III SA/Po 527/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... r. Nr ..., II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Górecka /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M. Kosewska Decyzją Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu wniosku o płatność z tytułu działań rolnośrodowiskowych z dnia 30.08.2006r. złożonego przez S., odmówił przyznania mu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć opisanych we wniosku. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż we wniosku złożonym 30.08.2006r. S. wnioskował o płatność na realizację następujących wariantów w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne: - wariant PO 1b Półnaturalne łąki dwukośne na pow. 29,25 ha, - wariant SO2a01 Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) na pow. 83,87 ha, - wariant SO2b01 Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) na pow. 31,05 ha. I z tego tytułu łączna kwota wnioskowanej pomocy finansowej wynosiła kwotę ... zł. W dniu 30.11.2006r. dokonano zmiany wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych w ten sposób, że wnioskujący o pomoc zwiększył powierzchnię upraw deklarowanych do wariantu S02a01 do 84,67 ha, przez co łączna wnioskowana kwota pomocy finansowej wyniosła ... zł. W sprawie wniosku w dniu 6.11.2006r. przeprowadzona została kontrola administracyjna, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości wymagające wyjaśnienia przez wnioskodawcę. Wobec stwierdzonych przez organ administracyjny wątpliwości w dniu 6.12.2006r. wnioskodawca został wezwany do złożenia wyjaśnień i za pośrednictwem swojego pełnomocnika wnioskujący o pomoc finansową złożył w dniu 11.12.2006r. korektę wniosku. Z uwagi na konieczność dostarczenia przez wnioskodawcę kopii części map ewidencji gruntów i budynków z naniesionymi oznaczeniami, dopiero 21.12.2006r. możliwym – zdaniem organu I instancji - stało się przeprowadzenie ponownej kontroli administracyjnej. Dokonane w jej wyniku ustalenia wykazały błędy wiążące się ze stwierdzoną różnicą pomiędzy naliczoną kwotą płatności a wnioskowaną kwotą. To - w ocenie organu I instancji - uniemożliwiło wydanie decyzji przyznającej płatność do 31.12.2006r., gdyż owe rozbieżności wyjaśniono dopiero 4.01.2007r. Organ I instancji wskazał na przepis § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 75, poz. 521), w którym wskazano, że w 2006 roku decyzje w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej wydaje się w terminie od 1 września do 15 grudnia 2006roku. Tak wskazany termin będący terminem materialnym nie może być przedłużony, a to oznacza - zdaniem organu I instancji, że decyzja przyznająca płatność w przedmiotowej sprawie musiałaby zostać wydana do dnia 31 grudnia 2006r., co nie nastąpiło. Tak więc należało - w ocenie organu I instancji - wydać decyzję o odmowie przyznania przedmiotowej płatności. Nadto organ I instancji powołując się na przepis art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia obszarów wiejskich, określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. U.E. L 243/9 PL z dnia 6 września 2006r. ) stwierdził, iż przepis ten w całości i bezpośrednio wiąże kraje członkowskie UE co do daty podjęcia zobowiązań i z tego też względu – zdaniem organu I instancji - brak było możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku z 30.08.2006r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł działający w imieniu S. pełnomocnik, wskazując na to, że obowiązkiem organu administracyjnego było wydanie decyzji do dnia 31.12.2006r. skoro wniosek został złożony w przypisanym terminie. Nadto odwołujący zaprzeczył, aby kopie map były dostarczone w terminie podanym w uzasadnieniu skarżonej decyzji skoro - jego zdaniem - zostały dostarczone wcześniej. Co do zmiany wniosku - zdaniem odwołującego - nie miało to wpływu na rozpatrzenie przez organ w przypisanym terminie wniosku z dnia 30.08.2006r. Także odwołujący nie zgadzał się z twierdzeniem organu I instancji co do kwestii błędów we wniosku wynikłych podczas kontroli administracyjnej bowiem owe błędy – zdaniem odwołującego - dotyczyły jedynie zmiany oznaczeń literowych trzech działek rolnych, zaś nie zmieniła się ani powierzchnia ewidencyjna, ani użytkowana rolniczo ani uprawiana roślina. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, jak i podaną podstawę prawną jego rozstrzygnięcia, a nadto za nim podał, iż realizacja zobowiązań prawnych podjętych przez ARiMR po 31 grudnia 2006r. byłaby niemożliwa ze względu na brak środków w budżecie krajowym na ewentualną realizację programu rolnośrodowiskowego. Organ odwoławczy wskazał, że nie ma możliwości przyznania odwołującemu tej płatności i z uwagi na fakt, że Agencja nie dysponuje odrębnym budżetem ze środków krajowych, z którego byłoby możliwe realizowanie tego typu zobowiązań finansowych - utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Obecnie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S., żądając jej uchylenia, jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Pismem procesowym z dnia 1.07.2009r. działający w imieniu skarżącego pełnomocnik zgłosił wniosek ewentualny o stwierdzenie wydania skarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania składając spis tych kosztów (k. 59 akt). W uzasadnieniu skargi skarżący powołując się na złożony w dniu 30.08.2006r. wniosek twierdził, iż jedynie wskutek opieszałości i nieprawidłowości w działaniu organów administracyjnych nie została wydana decyzja w przedmiocie przyznania płatności zgodnie z treścią wniosku, w terminie określonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006r. zmieniającym rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 75, poz. 521,) bowiem przedmiotowa decyzja została wydana dopiero w połowie czerwca 2008r., zamiast w okresie od 1 września do 15 grudnia 2006r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 1.07.2009r. skarżący dodatkowo podnosił, że stanowisko ARiMR jest nielogiczne bowiem wydana decyzja stanowi decyzję merytoryczną podczas, gdy Agencja wyraźnie powoływała się na niemożność wydania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej po dniu 31 grudnia. Tak więc – w ocenie skarżącego- organ konsekwentnie winien umorzyć postępowanie (k. 56 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Przedmiotowy wniosek o płatność na realizację określonych wariantów w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne został złożony przez stronę skarżącą w dniu 30 sierpnia 2006 r. Zgodnie z wyraźnym przepisem § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 75, poz. 521) zobowiązano właściwe organy w 2006 roku do wydania decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w nieprzekraczalnym terminie od 1 września do dnia 15 grudnia 2006 roku. Organy obu instancji trafnie wskazały w ocenie Sądu, iż powyższy termin będący terminem materialnym nie może być przez organ przekroczony, ani w żaden sposób przedłużony. Przepis § 2 ust. 1 pkt. 2 cytowanego rozporządzenia należy przy tym interpretować w ten sposób, że decyzje w sprawie przyznania pierwszej płatności obejmują zarówno decyzje orzekające o przyznaniu odpowiedniej płatności, jak również decyzje odmawiające udzielenia takiego dofinansowania ze środków unijnych. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego został złożony w terminie wskazanym w § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia ( od 15 maja do 31 sierpnia 2006 r. ). Powinnością organu I instancji było wobec tego załatwienie sprawy poprzez wydanie odpowiedniej decyzji merytorycznej ( przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia ) do dnia 15 grudnia 2006 r. W przypadku przekroczenia tego terminu organ nie był już władny do wydania decyzji administracyjnej o charakterze merytorycznym, gdyż ze względu na bezprzedmiotowość postępowania ( polegającą na niemożności załatwienia sprawy w formie decyzji merytorycznej ) winno orzec się o jego umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Decyzja merytoryczna w rozumieniu art. 104 § 1 i § 2 kpa służy bowiem do rozstrzygnięcia danej sprawy co do istoty. Jest to zatem indywidualny akt administracyjny polegający na zastosowaniu wobec konkretnie oznaczonego adresata określonej normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, poprzez które dochodzi do konkretyzacji określonych praw lub obowiązków danego podmiotu ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 461-467 ). W przypadku gdy organ nie może dokonać w toku postępowania takiej władczej ingerencji w sferę administracyjnoprawną danego podmiotu należy stwierdzić jego bezprzedmiotowość i konieczność umorzenia. Organ I instancji uznał w uzasadnieniu swojej decyzji, że dopiero w dniu 4 stycznia 2007 rok doszło do ostatecznego wyjaśnienia wątpliwości związanych z wnioskiem i dołączonymi do niego dokumentami. Nie ulega jednak wątpliwości, iż sam organ również przyczynił się do przedłużenia niniejszego postępowania administracyjnego m. in. poprzez błędne zaadresowanie wezwania z dnia 6 listopada 2006 r. do złożenia wyjaśnień do samej strony a nie jej pełnomocnika. Niezależnie od uchybień tego rodzaju organ I instancji po stwierdzeniu ostatecznego upływu terminu wyznaczonego do wydania decyzji merytorycznej w sprawie winien wydać decyzję o umorzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wydał on zamiast tego w dniu ... r. ( ponad półtora roku po dopuszczalnym terminie ) decyzję o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wydano w ten sposób orzeczenie merytoryczne, uzasadniając jednocześnie odmowę przyznania skarżącemu świadczenia powodami związanymi z upływem terminu do merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Z tego względu Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania ( § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 104 i art. 105 § 1 kpa ) , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). O kosztach i wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 200, 205 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym koszty zastępstwa procesowego przyznano w kwocie ... zł na podstawie § 18 pkt 1 ppkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.). W sprawie niniejszej pobrano bowiem wpis stały w kwocie ... zł (§ 2 pkt 3 ppkt 6 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). /-/ M. Górecka /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska D.W.d