II OZ 822/09

Dnia 2 października 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2009 roku, sygn. akt VII SA/Wa 851/09 odmawiające M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2009 roku, sygn. akt VII SA/Wa 851/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji podniósł, że wnioskodawca nie wykazał wystarczająco, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że uzyskiwany przez wnioskodawcę i jego żonę dochód w wysokości 9.500 PLN netto miesięcznie jest wystarczający do poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych, nawet po dokonaniu odliczenia wszystkich wydatków podanych we wniosku. Ponadto Sąd podkreślił, że zobowiązania cywilno-prawne, takie jak raty kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczane są koszty postępowania sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. P. domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 1.253 PLN bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżący podniósł, że miesięcznie musi on płacić ratę kredytu mieszkaniowego w wysokości 5.000 PLN, a koszty na budowę domu oraz koszty niezbędnego utrzymania wynoszą 2.000 PLN miesięcznie. Z osiąganego dochodu netto w wysokości 9.500 PLN pozostaje więc skarżącemu i jego rodzinie kwota 500 PLN . Zdaniem skarżącego nie jest to kwota wystarczająca na pokrycie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, że wraz z żoną osiąga miesięczny dochód w wysokości 9.500 PLN netto. Ponadto z przedstawionych przez skarżącego miesięcznych wydatków wynika, że po opłaceniu raty kredytu oraz kosztów budowy domu i wydatków na utrzymanie, w jego gospodarstwie domowym pozostaje kwota 500 PLN oszczędności. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że skarżący jest osobą o niskim dochodzie, w trudnej sytuacji materialnej, nie mającą możliwości zgromadzenia środków potrzebnych do opłacenia kosztów sądowych. Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji w sprawie, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający , iż nie jest w stanie ponieść ciążących na nim kosztów postępowania sądowego. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.