II SA/Łd 342/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 44, poz. 262), art. 19 ust. 1, art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051 ), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634) odmówił R.P. przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) na rok 2007. Zdaniem organu R.P., jako spadkobierczyni po zmarłym R.P., złożyła wniosek transferowy w dniu 8 kwietnia 2008 r., podczas gdy wniosek taki winna złożyć do dnia 27 września 2007 r. W odwołaniu od powyższej decyzji R.P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie płatności na rok 2007. Wyjaśniła, iż nie wstąpiła do toczącego się postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku, ponieważ nie wiedziała o prowadzeniu takiego postępowania. O fakcie tym powzięła wiadomość dopiero po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień, adresowanego do jej ojca. Ponadto odwołująca wyjaśniła, że nie posiadała postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Stosownie do treści art. 1015 i 1026 k.c. wniosek w tym przedmiocie mogła złożyć do sądu dopiero po upływie sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku. Odwołująca zaznaczyła przy tym, że pomimo poinformowania organu o śmierci ojca, Kierownik nadal adresował pisma do zmarłego R.P. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 44, poz. 262) w zw. z art. 22 wskazanej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z dnia 12 maja 2007 r. R.P. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W dniu 8 października 2007 r. córka wnioskodawcy – R.P. poinformowała organ o tym, iż w dniu 28 lipca 2007 r. jej ojciec R.P. zmarł. W dniu 8 kwietnia 2008 r. R. P. wniosła o przyznanie płatności bezpośredniej lub płatności uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania. Zdaniem organu II instancji warunkiem uzyskania płatności przez odwołującą było złożenie wniosku o przejęcie płatności w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. W rozpoznawanej sprawie otwarcie spadku nastąpiło w dniu 28 lipca 2007 r. W tym bowiem dniu R.P. zmarł. Wobec powyższego strona powinna złożyć wniosek o przejęcie płatności w okresie od dnia 28 lipca 2007 r. do dnia 28 września 2007 r. Składając sporny wniosek w dniu 8 kwietnia 2008 r. odwołująca uchybiła dwumiesięcznemu terminowi przewidzianemu na złożenie takiego wniosku. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż rzeczony termin ma charakter materialnoprawny, co oznacza, iż w przypadku uchybienia terminu nie jest możliwe jego przywrócenie. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Dyrektor podniósł, iż R. P. mogła zwrócić się do właściwego sądu o stwierdzenie nabycia praw do spadku w każdym czasie po śmierci ojca, bez konieczności czekania, aż minie termin sześciu miesięcy, bowiem jest to termin na przyjęcie lub odrzucenie spadku i nie stanowi przeszkody do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.P. powtórzyła zarzuty z odwołania od decyzji I instancji, podnosząc dodatkowo, iż organ błędnie przyjął, że termin na złożenie spornego wniosku wynosi 2 miesiące, podczas gdy w świetle przepisów ustawy termin ten wynosi 7 miesięcy. W tym stanie rzeczy niewątpliwym jest fakt, że wniosek transferowy został złożony w ustawowym terminie i organ winien przyznać wnioskowane płatności. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, zwracając uwagę na to, iż termin 7-miesięczny do złożenia wniosku o przejęcie płatności ma zastosowanie do spraw wszczętych po dniu 15 marca 2008r., natomiast przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem R.P. z dnia 12 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa formalnego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Skład orzekający, badając w tak zakreślonych granicach legalność rozstrzygnięcia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania R.P. płatności na rok 2007, stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i w rezultacie nie zachodzą przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest odpowiedź na pytanie, czy organy administracyjne obu instancji zasadnie stanęły na stanowisku, iż R.P., jako spadkobierczyni R.P., złożyła wniosek o przejęcie płatności z upływem ustawowego terminu, co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania płatności. W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, iż wbrew zarzutom skarżącej rację miały organy orzekające, twierdząc, że w niniejszej sprawie należało zastosować art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 35, poz. 217 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją, dokonaną ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 44, poz. 262). Według art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy (...) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a więc zgodnie z art. 13 tej ustawy - do dnia 15 marca 2008 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Rzeczone postępowanie administracyjne, co wynika niespornie z załączonej do akt dokumentacji, zostało wszczęte w dniu 12 maja 2007 r. na wniosek R.P. o przyznanie płatności na rok 2007. Do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do dnia 15 marca 2008 r., nie zostało ono zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Decyzja ostateczna podjęta bowiem została dopiero w dniu 2 marca 2009 r. Skoro więc niniejsze postępowanie do dnia 15 marca 2008 r. nie zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej, w rozpoznawanej sprawie należało stosować art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z art. 22 w/w ustawy w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności, płatności przysługują spadkobiercy, który: 1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności; 2) spełnia warunki do przyznania płatności (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2). Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza: 1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: – potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo – potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji (ust. 4). W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia (ust. 5). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności jest obowiązany do dołączenia do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczeń pozostałych spadkobierców, że wyrażają zgodę na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności (ust. 6). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności przez spadkodawcę (ust. 7). Decyzję w sprawie przyznania płatności wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (ust. 8). W sprawie niniejszej okolicznością bezsporną jest, iż pierwotny wnioskodawca R.P. zmarł w dniu 28 lipca 2007 r. W tym też dniu zgodnie z treścią przepisów art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.) nastąpiło otwarcie spadku i spadkobiercy zmarłego nabyli spadek. W tej sytuacji dwumiesięczny termin, o którym stanowi art. 22 ust. 2 ustawy, na wstąpienie spadkobierczyni zmarłego R.P. – R.P. do toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności na rok 2007 biegł od dnia 28 lipca 2007 r. do dnia 28 września 2007 r. i upłynął bezskutecznie. R.P., jak wynika z załączonej do akt dokumentacji poinformowała organ I instancji o śmierci ojca w dniu 8 października 2007 r., zaś w dniu 10 października 2007 r. załączyła odpis skrócony aktu zgonu. Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej lub płatności uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania spadkobierczyni złożyła natomiast dopiero w dniu 8 kwietnia 2008 r. W tym miejscu podkreślić - według Sądu - trzeba, że termin, o którym stanowi art. 22 ust. 2 jest niewątpliwie terminem prawa materialnego, co oznacza, iż z jego upływem strona utraciła uprawnienie do złożenia wniosku. W odróżnieniu od terminów prawa procesowego, nie podlega on przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też w zaistniałej sytuacji organy ARiMR obu instancji prawidłowo orzekły o odmowie przyznania R.P. wnioskowanych płatności, z uwagi na uchybienie terminu do złożenia omawianego wyżej wniosku. Przechodząc następnie do oceny zarzutów skargi Sąd uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Błędny jest przede wszystkim zarzut dotyczący nieprawidłowego przyjęcia przez organy orzekające w sprawie, iż termin do złożenia wniosku transferowego wynosił dwa miesiące, podczas gdy w ocenie skarżącej miała ona siedem miesięcy na złożenie tegoż wniosku. Jak starał się to wyjaśnić Sąd na początku rozważań w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art. 22 ust. 2 w brzemieniu pierwotnym, ustanawiający 2-miesięczny termin na złożenie wniosku transferowego, który niewątpliwie był terminem zbyt krótkim. Na skutek nowelizacji art. 22, termin ten został wydłużony do 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Jednakże z woli ustawodawcy znowelizowany przepis obowiązywał od dnia 15 marca 2008 r. Na marginesie dodać jeszcze trzeba, iż nawet gdyby w tej sprawie miał zastosowanie siedmiomiesięczny termin na złożenie wniosku, to i tak wniosek skarżącej wniesiony w dniu 8 kwietnia 2008 r., należałoby uznać za złożony w uchybieniem terminu. W rezultacie więc organ orzekający w sprawie byłby zobligowany do wydania analogicznego rozstrzygnięcia, jak obecnie skarżone. Co istotne, fakt, iż R. P. nie wiedziała o toczącym się postępowaniu nie mógł mieć żadnego znaczenia dla oceny legalności wydanych w sprawie decyzji. Służący skarżącej dwumiesięczny termin na złożenie wniosku o przejęcie płatności jest bowiem terminem materialnym, co do którego ustawodawca nie dał organom administracyjnym prawnej możliwości jego przywrócenia. Reasumując, Sąd uznał wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji za zgodne z przepisami prawa materialnego i formalnego. W toku postępowania skład orzekający nie stwierdził istotnych uchybień przepisom obowiązującego prawa, a tylko takie błędy obligowałyby Sąd do uchylenia podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. B.C.