III SA/Lu 228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty 425 złotych za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżoną czynność; 2. stwierdza, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych wydaną dla samochodu marki [...] numer rejestracyjny Lu [...]; 3. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz J. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] nr [...] będącym odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w zakresie wskazanym w wezwaniu z dnia [...] r. (data wpływu pisma do organu [...]) Prezydenta Miasta L.: 1. odmówił stwierdzenia bezskuteczności czynności - odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu udzielonej pismem z dnia [...] znak: [...]; 2. odmówił zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...] zł. Organ rejestracyjny podniósł, że pobrana w dacie rejestracji samochodu osobowego marki Mitsubishi Lancer nr VIN: [...] o numerze rejestracyjnym [...] opłata za kartę pojazdu została pobrana zgodnie z prawem tj. na podstawie § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz.1310), które w świetle art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Z 1997 r., Nr 78,poz. 483 ze zm.) stanowi źródło prawa. Odnośnie zarzutu pobrania spornej opłaty sprzecznie z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską godzi się zauważyć, że do badania zgodności przepisów prawa wydanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami uprawniony jest tylko Trybunat Konstytucyjny ( art. 188 pkt 3). Trybunat Konstytucyjny do chwili obecnej nie stwierdził niezgodności przepisu art. 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Jak zauważył Prezydent Miasta L. do uchwalania i stanowienia przepisów pozostających w zgodności z międzynarodowymi umowami (w omawianym przypadku rozporządzenia Ministra Infrastruktury) jest Sejm RP i centralne organy państwowe. Nawet przy podzieleniu stanowiska skarżącego o pobraniu opłaty w zawyżonej wysokości organ rejestracyjny z uwagi na przepis art. 87 ust 1 Konstytucji RP, art. 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz obowiązującą w dacie pobrania opłaty ustawą o finansach publicznych nie mógł pobrać opłaty w innej wysokości, bowiem organy administracji publicznej wiążą rozporządzenia, nawet jeżeli ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją została następnie stwierdzona przez Trybunat Konstytucyjny. Z wyżej wymienionych względów brak jest podstaw do przyjęcia, iż do opłat za wydanie karty pojazdu zastosowanie miał art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską bezpośrednio, albowiem wprowadził on nakaz równego traktowania przez wszystkie kraje Unii Europejskiej towarów pochodzących z terenu innych Państw Członkowskich w zakresie obciążeń podatkowych. Nie jest to przepis o charakterze materialno-prawnym określającym wprost wysokość należności publicznoprawnych, a jedynie o charakterze proceduralnym. Ponadto nowe rozporządzenie określające opłatę za wydanie karty pojazdu tj. rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. tym samym brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż opłata należna przed datą wejścia w życie w/w rozporządzenia wynosiła 75, 00 zł, gdyż ani organ administracji publicznej nie jest uprawniony do ustalania wysokości opłaty, ani opłata w tej wysokości nie wynika z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wsp6lnotę Europejską. Organ administracji pokreślił, że pomimo wejścia Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. implementacja prawa Unii odbywa się przez cały czas, jest to proces ciągły i uzależniony od tempa prac legislacyjnych organów państwa. Wobec tego nie ma podstaw ku temu, aby organ administracji publicznej działający w granicach i na podstawie prawa nie stosował prawa krajowego lub ponosił ujemne skutki z tytułu stosowania prawa krajowego ustanowionego przez organy Państwa. Przywołane w wezwaniu orzeczenie Trybunatu Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 w opinii organu rejestracyjnego nie stanowi źródła prawa i dowolnego uznania, że opłata pobrana przed 15 kwietnia 2006 r. winna wynosić 75, 00 zł. Jak wskazał Prezydent Miasta L. w momencie pobrania opłaty organ rejestrujący nie posiadał kompetencji do ustalania opłat w dowolnej wysokości i nie posiada jej nadal. Ponadto jeżeli chodzi o wszelkie działania organów podkreślić należy, że dowolne decydowanie przez organ, który przepis stosować, a który nie prowadziłoby do anarchii. W przedmiotowym stanie faktycznym organ "miał" nakaz poboru opłaty w wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Jak podniósł organ administracji o ile organy Państwa stanowią przepisy sprzeczne z ustawą, Konstytucją lub ratyfikowaną umową międzynarodową, na skutek których strona poniosła szkodę, to legitymowanym w sprawie o jej naprawienie jest Skarb Państwa nie podmiot zobowiązany Konstytucją (art. 87 ust 1) i ustawami do respektowania i wykonywania określonego przepisu, nawet jeżeli przepis ten został następnie uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą - art. 190 §1 i 3 Konstytucji. W odniesieniu do zarzutu nie wskazania daty rozporządzenia Ministra Infrastruktury, nazwy i promulgatora, a także nie powołania jednostki redakcyjnej tego aktu Prezydent Miasta L. zauważył, że akt ten byt skarżącemu znany z nazwy i miejsca publikacji bowiem przywołany został w pełnym brzmieniu we wniosku o zwrot opłaty za kartę pojazdu. Natomiast osoba, której pieczęć i pod pis widnieją na piśmie z dnia [...] jest umocowana do dokonywania w imieniu Prezydenta Miasta L. wszystkich czynności leżących w zakresie działania Wydziału Komunikacji określonych w regulaminie organizacyjnym Urzędu Miasta, którego treść jest opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta. Skargę na czynność Prezydenta Miasta L. z dnia [...] roku wniósł J.K. Wniósł o uchylenie lub stwierdzenie bezskuteczność zaskarżonej czynności i uznanie, ze przysługuje mu uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...] zł. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszeni przepisów prawa materialnego: - art. 90 akapit 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez jego bezzasadną odmowę zastosowania w przedmiotowej sprawie i w konsekwencji nieuprawnioną odmowę zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...] złotych tj. w wysokości, w jakiej oplata pobierana za wydanie karty pojazdu dla samochodów sprowadzonych z innych krajów Wspólnoty Europejskiej przekraczała opłatę za wydanie karty pojazdu dla samochodów zarejestrowanych w kraju tym samym przybierając postać dyskryminującej daniny podatkowej - art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę zwrotu pobranej opłaty w tej części, w jakiej przekracza ona koszt wytworzenia karty pojazdu a tym samym w sposób nieuprawniony przybiera cechy podatku. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego pisma (czynności). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako ppsa. Na wstępie należy podkreślić, że uprawnienie skarżącego do dochodzenia w niniejszej sprawie praw na drodze postępowania sądowoadministracyjnego wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r. (sygn. akt I OPS 3/07). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w tej uchwale, skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cyt. przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dniem 15 kwietnia 2006 r., które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt U 6/04 orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym polega na tym, że poprzez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Tym samym § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Tymczasem rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest zatem niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Skoro więc przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją jak i ustawą, to mimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania. Sąd bowiem zgodnie z art. 178 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu podustawowego może odmówić jego stosowania. Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. uchwały NSA z dnia 22.05.2000 r., sygn. OPS 3/00, publ. ONSA 2000/4/136; z dnia 15.12.2000 r., sygn. OPK 20-22/00, publ. ONSA 2001/3/104; wyrok NSA z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, niepublikowany). Dlatego też konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu jest ustalenie, że czynność polegająca na odmowie zwrotu kwoty [...] zł. wydana została bez podstawy prawnej. Należy także podnieść, że uzasadniona jest także argumentacja skargi o naruszeniu art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Przepis art. 90 akapit 1 TWE nie pozwala bowiem na wprowadzenie opłaty takiej, jaką nałożono w przepisach powyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w kwocie 500 zł. Przywołać w tym miejscu należy postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie C 134/07 Piotr Kowala v. Gmina Miasta Jaworzna, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia. Argumenty powyższe przemawiały jednoznacznie za stwierdzeniem, iż skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla jego samochodu osobowego marki Mitsubishi Lancer o numerze rejestracyjnym [...] w kwicie [...] zł. Jeżeli organ nie wykona tego obowiązku, to skarżącemu będzie przysługiwało roszczenie o zapłatę przed sądem powszechnym. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie przepisu art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.