II FZ 227/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 604/08 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 604/08, mocą którego oddalono wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 3 sierpnia 2010 r.) odrzucił skargę Strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 maja 2008 r. Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się on o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Braki formalne wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu PPF Skarżący uzupełnił w dniu 1 października 2010 r. Rozszerzył przy tym swoje żądanie wnosząc również o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez Skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi sam gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów, nie posiada jakiegokolwiek majątku. Ponadto na skutek prowadzonej przez komornika egzekucji Wnioskodawca utracił gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem żywym; egzekucja sądowa nadal jest prowadzona. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia Skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, iż jego sytuacja majątkowa i osobista jest trudna i złożona, co niejednokrotnie przedstawiał Sądowi w składanych oświadczeniach i wnioskach. Podniósł, że nie jest w stanie przedłożyć zaświadczeń z urzędów, gdyż wymaga to poniesienia opłat, na które go nie stać. Stwierdził, że Sąd może zwrócić się do odpowiednich organów o konieczne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na wstępie wskazał na treść art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. – oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. i art. 199 P.p.s.a. podkreślając, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Wskazał też, że rozpoznawany wniosek jest drugim złożonym przez Skarżącego w niniejszej sprawie. Pierwszy został rozpoznany przez sądy obu instancji negatywnie z uwagi na uchylenie się przez Skarżącego od wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W związku z powyższym referendarz sądowy – na podstawie art. 255 P.p.s.a. – zarządzeniem z dnia 7 października 2010 r. ponownie zobowiązał Wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni szeregu dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Skarżący nie przedłożył żadnego żądanego dokumentu ani w odpowiedzi na wezwanie, ani przy sprzeciwie. Sąd podkreślił, że uchylenie się przez Skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Sąd dodał, że sytuacja majątkowa Skarżącego pozostaje niejasna także z innych względów. Skarżący utrzymując, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie wskazał żadnych źródeł swojego utrzymania. Co więcej, wprost podał, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, a mimo to utrzymuje się sam. W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Podkreśliła, że jej sytuacja jest trudna, a Sąd pierwszej instancji jej nie uwzględnił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że Skarżący nie tylko w niniejszym postępowaniu, ale także w innych postępowaniach przed tym Sądem, nie wykonywał wezwań Sądu do przedstawienia wyjaśnień i dokumentów pozwalających na weryfikację jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, co skutkowało oddalaniem jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Powyższe dowodzi, że Skarżący musi być świadomy skutków takiego postępowania – Sądy obu instancji wyraziły bowiem stanowisko reprezentowane także przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie niniejszej, że niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ponownie należy więc wskazać Stronie, że - jak prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji - instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez Stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie i jego przyznanie uwarunkowane jest wykazaniem – a więc udowodnieniem - przez Stronę, że nie jest ona w stanie sama tych kosztów ponieść w całości bądź części. Oceniając spełnienie tej przesłanki Sąd musi wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, które rzutują na sytuację majątkową Strony. Gdy część tych okoliczności jest przez Stronę zatajona, nie może być mowy o udowodnieniu, że spełniła przesłanki przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalić.