IV SA/Po 330/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. W. na pismo Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta L. i stwierdza, że Skarżącemu M. W. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu Fort Fiesta 1.25, nr rej. [...] pobraną ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108 poz. 908 ze zm.); 2. zasądza od Prezydenta Miasta L. na rzecz Skarżącego M. W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/B. Popowska Pismem sporządzonym w dniu 03 lutego 2009r. M. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta L. o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł wraz z obowiązującymi odsetkami w związku z rejestracją samochodu Ford Fiesta 1.25 nr rej. [...]. Prezydent Miasta L. pismem z dnia 23 lutego 2009r. Nr [...]omówił wypłaty kwoty 425 zł powiększonej o zapłatę ustawowych odsetek. Organ wyjaśnił, że opłatę za wydaną kartę pojazdu pobrano na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2003r. nr 137 poz.1310). Powołując się na § 1 tegoż rozporządzenia organ stwierdził, że opłata za kartę pojazdu wynosiła 500 zł i taką opłatę w obowiązującym stanie prawnym zobowiązany był pobrać. Co prawda Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 orzekł, że powołany przepis rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r, ale samochód był rejestrowany 21 marca 2006 r. M. W.i pismem z dnia 04 marca 2009 r. wezwał Prezydenta Miasta L. do usunięcia naruszenia prawa i podniósł, że wysokość opłaty za wystawienie karty pojazdu zakwestionował w styczniu 2006r. Trybunał Konstytucyjny. Opłatę obniżono do 75 zł. Unijny Sąd w Luksemburgu rozstrzygnął, że zawyżone opłaty za wydanie w Polsce do kwietnia 2006r. karty pojazdów sprowadzonych z zagranicy są sprzeczne z prawem europejskim. Nadto art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzono, że wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna odpowiadać wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart. Podwyższenie opłaty do 500 zł jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 24 marca 2009 r. Prezydent L. odmówił M. W., zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł wraz z odsetkami. W dniu 21 kwietnia 2009 r. M. W. wywiódł skargę do sądu administracyjnego na czynność Prezydenta Miasta L. W skardze powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o zwrot opłaty, dodatkowo zarzucił organowi naruszenie art. 9 kpa poprzez brak pouczenia o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia kwestionowanej czynności. Organ w odpowiedzi na skargę w ogóle nie ustosunkował się do zawartych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169 poz. 1271) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, przy czym - zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.) - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenie prawa materialnego lub procesowego, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było żądanie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (DZ.U. nr 137, poz. 1310 ze zm.), uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04, który orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Na wstępie podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008r. w sprawie sygn. akt I OPS 3/07, pub. ONSAiWA 2008/2/21 przesądził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie w/w przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. Na marginesie podnieść należy, że dopuszczalna jest również droga sądowa przed sądem powszechnym w zakresie dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, iż w oznaczonym zakresie powstaje uprawnienie strony, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę, jeżeli organ nie wykona świadczenia. W przedmiotowej sprawie Sąd zobowiązany jest do merytorycznego z dnia 17 stycznia 2006r., zakwestionowany przepis §1 pkt 1 rozporządzenia, którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006r., mógł stanowić podstawę do pobrania w dniu 21 marca 2006r. opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł. Trybunał stwierdził niezgodność wskazanego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie, bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Rozwiązanie takie oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Skoro, zatem przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to mimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stanowisko takie prezentowane było przez sądy administracyjne (vide: uchwała NSA z dnia 30 października 2000r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r., nr 2, poz. 63, z 15 grudnia 2000r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r., nr 4, poz. 136, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. IOPS 4/05, niepub.). Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność wydana została bez podstawy prawnej. Sąd rozpatrując niniejszą sprawę miał również na uwadze sprzeczność kwestionowanej regulacji z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003r. Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (DZ.U nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Z uwagi na to, że § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. wykracza poza obszar regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art. 90 TWE zasadna jest odmowa zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie. Organ rejestracyjny rozpoznając ponownie wniosek skarżącego będzie zobowiązany nie zastosować w/w przepisu rozporządzenia, co oznacza, że będzie musiał ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za kartę pojazdu, uwzględniając koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie. W powyższym zakresie pomocne mogą okazać się ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny oraz wyjaśnienia przytoczone w ramach sprawy przez Ministerstwo Infrastruktury, a zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. Sad zauważa również, iż organ naruszył przepisy postępowania nie pouczając Skarżącego o ewentualnej drodze zaskarżenia pisma Prezydenta z dnia 24.03.2009r. do tutejszego Sądu, oraz nie uzasadniając w ogóle swojego stanowiska. Pozostaje to w sprzeczności z zasadą informowania stron zawartą w art. 9 kpa oraz zasadą przekonywania zawartą w art.11 kpa. Z tych przyczyn na mocy art. 146 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska