II SA/Wa 371/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Adam Lipiński, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przyznania odszkodowania oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia [...] W. K. z zawodowej służby wojskowej i przyznania odszkodowania. Organ wskazał na stan faktyczny w sprawie. [...] W. K. pełnił służbę wojskową ostatnio na stanowisku [...]. W dniu [...] czerwca 2007 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] zwolnił oficera z dniem [...] czerwca 2007 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Następnie w dniu [...] października 2007 r. Minister Obrony Narodowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] października 2007 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Po rozpatrzeniu skargi W. K. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 2043/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2007 r. Powyższy wyrok stał się prawomocny w dniu [...] czerwca 2008 r. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137): 1) stwierdził, iż data zwolnienia [...] W. K. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] października 2007 r. nie ulega zmianie, 2) uznał, że zwolnienie [...] W. K. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby woskowej, dokonanego przez Ministra Obrony Narodowej (art. 111 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2003 r. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), 3) przyznał [...] W. K. odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł ([...]), stanowiącą sześciokrotność kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego oficerowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym [...], z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym w razie uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, ulegają uchyleniu skutki tej decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu w takim przypadku, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ponadto organ, argumentując pkt. 3 swojej decyzji, wskazał na treść art. 116 ust. 3 cytowanej ustawy, określający prawo żołnierza zawodowego, zwolnionego ze służby, w sposób określony w art. 116 ust. 1 i 2 ustawy, do odszkodowania od Skarbu Państwa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. K. wniósł o ponowne określenie daty i trybu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, iż przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. nie ma zastosowania w jego sprawie, ponieważ zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Natomiast sprawa jego zwolnienia została zainicjowana przed 1 stycznia 2008 r. i w związku z tym powinien znaleźć tu zastosowanie art. 15 ust. 1 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji I instancji. Ponadto odnosząc się do zarzutów oficera, organ stwierdził, iż w sprawie zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej po dniu 1 stycznia 2008 r. nie toczyło się postępowanie administracyjne. Sprawa jego zwolnienia ze służby została bowiem zakończona decyzją z dnia [...] października 2007 r. Natomiast uchylenie tej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wyrokiem WSA z dnia 6 maja 2008 r. spowodowało zniesienie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ. Z tego powodu organ prawidłowo zastosował przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi, iż zarówno decyzja I jak i II instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, lub co najmniej z rażącym naruszeniem art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Ponadto wskazał, iż organ naruszył ogólne reguły postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art. 6-9 kpa oraz art. 104 i 107 § 1 i 3 kpa, a także art. 152, art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż postępowanie w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej zostało zakończone w 2007 r. Natomiast użyte w decyzji II instancji określenie, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2008 r., uchylający decyzje o zwolnieniu go ze służby wojskowej, "zniósł postępowanie administracyjne" – nie ma umocowania w przepisach prawa. Zdaniem skarżącego bowiem, sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję administracyjną, uchyla ją, czyli usuwa z obrotu prawnemu. Procesowi takiemu nie podlega jednak całe postępowanie administracyjne, a jedynie ostateczne rozstrzygniecie sprawy. Skoro więc w jego sprawie Sąd uchylił decyzje dotyczące zwolnienia go ze służby wojskowej, to sprawa ta nie została zakończona od 2007 r. i powinny znaleźć tu zastosowanie przepisy ustawy pragmatycznej w brzmieniu do 31 grudnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji I i II instancji. W dniu 29 czerwca 2009 r. skarżący skierował do Sądu pismo procesowe z dnia 21 czerwca 2009 r., w którym wskazał, iż Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Skarżący stwierdził, iż organ nie uwzględnił faktu, iż w trakcie trwania postępowania o zwolnienie go ze służby, złożył on w dniu 17 października 2007 r. pisemne wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. To zaś zdaniem skarżącego obligowało organ do uwzględnienia tego wniosku i wydania decyzji o zwolnieniu ze służby z dniem 30 kwietnia 2008 r. z uwagi na brak zgody na skrócenie okresu wypowiedzenia. Skoro organ nie rozpatrzył wcześniej wypowiedzenia skarżącego, to zdaniem W. K. oznacza, iż decyzja z dnia [...] października 2007 r. oraz postępowanie, do którego się odnosiła, została wydana w wyniku przestępstwa. Zachodzi bowiem podejrzenie, iż wypowiedzenie skarżącego nie dotarło do organu z uwagi na jego zniszczenie, ukrycie czy też usunięcie albo któryś z funkcjonariuszy publicznych nie dopełnił swoich obowiązków, działając w ten sposób na szkodę skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ zastosował w przedmiotowej sprawie jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przepis art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Przepis ten stanowi, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). Zaś w ust. 2 przewidziano, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Przepis ust. 3 przewiduje, że żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem lub prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z dniem ustalonym w ustawie. W takim wypadku akt administracyjny konkretyzujący przedmiot w stosunku do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawnych. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to, że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Należy stwierdzić, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy, organ był zobligowany wolą ustawodawcy wyrażoną w ostatnio powołanym przepisie do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego W. K. po uchyleniu przez Sąd decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. i utrzymanej nią w mocy (I instancji) decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o jego zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Do rozstrzyganej sprawy nie miały zastosowania przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed jej nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r., ponieważ przedmiotowa sprawa nie spełnia kryteriów przewidzianych w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej. Zgodnie z tym przepisem sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Rozstrzygana sprawa jest sprawą nową i toczy się po 1 stycznia 2008 r. Podstawą wszczęcia tego nowego postępowania był fakt uchylenia po 1 stycznia 2008 r. ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r., oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego organu I instancji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Nie można przyjąć, że obecnie rozpatrywana sprawa toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzje wyeliminowane z obrotu prawnego przez Sąd wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/07. Gdyby ustawodawca, wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. nowelizację art. 116, zamierzał wyłączyć jego stosowanie wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by na to wskazał, podobnie jak uregulował w art. 11 ustawy zmieniającej kwestie intertemporalne spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych. Przepis art. 10 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym i jako taki musi być interpretowany ściśle, a nie rozszerzająco. Nieuzasadniony okazał się również zarzut naruszenia przepisów 6 - 9. k.p.a. Postępowanie w tym zakresie toczyło się zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, a postępowanie dowodowe w tej sprawie nie budzi wątpliwości. Organ w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w zakresie przyznanego odszkodowania. Przepis art. 116 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej zakreśla wyraźne ramy dla obliczenia tej należności, które organ był zobligowany stosować. Należy zgodzić się z wydającym zaskarżoną decyzję, że do odszkodowania przysługującego od Skarbu Państwa w przypadkach przewidzianych w ust. 1 art. 116 nie będą miały zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, ponieważ ich użycie zostało wyłączone przepisem art. 116 ust. 3, mającym charakter uregulowania szczególnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.