I GSK 50/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-16
Skład orzekający: Maria Myślińska, Krystyna Czajecka-Szpringer, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieprawidłowe udokumentowanie formalności celnych w kraju przeznaczenia, w szczególności poprzez złożenie nieautentycznej deklaracji celnej, stanowi podstawę do ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej i nałożenia obowiązku ich zwrotu wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Złożenie nieautentycznej deklaracji celnej, która nie potwierdza dokonania formalności celnych przywozowych zgodnie z przepisami, uniemożliwia uznanie spełnienia warunków do otrzymania refundacji wywozowej. W takiej sytuacji organ ma prawo ustalić wysokość nienależnie pobranych środków i nałożyć obowiązek ich zwrotu wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Spółka E.& M. C. Sp. z o.o. otrzymała refundację wywozową na wywóz cukru do Republiki Kirgiskiej, opierając się na kirgiskiej deklaracji celnej. W trakcie kontroli stwierdzono wątpliwości co do autentyczności tej deklaracji. Po weryfikacji przez kirgiskie organy celne okazało się, że deklaracja była nieautentyczna, a towar został odprawiony w innym trybie niż dopuszczenie do obrotu. W związku z tym Prezes Agencji Rynku Rolnego ustalił wysokość nienależnie pobranych środków i nakazał ich zwrot. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędziowie del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E.&. M. C. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 597/09 w sprawie ze skargi E.& M. C. Spółki z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r.; nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oraz nałożenia obowiązku zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 października 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 597/09, oddalił skargę E. & F M. C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oraz nałożenia obowiązku zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami, z następującym uzasadnieniem.
Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR) udzielił E. & F M. C. Sp. z o.o. w W. – dalej: skarżącej lub Spółce - płatności zaliczkowej refundacji wywozowej (w kwocie [...] zł) do wywozu towaru o kodzie ERN 1701 99 10 9950 w ilości 300 000 kg do Republiki K.
W celu wykazania nabycia uprawnienia do refundacji Spółka [...] października 2004 r. złożyła w ARR kirgiską deklarację celną nr [...] z [...] sierpnia 2004 r. Deklaracja ta w polu nr 1 zawierała kod "IM-40" oznaczający typ deklaracji, a w polu nr 37 kod procedury celnej "4000 50" oznaczający dopuszczenie towaru do obrotu.
Agencja Rynku Rolnego, w wyniku czynności sprawdzających stwierdziła, że powyższa deklaracja spełniała wymogi formalne przewidziane w art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE. L z 1999, Nr 102, s. 11 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji Nr 800/99) i została złożona w wymaganym przepisami terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego. Na tej podstawie Prezes ARR przyznał skarżącej prawo do refundacji wywozowej oraz zwolnił zabezpieczenie wniesione na poczet zaliczki refundacji.
W trakcie kontroli dokumentów prowadzonej w spółce przez Izbę Celną w W. powstały wątpliwości odnośnie autentyczności przedstawionej k. deklaracji celnej, na podstawie której została wypłacona refundacja.
W związku z tymi wątpliwościami polskie służby celne zwróciły się do k.administracji celnej o potwierdzenie poddanej w wątpliwość deklaracji celnej oraz o przekazanie informacji o uiszczeniu należności przywozowych oraz dopuszczeniu towaru do obrotu na terenie obszaru celnego Republiki K.
W odpowiedzi Administracja Celna Republiki K. poinformowała, że towar dostarczony z Polski zgodnie z deklaracja celną nr [...] (druk [...]) został oclony na podstawie deklaracji nr [...] (druk [...]) wystawionej na innego odbiorcę.
Następnie skarżąca złożyła pismo z [...] października 2006 r. Państwowego Urzędu Celnego przy Rządzie Republiki K. nr [...] informujące, że wyeksportowany przez spółkę cukier został wwieziony na terytorium Republiki K. i odprawiony zgodnie z deklaracją celną nr [...]. Spółka "E. W. T." sprzedała ten cukier spółce "I.", dokonując tym samym odprawy celnej według procedury celnej "dopuszczony do obrotu" zgodnie z deklaracją celną nr [...].
Prezes ARR pismem z [...] stycznia 2008 r. wystąpił do władz k. o potwierdzenie autentyczności pisma nr [...] z [...] października 2006 r.
W odpowiedzi MSZ Republiki K. wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez stronę K. ustalono rozbieżność tekstu pisma nr [...] z [...] października 2006 r. z tekstem pisma będącego w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego Republiki K., o tym samym numerze i dacie. Rozbieżność tekstów pism polegała na wskazaniu różnych procedur celnych. W weryfikowanym piśmie znajdowała się informacja o sprzedaży i zastosowaniu procedury celnej "dopuszczenia do obrotu" na rzecz "I." Sp. z o.o. za deklaracją celną nr [...], jednakże towar został faktycznie odprawiony w charakterze pomocy humanitarnej z przysługującymi ulgami i umownym cłem zgodnie z art. 25 Kodeksu celnego Republiki K. Jednocześnie w związku z nieprawidłową odprawą ładunku o charakterze pomocy humanitarnej wszczęto sprawę karną oraz prowadzone jest dochodzenie służbowe dotyczące rozbieżności pisma nr [...] z [...] października 2006 r.
Ministerstwo Finansów przekazało Prezesowi ARR protokół z [...] października 2007 r. z kontroli przeprowadzonej w Spółce zgodnie z którym przeprowadzona przez k. administrację celną weryfikacja deklaracji celnej nr [...] (nr druku [...]) nie potwierdziła autentyczności tego dokumentu. Jednocześnie weryfikacja k. pisma nr [...] z [...] października 2006 r. dokonana przez stronę kirgiską (na wniosek ARR) wykazała, że faktyczna deklaracja celna wystawiona dla tego towaru wyeksportowanego przez spółkę nie stanowi dowodu potwierdzającego spełnienie wymogu uprawniającego do otrzymania refundacji. Wobec powyższego Spółka nie udokumentowała we właściwy sposób dokonania formalności celnych w kraju przeznaczenia, zgodnie z rozporządzeniem Komisji Nr 800/1999.
Prezes ARR decyzją z [...] września 2008 r. – działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. Nr 231, poz. 1702 ze zm.; dalej: ustawa o ARR), art. 15 ust. 3 i 4, art. 52 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 - ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej przyznanej skarżącej w kwocie [...] zł oraz zobowiązał ją do zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Spółka nie wypełniła wymogów uprawniających do uzyskania refundacji wywozowych cukru, a tym samym nie przysługuje jej prawo do refundacji wywozowej w kwocie [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2009 r. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o Agencji Rynku Rolnego, art. 15 ust. 3, art. 16, art. 52 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, art. 1 ust. 2 i art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. L 312 z 23.12.1995r., str. 1-4; Polskie wydanie specjalne, rozdział 1, tom 1, str. 340-343) - utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z 23 września 2008 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że przepis art. 16 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 przewidują możliwość złożenia przez eksportera do właściwego organu dowodu w postaci innych dokumentów niż wskazane w art. 16 ust. 1 cyt. rozporządzenia w sytuacji gdy eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 lub gdy eksporter ma wątpliwości co do autentyczności przedstawionego mu przez kontrahenta (importera) dokumentu celnego (zgodnie z art. 16 ust 1 lit a) cyt. rozporządzenia). Natomiast w niniejszej sprawie spółka wybrała i złożyła kirgiską deklarację celną importową. Skarżąca nie składała do Prezesa ARR wniosku o uznanie równoważnych środków dowodowych, ani też wniosku o przedłużenie terminu na dostarczenie dowodu, o którym mowa w art. 16 rozporządzenia Komisji Nr 800/99, co oznaczało że spółka nie stwierdziła zaistnienia żadnego z przypadków określonych w ust. 2 art. 16 cyt. rozporządzenia, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego przepisu. Złożona przez spółkę k. deklaracja celna nr [...] jest dokumentem celnym stanowiącym dowód, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji Nr 800/99 natomiast dokumentem takim nie jest pismo k. urzędu celnego nr [...] z [...] października 2006 r. , gdyż nie jest to dokument wymieniony w katalogu zawartym w art. 16 ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że refundacja wywozowa do cukru została wypłacona spółce przez ARR w 2005 r. na podstawie k. deklaracji celnej importowej nr [...] i deklaracja ta została złożona jako dowód potwierdzający dokonanie przywozowych formalności celnych w rozumieniu art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 . Z zapisów tej deklaracji (po korekcie) zawartych w polu nr 1 "[...] " i w polu nr [...] wynikało, że dokument ten potwierdza spełnienie wymogu warunkującego nabycie prawa do refundacji wywozowej określonego w art. 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Kontrola dokumentów dotyczących wypłaconej refundacji wykazała że kirgiska deklaracja celna nie jest autentyczna. Powyższe potwierdziła również weryfikacja tego dokumentu przeprowadzona w K. na wniosek Izby Celnej w W. Zaś nieautentyczna deklaracja celna nie może stanowić podstawy do rozliczonej wcześniej wypłaty refundacji wywozowej, a składając nieautentyczną deklarację celną importową skarżąca naruszyła art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999. Tymczasem zgodnie z faktyczną deklaracją celną, towar został jedynie wprowadzony do składu celnego (typ deklaracji [...]). Wprowadzenie towaru do składu celnego nie wypełnia warunków określonych w art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999.
Oddalając skargę Spółki na powyższa decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zasady dotyczące refundacji wywozowych zostały określone w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/1999 zaś zasady obrotu towarami z zagranicą w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego oraz zasady administrowania obrotem towarami z zagranicą zostały uregulowane w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97,poz.963 ze zm.; dalej ustawą o administrowaniu obrotem).
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Przepis art. 7 ustawy o ARR stanowi, że do postępowań nie stosuje się wymienionych przepisów K.p.a. jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepisem "stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu obrotem. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy K.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu, tzn. z wyłączeniem przepisów art.: 10, 57§ 5, art. 58-60, 75, 76 § 2 i § 3, 77 §2 §4, 78-88, 97-103. W związku z tym wyłączeniem w sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu niesłusznie pobranej refundacji wywozowej postępowanie dowodowe jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów. Ograniczenie to nie wyłącza możliwości przeprowadzania dowodów w celu ustalenia czy stanowiące dowód dokumenty są prawdziwe.
W ocenie WSA w Warszawie podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące braku możliwości równoczesnego stosowania w jednym postępowaniu dwóch porządków prawnych wynikających z dwóch ustaw: ustawy o ARR i ustawy o administrowaniu obrotem są nietrafne. Nie wskazanie wprost w toku postępowania administracyjnego, która z ustaw ma zastosowanie w sprawie nie pozbawiło skarżącej możliwości obrony jej praw.
Sad podniósł, że art. 14 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 stanowi, że w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia, wypłata refundacji jest uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków ustanowionych na mocy art. 15 i 16 cyt. rozporządzenia. Art. 15 rozporządzenie Komisji Nr 800/99 stanowi, że produkty muszą zostać przewiezione do państwa trzeciego w stanie niezmienionym (nieprzetworzonym) w terminie 12 miesięcy od daty przyjęcia zgłoszenia wywozowego (ust. 1). Przy czym , zgodnie z art. 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia, towary uważa się za przywiezione jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim, zostały dokonane. Zgodnie z punktem 17 preambuły do rozporządzenia dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym państwie trzecim; uwzględniając różnorodność sytuacji w państwach trzecich przywozu, wskazane jest uznanie przedstawionych dokumentów celnych przywozowych, które stanowią gwarancję, że wywiezione produkty przybyły do miejsca przeznaczenia, przy czym należy ograniczyć utrudnienia w handlu do minimum Katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych został określony w art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/99. Dowód ten może stanowić a) dokument celny lub jego kopia lub fotokopia; zgodność takiej kopii lub fotokopii z oryginałem zostaje poświadczona przez organ, który zatwierdził oryginał dokumentu bądź przez oficjalne służby danego państwa trzeciego, bądź przez oficjalne służby jednego z Państw Członkowskich w danym państwie trzecim, bądź przez organ zobowiązany do wypłaty refundacji; b) świadectwo rozładunku i przywozu sporządzone przez zatwierdzoną spółkę wyspecjalizowaną w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru (zwaną dalej spółką nadzoru) zgodnie z zasadami przewidzianymi w załączniku VI rozdział III, przy wykorzystaniu wzoru określonego w załączniku VII. W danym świadectwie muszą być umieszczone data i numer dokumentu celnego przywozowego. Art. 16 ust 2 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 zawiera katalog dokumentów, które mogą stanowić dowód dokonania formalności celnych jeżeli eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 tego przepisu lub w przypadku wątpliwości co do autentyczności przedstawionego dokumentu. Dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego.
Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie o zwrot nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji nie jest kontynuacją postępowania w sprawie przyznania środków, ale nowym postępowaniem administracyjnym. Dlatego reguły postępowania dowodowego ustalone dla postępowania o przyznanie refundacji wywozowej nie mają zastosowania wprost w postępowaniu o zwrot refundacji, w postępowaniu tym należy stosować je odpowiednio. W postępowaniu o zwrot refundacji nie może mieć zastosowania art. 49 ust. 2 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 ustanawiający możliwość złożenia dokumentów tylko w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego, bowiem samo wszczęcie postępowania o zwrot refundacji będzie w wielu przypadkach miało miejsce po upływie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego.
Art. 16 rozporządzenia Komisji Nr 800/99 zawiera katalog dowodów dopuszczonych w tym postępowaniu. Strona dowodząc, że spełniła warunki do przyznania refundacji przez dokonanie formalności celnych przywozowych może posłużyć się wyłącznie dokumentami wymienionymi w art. 16 cyt. rozporządzenia, ponieważ tylko dokumenty wymienione w tym przepisie mogą stanowić dowód dokonania przywozowych formalności celnych. Dowodząc, że dokument na podstawie którego przyznano refundację wywozową był dokumentem autentycznym i prawidłowo został uznany za podstawę do wypłaty refundacji, może posłużyć się również innymi dokumentami. W rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy stanowią dokumenty urzędowe. Podstawowym dokumentem, w oparciu o który przyznano refundację wywozową jest kopia k. deklaracji celnej przywozowej nr [...] sporządzonej na druku nr [...]. W związku z powstaniem w trakcie kontroli przeprowadzanej przez organy celne, wątpliwości co do autentyczności przedstawionej przez stronę k. deklaracji celnej, przeprowadzone zostało, pierwotnie przez organy celne, a następnie w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa ARR, postępowanie dowodowe, którego celem było ustalenie, czy deklaracja celna jest autentyczna i czy mogła stanowić dowód dokonania formalności celnych przywozowych w Republice K., w rozumieniu przepisów dotyczących refundacji wywozowych.
W aktach sprawy znajdują się trzy różniące się od siebie kopie tej deklaracji celnej: kopia deklaracji złożonej przez stronę w ARR przy piśmie z [...] listopada 2004 r. w której w polu "1 typ deklaracji" wpisano 40, w polu "37 procedura" [...], pole 47 nie było wypełnione, kopia deklaracji złożona w ARR przez stronę przy piśmie z [...] kwietnia 2005 r. po dokonaniu korekt, w której w polu 1 jest wpisane - 40, w polu 37 - [...], w polu 44 poprawiono numer, pole 47 jest niewypełnione. Skarżąca wskazała, że korekty zostały dokonane w polach 37 i 44 na tym samym egzemplarzu deklaracji i potwierdzone przez celnika oryginalnymi pieczęciami w miejscach dokonania korekt, kopia deklaracji uzyskana przez polskie organy celne od k. organów celnych oraz przez Ambasadę RP od kirgiskich organów celnych: w polu 1 wpisano- 71, w polu 37 – 7100 50, pole 47 dotyczące należności celnych jest wypełnione. Jak wynika z not MSZ K., kod celny [...] przewidziany jest dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej z naliczeniem umownego cła, natomiast dla dopuszczenia towaru do obrotu właściwy jest kod [...].
Sąd podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego uzyskano również następujące dokumenty: pisma z Ministerstwa Finansów Departamentu Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier cukier dostarczony z Polski zgodnie z deklaracją celną nr [...] nie został oclony. Do pisma kierowanego do Dyrektora Izby Celnej załączono egzemplarze pisma k. władz celnych nr [...] z [...] maja 2006 r. w języku angielskim i rosyjskim oraz kopię deklaracji celnej druk [...]. W wersji angielskiej pisma znajduje się stwierdzenie, że cukier nie został odprawiony, w wersji rosyjskiej, że cukier w procedurze import – 71 nie uzyskał procedury celnej dopuszczenia do obrotu. Załączona deklaracja celna jest deklaracją, w której w polu 1 wpisano - 71, w polu 37 -7100 50, pole 47 dotyczące należności celnych jest wypełnione;
- protokół kontroli celnej z dnia [...] października 2007 r.;
- skierowane do E. & F M. C. Sp. z o.o. pismo Państwowej Inspekcji Celnej przy Rządzie Republiki K. z [...] października 2006 r. nr [...] podpisane przez pierwszego zastępcę Dyrektora S. S. (z tłumaczeniem) zawierające informację, że cukier został pod względem celnym dopuszczony do swobodnego obrotu zgodnie z deklaracją nr [...];
- nota MSZ Republiki K. przekazana za pośrednictwem ambasady RP w K., w której odnosząc się do pisma nr [...] z [...] października 2006 r. stwierdzono rozbieżność tekstu pisma skierowanego do zarządu E. & F M. C. sp. z o.o. z tekstem, który jest w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego Republiki K., w którym nie podano nazwy procedury celnej "Dopuszczony do obrotu". W nocie wyjaśniono, że rozbieżność polega na tym, że cukier zgodnie z deklaracją celną był odprawiony według procedury [...] wwóz na terytorium Wolnej Strefy Ekonomicznej – K. z naliczeniem umownego cła, a nie według procedury celnej "Dopuszczony do obrotu";
- pismo radcy Ambasady RP w K. z [...] grudnia 2008 r. powołujące się na pismo Generalnej Dyrekcji Specjalnej Strefy Ekonomicznej "K.", z którego wynika, że w 2004 r. podmiot SSE "K." otrzymał polski cukier w ilości 1000 ton, z czego 900 ton zostało sprzedane ludności na terytorium SSE "K.", a pozostałe 100 ton poza tą strefą. Do pisma radcy Ambasady załączone jest pismo dyrektora SSE "K." z którego wynika, ze dotyczy ono deklaracji celnej nr [...] o numerach seryjnych [...] i [...]);
- dowody bankowe potwierdzające uznanie rachunku skarżącej przez odbiorcę kirgiskiego. W aktach znajduje się również pismo z dnia [...] lutego 2009 r. Ambasadora Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Republiki K. w Republice B. i w Polsce skierowane do Zastępcy Prezesa ARR. Pismo to jest odpowiedzią na pismo ARR dotyczące deklaracji importowych nr [...]. Pismo to zawiera równocześnie potwierdzenie, tego że Państwowy Komitet Celny RK reprezentowany przez zastępcę przewodniczącego S. S. przedkładał spółce E. potwierdzenie tego, że cukier wjechał na terytorium K. w latach 2004 -2005, odbiorcą była firma [...] z siedzibą w Swobodnej Strefie Ekonomicznej oraz, że został odprawiony celnie z kodem "wprowadzony do swobodnego obrotu". Dokumenty uzyskane przez stronę od władz celnych Republiki K. różnią się zasadniczo od dokumentów uzyskanych przez polskie organy celne oraz Agencję Rynku Rolnego.
Sąd zauważył, że dokumenty uzyskane przez skarżącą tj. deklaracja celna (po dokonanej korekcie) i pismo Państwowego Urzędu Celnego przy Rządzie Republiki K. nr [...] z [...] października 2006 r. podpisane przez S. S. potwierdzają, że cukier zgodnie z deklaracją celną nr [...] został dopuszczony pod względem celnym do swobodnego obrotu. Dokumenty uzyskane przez organy celne oraz ARR za pośrednictwem Ambasady Polskiej w K. (deklaracja celna i nota MSZ) świadczą o tym, że cukier zgodnie z deklaracją celną nr [...] był odprawiony tylko według procedury [...] wwóz na terytorium Wolnej Strefy Ekonomicznej-K. z naliczeniem umownego cła", a nie według procedury celnej "dopuszczony do obrotu". W piśmie nr [...] będącym w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego republiki K. nie podano nazwy procedury celnej "dopuszczony do obrotu".
Sąd podniósł, że przedłożone przez skarżącą dokument bankowy nie spełnia warunków z art. 16 ust 2 pkt d rozporządzenia Komisji Nr 800/99, gdyż nie został wydany przez zatwierdzonych pośredników, a Republika K. nie jest wymieniona w załączniku II.
Sąd odnosząc się do pisma Ambasadora Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Republiki K. w Republice B. i w Polsce L. I. z [...] lutego 2009 r. skierowanego do Zastępcy Prezesa ARR, stwierdził, że zostało ono sporządzone już po wydaniu decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie mogło więc stanowić dowodu w sprawie. Przy tym odnosi się do deklaracji celnych o numerach [...][...], a nie do przedmiotowej deklaracji. Nadto w części przywołującej pismo [...] podpisane przez S. S. zawiera informację o tym, że takie pismo państwowego Komitetu Celnego Republiki K. było przedłożone i, że z pisma tego wynikało, iż cukier wjechał w latach 2004-2005 na terytorium K., został odprawiony celnie z kodem "wprowadzony do swobodnego obrotu", a odbiorcą była firma [...] ". Odbiorcą cukru opisanego w deklaracji celnej [...], będącej przedmiotem tej sprawy była firma [...]. Pismo to nie potwierdza, że cukier został odprawiony celnie z kodem "wprowadzony do swobodnego obrotu" w K., ale że taki zapis zawierało pismo podpisane przez S. S.
Zdaniem WSA w Warszawie, organy orzekające nie dały wiary dokumentom przedłożonym przez skarżącą nie przekroczyły zasady swobodnej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, zgodnie z którym przedłożona przez spółkę deklaracja celna jest nieautentyczna, bowiem dokonano w niej nieuprawnionej zmiany typu deklaracji w polu nr 1 z "[...] " na "[...] " oraz zmiany kodu procedury celnej w polu 37 z "[...] " na "[...] ". Nieautentyczna deklaracja celna nie może stanowić podstawy do rozliczonej wcześniej refundacji wywozowej.
Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest mylenie przez organy pojęć "wolna strefa ekonomiczna", "wolny obszar celny" i "skład celny", których to określeń organy orzekające w sprawie używały wymiennie, nie rozróżniając ich znaczenia. Błąd ten jednak, w ocenie Sądu, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia przepisów K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji czynności wyjaśniających kwestię nieautentyczności złożonej przez skarżącą deklaracji celnej. W aktach sprawy znajdują się wystąpienia Prezesa ARR i Dyrektora Izby Celnej w W. kierowane do kirgiskich organów celnych oraz do Ambasady Polskiej w K. w sprawie weryfikacji deklaracji celnej nr [...] druk [...] oraz uzyskane w wyniku wystąpień odpowiedzi.
E. & F M. C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. naruszenie art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez wyjście przez Sąd poza materiał znajdujący się w aktach sprawy polegające na oparciu się, przy kontroli prawidłowości działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o stan faktyczny różny od tego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji i oparciu kontroli na dokumentach nie istniejących w aktach sądowych i administracyjnych sprawy, m.in. kopii k. importowej deklaracji celnej po korekcie jako trzeciej deklaracji (str. [...] uzasadnienia), ekspertyzy prawnej na temat kolizji ustaw (str. 16 in fine), pisma Państwowej Inspekcji Celnej przy Rządzie K. podpisanego przez I Zastępcę Dyrektora S. S. (z tłumaczeniem) dot. Wolnej Strefy Ekonomicznej "K." z [...] października 2006 roku nr [...] (str. [...] uzasadnienia);
2. naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd własnych ustaleń faktycznych, pomimo obowiązku dokonania jedynie kontroli prawidłowości działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, polegających na:
a) ustaleniu przez Sąd (str. [...] uzasadnienia), że "organ przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną tym samym (zdaniem Sądu) nie dał wiary dokumentom przedłożonym przez stronę", w sytuacji gdy ustalenie to jest chybione bowiem organ nie badał dokumentów składanych przez stronę, gdyż a priori uznał, że są złożone po terminie, a tym samym bezprzedmiotowe;
b) ustaleniu przez Sąd, iż organ w sytuacji określonej w pkt. a) "w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny polegający na prawidłowym przyjęciu, iż w deklaracji celnej złożonej przez Skarżącego dokonano nieuprawnionej zmiany typu deklaracji w polu nr 1 z "[...] " na "[...] " oraz zmiany kodu procedury celnej w polu 37 z "[...] " na "[...] ", - w sytuacji gdy w aktach sprawy złożona jest deklaracja celna bez żadnych poprawek z kodami w obydwu przypadkach "40" i "40".
3. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 2) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa i w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem poprzez przyjęcie przez Sąd (str. [...] uzasadnienia), iż dopuszczalnym było zastosowanie przez organ w jednym postępowaniu dwóch porządków prawnych w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów wynikających z dwóch ustaw szczególnych tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu obrotem, z rażącym pominięciem istoty zarzutu skarżącej, że powyższe dwa porządki prawne zastosowane przez organ I i II instancji, a przywołane w postaci konkretnych przepisów prawa w uzasadnieniu wydanych decyzji (m.in. str. [...] uzasadnienia decyzji organu II instancji) wzajemnie się wykluczają, bo wynika to z zakresu wyłączeń określonych w tych przepisach, co do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności decyzji w związku z wydaniem jej z rażącym naruszeniem prawa.
4. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
a) rażącą wadliwość logiczną uzasadnienia wyroku uniemożliwiającą zapoznanie się z przebiegiem sprawy i stanowiskiem zajętym przez Sąd pierwszej instancji, polegającą na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym; wykluczającym rzeczowe przedstawienie zarzutów merytorycznych i tym samym nie pozwalającym na kontrolę kasacyjną orzeczenia, gdyż nie można odtworzyć operacji logicznej, którą przeprowadził Sąd stosując normy prawne, a tym samym pominięcie przez Sąd w uzasadnieniu elementów koniecznych z naruszonego przepisu p.p.s.a.
b) rażącą wadliwość logiczną uzasadnienia wyroku w zakresie braku wskazania podstaw prawnej rozstrzygnięcia i braku jej wyjaśnienia uniemożliwiającą kontrolę kasacyjną orzeczenia ani też możliwość odtworzenia operacji logicznej, którą przeprowadził Sąd stwierdzając jednym zdaniem (str. [...] uzasadnienia): "przepisem "stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem" czym Sąd bez żadnego wyjaśnienia ustalił, że ustawa ta ma zastosowanie. Ponieważ art. 4 ustawy o administrowaniu reguluje tylko zakres Działu II ustawy o administrowaniu, stwierdzenie Sądu uniemożliwia ocenę, czy Sąd nie popełnił w swym rozumowaniu błędów, tym bardziej, że Sąd powołał się na nieistniejącą w sprawie ekspertyzę prawną (str. 16 in fine).
c) rażącą wadliwość logiczną uzasadnienia wyroku w zakresie braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i braku jej wyjaśnienia uniemożliwiającą kontrolę kasacyjną orzeczenia ani też możliwość odtworzenia operacji logicznej, poprzez przyjęcie przez Sąd jako oczywiste, i nie kwestionowane przez Sąd, że podstawą prawną wydania decyzji przez organ drugiej instancji jako organ odwoławczy od decyzji Prezesa ARR jest m.in. art. 13 ust. 3 pkt. 2 ustawy o ARR, przy całkowitym pominięciu, że w związku z dokonanym przez sąd wyborem prawa, które ma rzekomo zastosowanie do określenia praw i obowiązków skarżącego (statusu) wynikających z art. 4 ustawy o administrowaniu, przepisem takim konsekwentnie powinien być również art. 5 ust. 3 ustawy o administrowaniu obrotem,
5. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 kpa, wskutek przyjęcia przez Sąd, że postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków i ich zwrotu, jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym (str. [...] uzasadnienia), a postępowanie dowodowe w tym zakresie jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (str. [...] uzasadnienia), przy jednoczesnym zakwestionowaniu treści dokumentów urzędowych składanych przez skarżącego, w tym zwłaszcza k. importowej deklaracji celnej z dnia [...] sierpnia 2004 roku nr [...] oraz pisma Urzędu Celnego Wolnej Strefy Ekonomicznej "B." znak [...] z [...] października 2006 roku i równoczesnym uznaniu, że nie podpisana nota MSZ Kirgizji (tzw. nota verbalna), bez załączników, na które się powołuje, stanowi taki właśnie dokument urzędowy, mimo braku jakichkolwiek cech takiego dokumentu i mimo świadomego wprowadzenia w treści noty Prezesa ARR w błąd co do większej części ustaleń w niej zawartych, np. co do negowania istnienia osoby ze ścisłego kierownictwa najwyższych władz celnych K., która sprawowała i nadal sprawuje ten urząd, a która była autorem szeregu istotnych dla sprawy pism wymienionych expressis verbis w nocie, co skutkuje całkowitą niewiarygodnością tej noty;
6. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z:
a) art. 16 ust. 1 a) rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 poprzez nie uznanie jako
dowodu dokonania przywozowych formalności celnych, dokumentu celnego, to jest
k. importowej deklaracji celnej z [...] sierpnia 2004 r., mimo iż był to
dokument urzędowy, ze stosownymi kodami poświadczającymi przywóz towaru do
kraju przeznaczenia i dopuszczenie go do obrotu w K. tj. posiadający w poz. 1
kod 40 oraz w poz. 37 kod 40;
b) naruszenie art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 poprzez przyjęcie przez organ, że złożona w Agencji Rynku Rolnego (ARR) przez Skarżącego k. importowa deklaracja celna Nr [...] z [...] sierpnia 2004 r., jest nieautentyczna, gdyż z jednej strony, kirgiski wtórnik tej deklaracji celnej znajdujący się w K. zawiera w stosownym polu kod [...] tj. wwóz towaru (cukru) na obszar specjalnej strefy ekonomicznej, a z drugiej strony przyznanie, że w tym samym dniu tj. [...] sierpnia 2004 roku towar (cukier) wwieziony za powyższą deklaracją celną [...] został faktycznie odprawiony do swobodnego obrotu za deklaracją [...], w sytuacji gdy okoliczności wskazane przez Skarżącego w deklaracji złożonej w ARR są prawdziwe, gdyż zostały potwierdzone w całości (również kod 40) w deklaracji [...]; towar (cukier) został wprowadzony na terytorium kraju trzeciego (K.) i dopuszczony do obrotu;
c) naruszenie art. 16 ust. 1 a) (ii) w związku z art. 49 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 poprzez zakwestionowanie przez organ oryginalnego dokumentu będącego k. celną deklaracją importową, w sytuacji otrzymania przez organ już w maju 2006 roku od k. administracji celnej dokumentu w postaci deklaracji celnej nr [...] z informacją, że przedmiotowy towar (cukier) wyeksportowany za deklaracją celną [...] został odprawiony na terytorium kraju przeznaczenia;
7. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez nieuchylenie decyzji i uznanie przez Sąd (str. 16 in fine uzasadnienia), z rażącym naruszeniem prawa, iż niewskazanie wprost przez organ podstawy prawnej wydania decyzji w postaci konkretnego porządku prawnego regulującego prawa i obowiązki skarżącego, w tym jakie przepisy kpa są wyłączone ustawami szczególnymi, a jakie obowiązują, nie pozbawiło strony możliwości dysponowania jej prawami, wbrew przepisom proceduralnym, w sytuacji:
a) określenia przez organ I instancji podstawy prawnej wydania swojej decyzji z dnia
[...] września 2008 roku jako art. 13 ust 1 pkt. 2 lit a) ustawy o ARR, art. 15 ust. 3 i 4, art. 52 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 oraz art. 27-30 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/2001, podczas gdy rzeczy wista niewymienioną tutaj podstawą prawną regulującą prawa i obowiązki skarżącego był zdaniem Sądu art. 4 ustawy o administrowaniu, regulujący szczególny zakres wyłączeń przepisów kpa diametralnie różny od wyłączeń określonych w ustawie o ARR, co doprowadziło do oczywistego wprowadzenia skarżącego w błąd i pozbawiło go możliwości dysponowania jego prawami, wbrew przepisom proceduralnym;
b) błędnego wskazania przez organ I instancji w pouczeniu o możliwości zaskarżenia
decyzji, że podstawą jej zaskarżenia jest art. 127 i 129 kpa oraz art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, gdy w zgodzie z logiką Sądu związaną z wyborem ustawy o administrowaniu obrotem w tym zakresie, konsekwentnie powinien być to art. 5 ust. 3 tej ustawy wskazujący, że "od decyzji Prezesa ARR przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw rynków rolnych", co doprowadziło do oczywistego wprowadzenia skarżącego w błąd i pozbawiło go możliwości dysponowania jego prawami, wbrew przepisom proceduralnym;
c) określenia przez organ II instancji, w związku z zarzutem nie ustalenia
porządku prawnego przez organ I instancji, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie m.in. dwie ustawy tj. o ARR i o administrowaniu obrotem i świadomym uchyleniu się od wskazania, który z kolizyjnych porządków prawnych reguluje prawa i obowiązki skarżącego, czy porządek prawny z kpa z wyłączeniami określonymi ustawą o administrowaniu, czy też porządek prawny z kpa z wyłączeniami określonymi przez ustawę o ARR, bowiem wbrew twierdzeniom Sądu, iż zarzuty Skarżącej zawarte w skardze w tym zakresie są nieuzasadnione (str. [...] in fine uzasadnienia) obydwu porządków prawnych opartych na wykluczających się wyłączeniach przepisów kpa nie da się zastosować, co stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad kpa w tym również prawa Skarżącego do dysponowania jego prawami;
d) rażącego naruszenia zasad państwa prawa zawartych w art. 2 i 7 Konstytucji RP
poprzez naruszenie reguł postępowania administracyjnego (prawa), w tym art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 kpa, w związku z art. 58-60, 77 § 2 - 4 kpa, 78-88, 97-103 i innymi artykułami kpa, poprzez zastosowanie przez organ do rozpoznania niniejszej sprawy jednocześnie trzech ustaw tj. kodeksu postępowania administracyjnego i dwóch ustaw szczególnych (Iex specialis) tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, które to ustawy szczególne w niniejszej sprawie się wykluczają, bowiem art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania inne przepisy kpa niż art. 4 ustawy o administrowaniu, przy czym wyłączenia treści przewidziane przez te dwie ustawy są ze sobą sprzeczne, skutkuje to rażącym naruszeniem prawa uniemożliwiającym skarżącemu jakąkolwiek realną obronę w dysponowaniu jego prawami;
e) naruszenie w szczególności art. 107 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 13 ust. 1 w
związku z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, poprzez wskazanie w decyzji organu II instancji (str. [...] In fine), iż zastosował on do jej wydania m.in. podstawę prawną w postaci art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz zastosował również jako podstawę prawną wydania decyzji art. 4 ustawy o administrowaniu, a następnie dokonanie aprobującej oceny i stwierdzenie iż:
- organ I i II instancji, nie naruszył treści art. 7 i 77 kpa bowiem tych przepisów nie
miał obowiązku stosować (i nie stosował), gdyż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR
przedmiotowe przepisy kpa są wyłączone ze stosowania, (str. [...] uzasadnienia), - i
ponownie;
- organ I instancji w myśl art. 80 kpa zastosował się przy wydawaniu decyzji do
wszystkich przesłanek przewidzianych tym przepisem, niezbędnych do dokonania
rozstrzygnięcia, w tym do podania podstaw faktycznych i prawnych wydania decyzji;
(str. [...] in fine uzasadnienia)
co stanowi rażące naruszenie prawa, uniemożliwiające zidentyfikowanie przez skarżącego podstawy prawnej, a tym samym zakresu obowiązujących przepisów kpa regulujących jego prawa i obowiązki (jego status), gdyż art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania m.in. art. 7 kpa, natomiast nie wyłącza art. 80 kpa, ale tenże art. 80 kpa jest wyłączony przez zastosowaną do niniejszej sprawy przez organ I i II instancji ustawę o administrowaniu obrotem (art. 4).
8. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 4 ustawy o
administrowaniu obrotem i w związku z art. 76 § 3 kpa poprzez nieuwzględnienie skargi i przyjęcie przez Sąd, że organ miał prawo oceniać treść dokumentów urzędowych w postaci k. importowej deklaracji celnej oraz pisma Urzędu Celnego Wolnej Strefy Ekonomicznej B. znak [...] z [...] października 2006 roku w odniesieniu do treści noty z [...] maja 2008 r., MSZ Kirgizji, mimo przyjęcia przez Sąd, że w sprawie ma zastosowanie art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, który wyłącza art. 76 § 2 i 3 kpa, a więc możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów i mimo, iż wbrew twierdzeniu Sądu (str. [...] in fine, [...] w całości, [...] in fine uzasadnienia) powołującego się w całym uzasadnieniu jakoby przedmiotowa deklaracja była korygowana i dotyczyła importu 1000 ton cukru, deklaracja nr [...] nigdy nie była korygowana i dotyczy importu 300 ton cukru.
9. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt. 5 kpa w
związku z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez nieuchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji przez organ II instancji i nie znanych temu organowi w tym dniu, tj. pisma Ambasador Kirgizji do Prezesa ARR z [...] lutego 2009 r., które zostało złożone organowi II instancji [...] marca 2009 r., po wydaniu przez niego decyzji odwoławczej, a więc pisma stwierdzającego okoliczność faktyczną nie objętą stanem faktycznym decyzji odwoławczej, w sytuacji, gdy Sąd działając na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., znając treść pisma znajdującego się w aktach sprawy i jego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania, podczas gdy:
a) pismo z dnia [...] lutego 2009 r., Ambasador K. stanowiło o
ujawnieniu się nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w tym informacji
o przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym i jego ostatecznych wynikach, już po
wydaniu decyzji ostatecznej przez organ II instancji, a więc po wydaniu decyzji od której
nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji,
b) nowe okoliczności faktyczne były dla sprawy istotne, dotyczyły bowiem przedmiotu
sprawy, miały znaczenie prawne i w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, bowiem wskazywały, że treść noty MSZ K. z [...] maja 2008 r., dotycząca m.in. eksportu cukru przez Skarżącego do Kirgizji w tym oceny pisma nr [...] z [...] października 2006 roku (a także innego pisma z [...] stycznia 2007 r., nr [...]) nie polegała na prawdzie.
c) nowe okoliczności faktyczne istniały w chwili wydawania decyzji ostatecznej przez
organ II instancji, ponieważ ocenie Ambasador Republiki K. podlegała
faktycznie treść noty MSZ K. z [...] maja 2008 roku poprzez potwierdzenie
prawdziwości treści pism, przedstawionych w nocie jako nieautentyczne;
d) nowe okoliczności faktyczne nie były znane organowi II instancji w chwili wydawania
decyzji odwoławczej, bowiem decyzja została wydana [...] lutego 2009 roku, a strona przedstawiła dodatkowy dokument [...] marca 2009 r., już po wydaniu decyzji.
- co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez organy administracyjne.
II. W oparciu o art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez:
1. naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w sprawie prawa i obowiązki stron, poprzez konkretne przepisy kpa, reguluje "stanowiący inaczej" art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem (str. 16 uzasadnienia) mimo, że przepis ten dotyczy exspressis verbis wyłącznie pozwoleń wywozowych i przywozowych, zamiast przyjęcia zgodnego z systemem prawa, że w sprawie ma zastosowanie wyłącznie art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, który wraz z treścią art. 13 i art. 14 ustawy o ARR reguluje w sposób spójny i zupełny kwestię ustalania kwot nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji.
2. naruszenie art. 52 ust. 4 drugi akapit rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 poprzez wskazanie przez organ II instancji (decyzja str. [...] in fine, [...] in fine), iż uregulowane w treści tego przepisu domniemanie prawne, że działania jakiejkolwiek strony trzeciej związane z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, przypisywane są beneficjentowi, mimo iż osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu nie są organy państwa trzeciego, i mimo że w sprawie nie zaistniała sytuacja złożenia przez Skarżącego niewłaściwego dowodu dokonania przywozowych formalności celnych tj. nie występuje sytuacja nie złożenia dokumentów przewidzianych w art. 16 ust. 1 lit a rozporządzenia Komisji Nr 800/1999, gdyż w rzeczywistości:
a) dokument celny został złożony [...] października 2004 r., w ARR w postaci k. importowej deklaracji celnej, który został wydany przez organ państwa trzeciego tj. urząd celny Kirgizji, i który spełniał kryteria art. 16 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji Nr 800/1999
b) dokument powyższy jest dokumentem urzędowym państwa k. i potwierdza wwóz towaru na terytorium K. (kod w pozycji "1" - "40") oraz dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu (kod w pozycji "37" - "40");
c) dokument ten nigdy nie został uchylony (unieważniony);
d) k. importowa deklaracja celna wydana przez organ państwa trzeciego tj. K. nie jest i nie może być w rozumieniu treści tegoż art. 52 ust. 4 drugi akapit rozporządzenia Komisji Nr 800/1999 zakwalifikowana jako działanie osób trzecich mających związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zawarła argumenty przemawiające – jej zdaniem – za zasadnością zarzutów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2010 r. skarżąca uzupełniła argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej.
W piśmie z [...] kwietnia 2010 r., skarżąca uzupełniła uzasadnienie skargi kasacyjnej określonego treścią zarzutów zawartych w jej punktach I. ust 3 oraz II. ust. 1.
Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie chodziło o wskazanie, czy do oceny statusu skarżącej ma zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego czy też status ten reguluje treść art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem. W zależności od wyboru przez organ jednego z tych przepisów, do regulowania statusu Spółki o zastosowanie miałyby inne przepisy kpa.
Skarżąca zleciła opracowanie opinii prawnej w zakresie dotyczącym zasad stosowania sytemu refundacji wywozowych do eksportu cukru na teren Republiki K. We wnioskach końcowych tej opinii stwierdzono, że w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, przyznanych z tytułu refundacji wywozowej, stosuje się przepisy Ustawy o Agencji Rynku Rolnego. Do takiego postępowania nie mają zastosowania przepisy ustawy o administrowaniu obrotem. W stanowisku tym nie chodziło jednak wyłącznie o wskazywanie tego lub innego systemu prawnego, ale o jasne sprecyzowanie przez organ, które z przepisów kpa regulują prawa i obowiązki skarżącej. Czy te wyłączone przez art. 7 ustawy o ARR, czy te wyłączone przez art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem. Dopiero świadome ignorowanie przez organ tak I jak i II instancji żądania skarżącej, przy jednoczesnym uzasadnianiu swojego stanowiska przepisami kpa bez względu na istniejące wyłączenia, kierując się doraźną argumentacją spowodowało rażące naruszenie przez organ prawa, skutkujące zdaniem Skarżącego nieważnością postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a.
Z reguły w pierwszej kolejności wymagają oceny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny dopiero wówczas, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. lub gdy podstawa ta stała się "nieusprawiedliwiona" w rozumieniu art. 184 p.p.s.a.
Koniecznym warunkiem skuteczności skargi kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie przez autora skargi kasacyjnej, które przepisy ustawy p.p.s.a. oznaczone numerem artykułu, paragrafu, punktu – również w połączeniu z przepisami natury procesowej stosowanymi przez organy orzekające – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie prawa materialnego może nastąpić poprzez błędną wykładnię, która polega na mylnym rozumieniu treści normy prawnej, lub niewłaściwe zastosowanie czy niezastosowanie określonej normy prawnej, co wyraża się w tym, że ustalony stan faktyczny został błędnie uznany przez sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.
Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, w której naruszenie niektórych przepisów prawa – np. art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz.U.04.97.963 – dalej ustawy o administrowaniu) zarzucono w ramach obydwu podstaw kasacyjnych, wymaga przypomnienia zasad, które określają zakres kontroli kasacyjnej wyroku Sądu I instancji, zakres wyznaczony przez stronę.
Należy przy tym podkreślić, że z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje.
Dla porządku i w związku z zarzutem niedopuszczalnego zastosowania "dwóch porządków prawnych" w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów cyt. ustawy o administrowaniu i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U.07.231.1702 – dalej ustawa o ARR) stanowiące rażące naruszenie prawa (pkt 3 skargi kasacyjnej), wyjaśnić należy jakie akty prawne miały i mają zastosowanie w niniejszym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który w sposób czytelny wskazał na przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie dot. ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej i jej zwrotu.
Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie mają zastosowanie, nie wykluczając się wzajemnie:
– przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu,
– przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ARR
oraz
– przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. UE.L 99.102.22 ze zm. – dalej rozporządzenia nr 800/1999).
Ustawa o ARR w art. 1 ust. 1 pkt 1, określa organizację i zadania Agencji Rynku Rolnego, do których w myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 należy administrowanie obrotem z zagranicą towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz towarami przetworzonymi nieobjętymi załącznikiem I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską przez m.in. wydawanie dokumentów wymaganych do naliczenia i wypłacenia refundacji wywozowych oraz naliczenia opłat wywozowych, naliczanie i wypłacanie refundacji wywozowych i dopłat przywozowych, nakładanie i egzekwowanie kar administracyjnych (art. 11 pkt 5 b, d, e).
W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 a cyt. ustawy o ARR, Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.
Z powyższych przepisów wynika właściwość rzeczowa Prezesa ARR jako organu I instancji do wydawania decyzji administracyjnych m.in. w sprawie, która jest przedmiotem niniejszego postępowania, dla którego organem wyższego stopnia jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (art. 7 ust. 3 pkt 2).
Procedura, którą zobowiązane są stosować wymienione organy uregulowana została w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, który stanowi, że jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych w drodze decyzji m.in. przez Prezesa Agencji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81.
Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, inaczej stanowi przepis art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu, która określa zasady administrowania obrotem towarami z zagranicą oraz w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, zasady obrotu towarami z krajami trzecimi dokonywanymi na podstawie tego prawa (art. 1 ust. 1).
Natomiast art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu zamieszczony w dziale II "Obrót towarami z krajami trzecimi" dokonywany na podstawie prawa wspólnotowego stanowi, iż "z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103".
Art. 1 pkt 5 i 13 cyt. ustawy wyjaśnia uznanie pojęć "obrotu towarami z krajami trzecimi" i "kraj trzeci", tj. kraj niebędący Członkiem Wspólnoty Europejskiej, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Aktem prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie jest rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r., ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywożonych do produktów rolnych.
Akt ten reguluje m.in. uprawnienie do nabycia refundacji – zasady przyznawania, procedurę wypłaty, kary i zwrot nienależnie wypłaconych refundacji wywozowych (tytuł II, IV).
Przytoczenie stanu prawnego w powyższym zakresie stało się konieczne z uwagi na sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, która w głównej mierze opiera się na kwestionowaniu zastosowania przepisów cyt. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, a zwłaszcza zakresu stosowania przepisów k.p.a.
Zasadnicze znaczenie dla meritum niniejszej sprawy mają zasady stosowania systemu refundacji uregulowane w rozporządzeniu nr 800/1999.
Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż dla oceny zachowania reguł dotyczących zwrotu refundacji należało uwzględnić przepisy preambuły cyt. rozporządzenia.
Punkt 2 preambuły - Uprawnienie do refundacji przewiduje wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty – uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty przy zastosowaniu jednolitej stawki refundacji dla wszystkich państw trzecich.
Natomiast gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia (co jest okolicznością bezsporną), uprawnienie do refundacji uzależnione jest od przywozu do państwa trzeciego.
Przywóz do państwa trzeciego należy udokumentować w sposób określony w pkt 17 preambuły, tj. należy przedstawić dowód, że dany produkt został przywieziony do państwa trzeciego i dokonano przywozowych formalności celnych, które polegają w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym państwie trzecim.
Przez należności przywozowe należy rozumieć należności celne i opłaty o skutku równoważnym (art. 2 ust. 1 pkt b), zaś dowodem dokonania przywozowych formalności celnych jest przedstawiony zgodnie z wyborem eksportera jeden z dokumentów wymienionych w art. 16 ust. 1 a i b cyt. rozporządzenia.
Dopiero w przypadku gdy eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z art. 16 ust. 1 b lub w przypadku wątpliwości co do autentyczności dokumentu, jego rzetelności, dowód dokonania przywozowych formalności celnych mogą stanowić dokumenty wymienione w art. 16 ust. 2.
Jako dowód spełnienia warunków do przyznania refundacji, o których wyżej mowa, strona posłużyła się dokumentem celnym nr [...] ([...]), deklaracją celną z dnia [...] zawierającą zapis "[...]" (pole 1) oraz kod procedury celnej "[...]" (pole 37), oznaczający dopuszczenie do obrotu ale przy uiszczeniu nalezności przywozowych.
Jak wynika z protokołu z przeprowadzonej u eksportera kontroli przez Izbę Celną w W. [...] w kontrakcie z dnia [...] zawartym z kupującą firmą [...] zastrzeżono m.in., że kupujący dostarczy sprzedawcy egzemplarz deklaracji importowej cukru potwierdzony przez władze celne kraju odbiorcy z podpisem i stemplem odbioru z wpisaniem w polu 1 i 37 kodu 40.
Z przedłożonej przez stronę deklaracji celnej wynika, że nie uiszczono należności przywozowych, czyli należności celnych, o czym świadczy brak zapisu w polu 47, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim (K.) – pkt 17 preambuły do cyt. rozporządzenia.
Stosownie do treści art. 15 pkt 3 produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim, zostały dokonane.
Już z tej przyczyny dokument celny "wybrany" przez eksportera (art. 16 pkt 1 cyt. rozporządzenia) nie może stanowić dowodu dokonania przywozowych formalności celnych uzasadniającego wypłatę refundacji niezależnie od tego, że towar przybył do Kirgizji, (co jest okolicznością bezsporną).
Skarżący nie kwestionuje faktu wynikającego z informacji k. władz celnych z [...] iż cukier w ilości 300.000 t został odprawiony wg deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., usiłując dowieść, że wobec tego należało przyjąć, że towar został dopuszczony do obrotu w państwie trzecim (por. np. odwołanie – str. [...]). Wypada jednak zauważyć, że stronami transakcji wynikającej z tejże deklaracji (eksporter, importer) były zupełnie inne podmioty niż skarżąca. W wymienionej deklaracji, w przeciwieństwie do deklaracji nr [...], wskazano należności celne (pole 47).
W tej sytuacji powyższa deklaracja nie może stanowić dowodu na potwierdzenie dopuszczenia towaru do obrotu towaru zadeklarowanego przez Spółkę. Nie może stanowić dowodu również z tego względu, że stanowiąca jako dokument "wybrany" w rozumieniu art. 16 ust. 1a i b cyt. rozporządzenia uzasadniający nabycie uprawnienia do refundacji wskazała kirgiską deklarację celną importową nr [...] z dnia [...]
Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi ustawowe jakim winno odpowiadać uzasadnienie zaskarżonego wyroku, zaś obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola zgodności uzasadnienia z powyższą normą prawną.
W ramach tej podstawy kasacyjnej niedopuszczalne jest badanie zasadności zarzutu naruszenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zajęcie przez Sąd I instancji odmiennego stanowiska od prezentowanego przez stronę skarżącą nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. i pozwala na kontrolę kasacyjną. Brak jest podstaw do przypisania Sądowi I instancji "rażącej wadliwości logicznej uzasadnienia" w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia, ponieważ Sąd w pierwszej fazie uzasadnienia wskazał w odpowiedzi na zarzuty skargi jakie przepisy prawa mają zastosowanie w niniejszej sprawie i dlaczego, podając również podstawę prawną uzasadniającą oddalenie skargi.
Fakt, że strona skarżąca nie zgadza się z zastosowaniem art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu czy niezastosowaniem art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, nie świadczy o wadliwości uzasadnienia wyroku. Świadczy natomiast o wadliwości zarzutu kasacyjnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być wykorzystywany do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa.
Nie danie wiary jednym dowodom, w następstwie uznania faktów za udowodnione na podstawie innych dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, ale jest przejawem zasady swobodnej oceny dowodów. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez stronę dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie.
Za bezzasadne należało uznać następne zarzuty kasacyjne zawarte w pkt I.1, 2, 3 skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.
Sądowa kontrola administracji oznacza, iż sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a nie okoliczności powstałych później.
Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zadaniem Sądu I instancji jest ustalenie czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony, czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Ten warunek spełnił Sąd I instancji i w sposób odmienny od oczekiwać autora skargi kasacyjnej, jednak nie naruszając prawa w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., z których wynika zakres przedmiotowy sądownictwa administracyjnego (art. 3 § 1) oraz granice rozstrzygania (art. 134 § 1).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, iż przedmiotem oceny legalności przez sąd może być wyłącznie sprawa administracyjna, w której wydana została decyzja, na którą wniesiono skargę. Tak też stało się w niniejszym postępowaniu, w którym granice danej sprawy w znaczeniu materialnym wyznaczył przedmiot postępowania przed organami administracji i wydane decyzje, tj. decyzje ustalające wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej.
Tymczasem autor skargi kasacyjnej w ramach tegoż zarzutu kwestionuje ustalenia faktyczne i ich ocenę, czemu ten przepis nie służy.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony w pkt I.3 skargi kasacyjnej. Nie ma żadnych podstaw do postawienia Sądowi I instancji zarzutu niezastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pomimo rażącego naruszenia prawa poprzez zastosowanie przez organy orzekające "dwóch porządków prawnych w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów wynikających z dwóch ustaw szczególnych, tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu" (art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, art. 4 ustawy o administrowaniu). W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji powinien stwierdzić nieważność decyzji. Niniejszy zarzut pozostał w ścisłym związku z zarzutem określonym w pkt I.7 c, d.
We wstępnej fazie niniejszego uzasadnienia przedstawiono stanowisko dotyczące zastosowania w niniejszej sprawie przepisów wymienionych ustaw, tj. ustawy o ARR, ustawy o administrowaniu oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, podzielając w tym względzie stanowisko Sądu I instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów tychże aktów prawnych.
Nie było żadnych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny zawarty w pkt 6 skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż przedstawiona przez stronę deklaracja celna nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nie uzasadniała przyznanie (wypłacenie) środków z tytułu refundacji wywozowej. Zapisy zawarte w tejże deklaracji – "[...]" w polu nr 1 oraz kod procedury "[...]" w polu nr 37, mające świadczyć o zastosowaniu procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu w K., pozostają w oczywistej sprzeczności z uzyskaną w ramach postępowania weryfikacyjnego kopii deklaracji celnej o tym samym numerze, z tej samej daty zawierającej identyczne zapisy w poszczególnych polach i identyczne podpisy z wyjątkiem zastosowanej procedury celnej. W polu 1 zawiera zapis "[...]", zaś w polu 37 kod procedury "[...]", a to oznacza wwiezienie towaru do wolnej strefy ekonomicznej (bez uiszczenia należności celnych), a nie dopuszczenia towaru do obrotu, dla którego właściwy jest kod "[...]".
Skarżąca nie wyjaśniła przyczyn rozbieżności pomiędzy kopiami ww. deklaracji celnych, natomiast autor skargi kasacyjnej położył szczególny nacisk na podważenie zastosowania art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu wyłączający stosowanie wymienionych w nim przepisów k.p.a., w tym m.in. art. 75, art. 76 § 2 i 3 oraz art. 77–88 dotyczących postępowania dowodowego.
Mający zastosowanie w niniejszej sprawie m.in. art. 4 cyt. ustawy o administrowaniu wyklucza zastosowanie m.in. art. 76 § 2 i 3 k.p.a., stąd za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 4 cyt. ustawy oraz art. 76 § 2 i 3 k.p.a. (pkt 8 skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji aprobujący stanowisko organów orzekających, iż przedstawiona przez stronę deklaracja celna (określona jako nieautentyczna) nie może stanowić podstawy do rozliczenia refundacji wywozowej.
Rozbieżności w kopiach tej samej deklaracji celnej dotyczące procedury celnej oraz deklaracja o nr [...], której strona nie przedstawiła, a która dowodzi, że towar odprawiony został z udziałem innych podmiotów i oclony jako pomoc humanitarna według procedury celnej o kodzie "[...]", podważają autentyczność deklaracji celnej nr [...].
W oparciu o ww. deklarację nie zostały pobrane żadne należności przywozowe, a zatem towar nie mógł być dopuszczony do wolnego obrotu na terenie Republiki K.
To z kolei oznacza, że nie zostały spełnione warunki określonego w pkt 17 preambuły oraz art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999.
Bezzasadne i pozostające bez wpływu na wynik sprawy są zarzuty zawarte w pkt I.7 skargi kasacyjnej. Do pkt I.7 a, c, d ustosunkowano się we wcześniejszej fazie uzasadnienia.
Skarżąca pouczona została o prawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z którego skorzystała we właściwym terminie. Wobec czego nie może być mowy o wprowadzeniu w błąd i "...pozbawieniu możliwości dysponowania prawami".
Chybiony jest zarzut zawarty w pkt 9 skargi kasacyjnej, albowiem pismo z dnia [...] Ambasady K. wpłynęło po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi ale jest związany granicami sprawy zakończonej decyzją administracyjną, której legalność kontroluje. Powyższe pismo pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem dowodem dokonania przywozowych formalności celnych jest przedstawiony zgodnie z wyborem eksportera w postaci m.in. dokumentu celnego, który skarżący przedłożył.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy uznać za nieusprawiedliwione.
Do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 4 ustawy o administrowaniu zamiast zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy o ARR ustosunkowano się we wcześniejszej fazie uzasadnienia, przy czym podkreślić należy, że nie są to przepisy prawa materialnego a przepisy regulujące kwestie natury procesowej.
Zarzut określony w pkt II.2 został skierowany do decyzji organu II instancji zamiast wyroku Sądu I instancji, który podlega kontroli kasacyjnej.
Autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu p.p.s.a., który w tym zakresie naruszył Sąd I instancji.
Zauważyć przy tym należy, że zarzut ten zmierza do podważenia stanu faktycznego, aczkolwiek jest to niedopuszczalne w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło