnego stanu faktycznego, dotyczącego stałego pobytu ( lub jego braku ) w mieszkaniu w dacie podejmowania zaskarżonych decyzji. Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa dla oceny charakteru opuszczenia lokalu , mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności np. faktyczna realizacja woli przebywania w danym lokalu (teza 1 wyroku WSA w Warszawie z 6.12.2006r., IV SA/Wa 1890/06, Lex nr 306513). W ocenie charakteru pobytu w określonym miejscu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty (wyrok NSA z 19.03.1981r., ONSA 1981/1/24). Organy ewidencji ( a za nimi tutejszy Sąd ) nie rozstrzygały ponadto sporów o prawo własności do przedmiotowego lokalu, gdyż nie mogą one w ogóle stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie wymeldowania i ogólnie – ewidencji ludności. Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu nienadającym się praktycznie do celów mieszkaniowych powodowałoby jedynie podtrzymanie niedozwolonej fikcji meldunkowej. Wskazać należy jednak wyraźnie, iż nic nie stoi na przeszkodzie powtórnemu zameldowaniu się strony skarżącej w przyszłości w spornej nieruchomości - po uregulowaniu praw własnościowych do lokalu, jego odpowiednim wyremontowaniu i faktycznym w nim zamieszkaniu. Ocena legalności przedmiotowego postępowania administracyjnego dotyczyła jednak wyłącznie kwestii prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego zamieszkiwania przez skarżącą ( lub nie ) w lokalu w dacie podejmowania zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu organy ewidencyjne obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, a na ich podstawie trafnie zastosowano obowiązujące przepisy prawa, orzekając w konsekwencji o wymeldowaniu skarżącej z lokalu. Z tego względu Sąd uznał, iż wszystkie zarzuty dotyczące nieprawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego ( stronniczej oceny materiału dowodowego, dokonania wadliwych oględzin itd. ) nie zasługiwały na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać skargę za bezzasadną i orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/M. Górecka /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska