I OSK 1540/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 299/09 w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 299/09 oddalił skargę E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2009 r. [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie przyznania zasiłku stałego. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Kierownika Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] w przedmiocie: 1. przyznania zasiłku stałego od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 maja 2009 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, 2. przyznania pomocy w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w ustawowej wysokości w okresie pobierania zasiłku stałego - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wyjaśniło, że wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. organ pierwszej instancji przyznał E. S. zasiłek stały od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 maja 2009 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz orzekł o opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w ustawowej wysokości w okresie pobierania zasiłku stałego. Decyzja została doręczona wnioskodawczyni w dniu [...] lutego 2009 r. W dniu [...] lutego 2009 r. złożyła ona odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, iż nie zgadza się zarówno z wysokością przyznanego zasiłku, jak i z okresem, na jaki zasiłek został przyznany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała w swej treści pouczenie o terminie do wniesienia odwołania i została doręczona stronie prawidłowo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 26 lutego 2009 r., a odwołanie nadane zostało w placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 27 lutego 2009 r. Kolegium stwierdziło również, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 k.p.a. W skardze do sądu administracyjnego E. S. zakwestionowała wysokość zasiłku stałego oraz ustalenia organu dotyczące dochodu. Natomiast dopiero na rozprawie przed sądem wyjaśniła, że nie wniosła odwołania w terminie, ponieważ źle obliczyła termin do złożenia odwołania, nadto na złożenie odwołania w terminie nie pozwalał jej zły stan zdrowia, a odwołanie nadała przez osobę trzecią. Skarżąca oświadczyła także, że nie wiedziała, że może wnosić o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę E. S. uznał, że akta sprawy administracyjnej potwierdzają w sposób jednoznaczny, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono skarżącej w dniu 12 lutego 2009 r., a jej odbiór skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia odwołania, gdyż merytoryczne rozpoznanie odwołania, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony i wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa i oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a więc decyzji, która korzysta z ochrony trwałości w myśl art. 16 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r., I SA 235/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 52; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 598). Stąd w związku ze złożeniem przez skarżącą odwołania po terminie do jego wniesienia, Kolegium zobowiązane było do wydania postanowienia stwierdzającego – na podstawie art. 134 k.p.a. – uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Od negatywnych skutków uchybienia terminu skarżąca mogła bronić się, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, by składała ona taki wniosek w toku postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił również, że w prowadzonym postępowaniu nie mógł odnosić się do zarzutów kierowanych pod adresem decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż decyzja ta nie może być przedmiotem kontroli w prowadzonym postępowaniu. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła E. S. reprezentowana przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 1, art. 3 § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych powodów wnosząca skargę kasacyjną wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrok został wydany z naruszeniem art. 1 oraz art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2009 r. pod względem zgodności z prawem, wynikający z przywołanych przepisów. Natomiast uchybienie przepisom art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegało na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nie zachodzi. Zatem sprawa ta mogła być rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skarga kasacyjnej wyznaczają wymienione w art. 174 P.p.s.a. podstawy kasacyjne. Zgodnie z tym przepisem skargę można oprzeć na: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania, i to art. 1, 3 § 2, 151 i 145 § 1 lit. c P.p.s.a. Zarzut ten nie został prawidłowo postawiony. Aby zarzut naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji mógł zostać uwzględniony strona musi wykazać, że uchybienie wskazanym przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. w art. 1 do 5 szczegółowo reguluje materię określoną w art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) Art. 1 P.p.s.a. zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej, natomiast art. 3 § 2 wymienia w sposób szczegółowy, jakie rozstrzygnięcia, akty, czynności, czy wreszcie bezczynność organów administracji publicznej podlegają kontroli Sądu. Kontrola Sądu polega na ocenie: zgodności rozstrzygnięcia lub działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury, wreszcie przestrzegania kompetencji. Chybionym jest zarzut skargi kasacyjnej, aby Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżone postanowienie uchybił jakiemukolwiek elementowi tej kontroli, a skarga kasacyjna, poza ogólnie sformułowanym zarzutem polegającym na wymienieniu przepisów, w rzeczywistości nie wskazuje na żadne naruszenie. Podobnie należy ocenić zarzut wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. “c" P.p.s.a. ma charakter zbyt ogólny i dotyczy wszelkich uchybień procedury, stąd samo przytoczenie wspomnianego przepisu, bez wyartykułowania, jakim przepisom postępowania uchybił Sąd i wskazania, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy, czyni nieskutecznym zarzut przedstawiony przez kasatora z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mniemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.